Türkiye’de kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin sağlık ve ekonomi üzerindeki etkileri yeni bir raporla ortaya konuldu.
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ile Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) çalışmasına göre Türkiye’de PM₂.₅ kaynaklı hava kirliliğinin yüzde 52’si fosil yakıtlardan kaynaklanıyor.
Bu kirliliğin sağlık üzerindeki etkilerinin Türkiye ekonomisine yıllık maliyeti ise yaklaşık 55 milyar dolar olarak hesaplandı.
EKONOMİK KAYIP GSYH'NİN YÜZDE 4,1'İNE DENK
Rapora göre fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yıllık ekonomik maliyeti, Türkiye’nin 2024 yılı gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,1’ine karşılık geliyor.
Söz konusu tutarın, Sağlık Bakanlığının 2024 yılı toplam bütçesinin yaklaşık 2,5 katı olduğu belirtildi.
YILDA 26 BİN 500 ÖLÜMLE İLİŞKİLENDİRİLİYOR
Çalışmada fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin Türkiye’de yılda yaklaşık 26 bin 500 ölümle ilişkilendirildiği belirtildi.
Kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabet bu ölümlerle ilişkilendirilen sağlık sorunları arasında yer aldı.
8,5 MİLYON İŞ GÜNÜ KAYBI
Hava kirliliğinin iş gücü üzerindeki etkisi de raporda ele alındı.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 8,5 milyon gün hastalık nedeniyle işten uzak kalındığı belirtildi.
Bu durumun çalışan sağlığıyla birlikte iş gücü verimliliğini de olumsuz etkilediği vurgulandı.
ENERJİ İTHALAT FATURASI DA ARTIYOR
Raporda Türkiye’nin fosil yakıtlarda büyük ölçüde ithalata bağımlı olmasının ekonomik riskleri artırdığına dikkat çekildi.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre enerji ithalat faturası, Hürmüz krizi sırasında Ağustos 2026’da bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 33,8 yükseldi.
Bu tablo, Türkiye’nin uluslararası enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı hassasiyetini artıran unsurlar arasında gösterildi.
SKDM İHRACATÇILAR İÇİN EK MALİYET OLUŞTURUYOR
Raporda Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın da karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren Türk ihracatçılar için ek maliyet yarattığı belirtildi.
Karbon emisyonlarının en büyük kaynaklarından biri olan fosil yakıtların, Türkiye’nin dış ticaret rekabetçiliği üzerinde de baskı oluşturduğu ifade edildi.
“HAVA KİRLİLİĞİ ÜLKE SINIRLARINI AŞIYOR”
CREA Analisti ve raporun başyazarı Vera Tattari, Türkiye’deki fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yalnızca ülke içindeki etkilerle sınırlı kalmadığını söyledi.
Tattari, “Araştırmamız, Türkiye’nin fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin ülke sınırlarını aştığını gösteriyor. Kara kaynaklı fosil yakıt emisyonları hem Batı Asya’da hem de Avrupa’da binlerce ölüme ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açıyor” dedi.
“FOSİL YAKITLARDAN ÇIKIŞ İÇİN YOL HARİTASI HAZIRLANMALI”
THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel ise Türkiye’nin fosil yakıtlardan çıkış için bir yol haritası hazırlaması gerektiğini ifade etti.
Gümüşel, yeni kömürlü santrallere izin verilmemesi ve mevcut santrallerin işçilerin ve bölge halkının ekonomik, sosyal ve sağlık haklarını güvence altına alan adil bir plan kapsamında kapatılması gerektiğini söyledi.
