Hürmüz Boğazı kaynaklı küresel enerji arzı riskleri, ithalata bağımlı ülkelerde yerli ve alternatif kaynakların önemini artırırken, hidroelektrik santralleri Türkiye’nin elektrik sistemi için stratejik rolünü koruyor. Türkiye’nin toplam elektrik kurulu gücü mart sonu itibarıyla 125 bin 78 megavata ulaşırken, hidroelektrik 32 bin 334 megavatlık kapasitesiyle toplam kurulu gücün yüzde 25,9’unu oluşturdu.
HES’LER KURULU GÜÇTE İLK SIRALARDA YER ALIYOR
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’nin kurulu gücünde hidroelektriği yüzde 21,2 ile güneş, yüzde 19,8 ile doğal gaz, yüzde 17,6 ile kömür ve yüzde 12 ile rüzgar izledi. Jeotermalin payı yüzde 1,4 olurken, diğer kaynaklar yüzde 2,1 seviyesinde kayıtlara geçti.
DOĞAL GAZ İTHALATINA KARŞI YERLİ KAYNAK ETKİSİ
Uzmanlara göre hidroelektrik üretimi, özellikle yağışın güçlü olduğu dönemlerde elektrik üretiminde doğal gazın payını azaltabiliyor. Bu durum hem enerji ithalat faturasını sınırlıyor hem de küresel fiyat dalgalanmalarının elektrik piyasasına etkisini düşürüyor.
Hidroelektrik Santralleri Sanayi İş İnsanları Derneği Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, HES’lerin Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji krizinde dışa bağımlılığı azaltan önemli kaynaklardan biri olduğunu ifade etti.
Güven, “Her üretilen ve tüketilen beş birim enerjinin biri HES’lerden karşılanıyor. Her bir megavatlık HES üretimi, aynı miktarda doğal gaz kullanımının önüne geçiyor. Bu da doğrudan dışa bağımlılığın azalması anlamına geliyor.” dedi.
HES’LER UZUN ÖMÜRLÜ YATIRIM OLARAK ÖNE ÇIKIYOR
Türkiye’nin hidroelektrik alanında uzun yıllara dayanan deneyime sahip olduğunu ifade eden Güven, bu teknolojinin Türkiye için yeni olmadığını, aksine mühendislik, proje geliştirme, müteahhitlik ve ekipman üretimi açısından güçlü bir birikim bulunduğunu söyledi.
Güven, HES’lerin uzun ömürlü yapısına da dikkat çekerek, “Güneş santrallerinin ekonomik ömrü yaklaşık 20 yıl, rüzgar santrallerinin ise 25 yıl civarında. Buna karşın HES’ler, iyi bakım ve rehabilitasyonla 80 ila 100 yıl boyunca çalışabiliyor.” ifadelerini kullandı.
Başlangıç yatırım maliyetinin yüksek görünebildiğini belirten Güven, uzun vadeli perspektifle bakıldığında hidroelektrik santrallerinin daha verimli ve öngörülebilir üretim kaynakları arasında yer aldığını kaydetti.
KRİZ DÖNEMLERİNDE ELEKTRİK SİSTEMİNİ DENGELİYOR
HES’lerin hızlı devreye girebilme kabiliyetiyle kriz dönemlerinde elektrik sistemine esneklik sağladığını belirten Güven, doğal gaz üretiminin gerilediği dönemlerde oluşan açığın hidroelektrik santrallerle karşılanabildiğini söyledi.
Güven, “Doğal gaz üretiminin gerilediği dönemlerde oluşan açığı HES’ler karşıladı. Bunun temel nedeni HES’lerin çok hızlı devreye girme kabiliyetine sahip olması. Bu esneklik, kömür santralleri gibi önceden planlama gerektiren kaynaklarda bulunmuyor.” dedi.
Güneş ve rüzgar üretimindeki dalgalanmalara karşı da hidroelektriğin kritik rol üstlendiğini vurgulayan Güven, “Güneşin kesilmesi ya da rüzgarın durması gibi durumlarda oluşan ani üretim kayıplarını karşılayabilecek en güvenilir kaynak HES’ler.” değerlendirmesinde bulundu.
POMPAJ DEPOLAMALI HES YATIRIMLARI GÜNDEMDE
Güven, doğal gazın daha etkin şekilde ikame edilebilmesi için pompaj depolamalı hidroelektrik yatırımlarının artırılması gerektiğini belirtti. Bu sistemlerin suyu yeniden kullanarak kapalı devre üretim modeli oluşturabildiğini ifade eden Güven, bunun doğal gaz yerine baz yük sağlayabilecek bir yapı anlamına geldiğini söyledi.
Bu yatırımlar için düzenleyici ve finansal altyapının güçlendirilmesi gerektiğine işaret eden Güven, “Mevzuatın netleşmesi ve yatırımcı için öngörülebilir bir finansal yapı oluşturulması bu dönüşüm açısından kritik önemde.” dedi.
