Küresel enerji dönüşümünde yenilenebilir kaynakların büyümesi rekor seviyelere ulaşmasına rağmen 2030 hedefleri için hızlanma ihtiyacı devam ediyor. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), COP31 Dönem Başkanlığı ve Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı tarafından New York İklim Haftası kapsamında yayımlanan rapor, COP28'de kabul edilen BAE Mutabakatı'nın enerji hedeflerinde gelinen noktayı ortaya koydu.
Rapora göre dünya genelindeki yenilenebilir enerji kurulu gücü 2025 sonunda 5,15 TW seviyesine çıktı. Mevcut kapasitenin 2030'a kadar 11,2 TW'a ulaştırılması için önümüzdeki beş yılda bugünkünden çok daha yüksek bir kurulum temposuna ihtiyaç duyuluyor.
YILLIK 1.200 GW YENİ KAPASİTE GEREKİYOR
Küresel yenilenebilir enerji yatırımları 2025'te yeni bir rekora ulaştı ve yıl içinde 693 GW kapasite sisteme eklendi.
Ancak 2030'a kadar yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma hedefinin yakalanabilmesi için bu seviye yeterli değil. Rapora göre 2026-2030 döneminde yıllık yeni kapasite artışının ortalama 1.200 GW'a ulaşması gerekiyor.
Bu tablo, beş yıl içinde dünya genelindeki yenilenebilir enerji kurulu gücüne 6 TW'ın üzerinde yeni kapasite eklenmesi gerektiğine işaret ediyor.
ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE HIZ HEDEFİN GERİSİNDE
Yenilenebilir enerji kapasitesinin yanı sıra enerji verimliliğinde de hedeflerle mevcut ilerleme arasında fark bulunuyor.
Raporda, enerji yoğunluğundaki iyileşmenin 2025'te yaklaşık yüzde 2 seviyesinde kaldığı belirtildi. BAE Mutabakatı kapsamında belirlenen enerji tasarrufu hedefine ulaşılabilmesi için yıllık iyileşmenin yaklaşık yüzde 4'e çıkması gerekiyor.
ŞEBEKELERE YILDA 1 TRİLYON DOLAR YATIRIM
Yenilenebilir kapasitenin hızla büyümesi, elektrik şebekelerinde de büyük ölçekli yatırım ihtiyacını beraberinde getiriyor. IRENA'nın enerji dönüşümü yol haritasında küresel şebeke yatırımlarının 2025'te yaklaşık 500 milyar dolar seviyesinden 2026-2035 döneminde yıllık yaklaşık 1 trilyon dolara yükselmesi gerektiği hesaplanıyor.
Bunun yanında enerji depolama kapasitesinin büyütülmesi, elektrik sistemlerinin daha esnek hale getirilmesi ve güneş, rüzgâr ile depolamanın birlikte kullanıldığı kesintisiz yenilenebilir enerji çözümlerinin yaygınlaştırılması öne çıkıyor.
IRENA'nın yol haritasında küresel depolama kapasitesinin 2025'teki 416 GW seviyesinden 2035'te 2 bin 530 GW'a ulaşması gerektiği belirtiliyor.
COP31'DE ELEKTRİFİKASYON ÖNE ÇIKACAK
COP31 Başkanı Murat Kurum, rapora ilişkin değerlendirmesinde enerji dönüşümünün ilerlediğini ancak gelişimin ülkeler ve sektörler arasında dengeli olmadığını belirtti.
COP31 Başkanlığının elektrifikasyonu gündemin merkezine taşıyacağını ifade eden Kurum, Antalya'daki zirvede 2035'e kadar nihai enerji tüketiminin yüzde 35'inin elektrikten karşılanması hedefinin gündeme getirileceğini açıkladı.
IRENA'nın 1,5 derece senaryosu da küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035'te yüzde 35'e ulaşması gerektiğini ortaya koyuyor. Aynı senaryoda bu dönüşüm için küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün 2035'te yaklaşık 18,4 TW'a yükselmesi öngörülüyor.
Kurum, hedefe ulaşmak için binalar, ulaştırma ve sanayide elektrifikasyonun hızlandırılmasının yanı sıra dayanıklı elektrik şebekeleri ve yeterli finansmanın sağlanması gerektiğini vurguladı.
