Eurelectric'in "Elektrik Barometresi 2026" raporuna göre dağıtım sistemi işletmecilerinin şebeke yatırımları 2021'de 24 milyar avro seviyesindeyken, 2024'te 36 milyar avroya çıktı.
6 YILDA İKİ KATINA ÇIKMASI BEKLENİYOR
Dağıtım şebekelerine yapılan yatırımların yıllık ortalama yüzde 12,5 artışla 2027'de 48 milyar avroya ulaşacağı tahmin ediliyor.
Böylece yıllık yatırım tutarının 6 yıllık dönemde iki katına çıkması bekleniyor.
Dağıtım sistemi işletmecilerinin, elektrifikasyonun yaygınlaşması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme daha fazla dahil edilmesi amacıyla şebekelere yüksek miktarda sermaye yönlendirdiği belirtiliyor.
YATIRIMLARIN ÖNÜNDE BAZI RİSKLER VAR
Şebeke yatırımlarının planlanan sürede tamamlanması konusunda ise bazı sorunlara dikkat çekiliyor.
İzin süreçlerindeki gecikmeler, maliyetlerin geri kazanılmasındaki yavaşlık, düzenleyici belirsizlikler, tedarik zincirindeki darboğazlar ve nitelikli iş gücü eksikliği, yatırımlar açısından risk oluşturuyor.
Eurelectric, bu sorunların Avrupa'nın elektrifikasyon için ihtiyaç duyduğu altyapının devreye alınmasını geciktirebileceğini belirtiyor.
TÜKETİCİLER AYNI ZAMANDA ÜRETİCİYE DÖNÜŞÜYOR
Dağıtım şebekelerinin enerji dönüşümündeki rolü yalnızca yenilenebilir enerji tesislerinin sisteme bağlanmasıyla sınırlı kalmıyor.
Çatı tipi güneş enerjisi sistemleri, bataryalar ve akıllı sayaçların yaygınlaşmasıyla hem elektrik tüketen hem de üreten kullanıcıların sayısı da artıyor.
Avrupa'da dağıtım sistemi işletmecilerine bağlı bu kullanıcıların sayısı 2022-2025 döneminde ortalama dört katına çıktı.
Aynı süreçte sanayi tüketicilerinin şebeke bağlantısı taleplerinde de artış yaşandı. Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ile İber Yarımadası'ndaki sanayi büyümesinin şebeke ihtiyacını artırdığı, bazı ülkelerde veri merkezi bağlantı taleplerinin de yükseldiği belirtiliyor.
BAĞLANTI KUYRUKLARI BÜYÜYOR
Yenilenebilir enerji ve depolama projelerinin şebekeye bağlanmak için oluşturduğu kuyruk da yatırım ihtiyacını artıran unsurlar arasında yer alıyor.
İtalya'da bağlantı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesi 348 gigavata ulaştı. Bu rakam, ülkedeki mevcut değişken yenilenebilir enerji kurulu gücünün yaklaşık altı katına karşılık geliyor.
Raporda, bu yüksek rakamda İtalya'nın iletim sistemi işletmecisi Terna'nın tüm bağlantı taleplerini gerçekleşme ihtimaline bakılmaksızın kayda alan yönteminin de etkili olduğu belirtiliyor.
DEPOLAMA TALEBİNDE ALMANYA ÖNE ÇIKIYOR
Batarya depolama projelerinde de şebeke bağlantı talepleri yüksek seviyelerde bulunuyor.
Almanya'da bağlantı kuyruğundaki depolama kapasitesi 480 gigavata, İtalya'da ise iletim sistemi seviyesindeki depolama bağlantı talebi 277 gigavata ulaştı.
Bununla birlikte, bu projelerin yalnızca küçük bir bölümünün işletmeye alınmasının beklendiği ifade ediliyor.
AB'de şebeke ölçekli batarya depolama kapasitesi 2025'te iki kattan fazla artarak 2026 başında 11,2 gigavata yükseldi. Açıklanan projelerin tamamının hayata geçmesi halinde depolama proje havuzunun 80 gigavatın ve 230 gigavatsaatin üzerine çıkabileceği belirtiliyor.
Almanya, işletmedeki 2,9 gigavatlık batarya kapasitesiyle öne çıkarken, ülkede yakın dönemde 10 gigavattan fazla yeni kapasitenin devreye alınması bekleniyor.
2030 İÇİN 450 GİGAVATTAN FAZLA YENİ KAPASİTE GEREKİYOR
AB'nin 2030 hedeflerine ulaşabilmesi için mevcut kapasiteye ek olarak 450 gigavattan fazla yeni yenilenebilir enerji kapasitesine ihtiyaç duyuluyor.
2026'nın ocak-ağustos döneminde güneşten elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre 36,4 teravatsaat arttı. Karasal rüzgar üretimindeki artış 17,4 teravatsaat, denizüstü rüzgar üretimindeki artış ise 6,1 teravatsaat oldu.
Rüzgar ve güneşin AB elektrik üretimindeki toplam payı 2025'te ilk kez yüzde 30'a ulaşırken, fosil kaynakların payı yüzde 30'un altına geriledi.
Elektrik sektörünün emisyon yoğunluğu 182 gram karbondioksit/kilovatsaat seviyesine inerken, toplam emisyonlar 2008 seviyesinin yüzde 64 altında gerçekleşti.
Rüzgar ve güneşten elektrik üretimi 2019'da 470 teravatsaat seviyesindeyken 2025'te 824 teravatsaate yükseldi. Temmuz 2026'da değişken yenilenebilir kaynakların AB elektrik üretimindeki payı yüzde 40'a yaklaştı.
Eurelectric'e göre yenilenebilir üretimdeki hızlı büyüme, şebekelerin güçlendirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması ve talep tarafı esnekliğinin geliştirilmesi ihtiyacını da beraberinde getiriyor.
