Dünyada elektrik talebi büyürken enerji dönüşümünün önündeki en önemli sorulardan biri, üretilen elektriğin tüketim noktalarına nasıl ulaştırılacağı. Yeni güneş ve rüzgâr santralleri, elektrikli ulaşım, sanayide elektrifikasyon ve veri merkezleri, mevcut şebekeler üzerindeki yükü artırıyor. Bu dönüşüm, yalnızca yeni iletim hatlarını değil, transformatörlerden anahtarlama ekipmanlarına kadar geniş bir üretim altyapısını da doğrudan ilgilendiriyor.
Özellikle büyük güç transformatörlerinde uzayan tedarik süreleri, üretim kapasitesinin enerji yatırımlarının hızını etkileyebileceğini gösteriyor. Küresel talebin büyüdüğü bu dönemde Türkiye'nin elektrik ekipmanları üretimindeki konumu, yeni yatırımların yanı sıra kritik bileşenlerde dışa bağımlılık ve uluslararası rekabet koşulları açısından da önem kazanıyor.
Astor Enerji Satış ve İş Geliştirmeden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Alişan Taştan, Enerji Haber'e yaptığı özel açıklamalarda küresel transformatör talebini, Türkiye'nin şebeke yatırımlarındaki önceliklerini, üretim kapasitesini ve Türk üreticilerin uluslararası pazardaki rekabet gücünü değerlendirdi.
BÜYÜK GÜÇ TRANSFORMATÖRLERİNDE TEDARİK SÜRESİ DÖRT YILA ÇIKABİLİYOR
Elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji yatırımlarının transformatör pazarında uzun vadeli talep oluşturduğunu anlatan Taştan, küresel rekabette üretim kapasitesi kadar teslimat güvenilirliğinin de belirleyici hale geldiğine dikkat çekti.
Taştan, küresel transformatör pazarında rekabet koşullarının değiştiğini şu sözlerle anlattı:
“Küresel rekabet artık fiyatın çok ötesine geçti. Uluslararası test ve sertifikasyon süreçleri, ürünün işletmedeki performansı, enerji kayıpları, servis ağı ve teslimat güvenilirliği birlikte değerlendiriliyor.”
Büyük güç transformatörlerinin tedarik sürelerinin bazı projelerde dört yıla kadar çıkabildiğini vurgulayan Taştan, bu durumun üretim kapasitesini ve planlama disiplinini daha önemli hale getirdiğini belirtti.
Türk üreticilerin mühendislik yetkinliği, farklı müşteri şartnamelerine uyum ve esnek üretim açısından avantajlı olduğunu anlatan Taştan, Türkiye'nin Avrupa, Orta Doğu ve Afrika'ya yakınlığının da lojistik ve müşteri ilişkilerinde önemli bir avantaj sağladığını belirtti.
Küresel rekabette geliştirilmesi gereken alanlara da değinen Taştan, “Geliştirmemiz gereken alanlar ise kritik malzemelerde tedarik çeşitliliği, finansmana erişim, uluslararası servis yapılanması ve uzman insan kaynağının yetiştirilmesidir. Kalıcı rekabet gücünün, müşteriye ürünün tüm kullanım ömrü boyunca güven verebilmekten geçtiğini düşünüyorum” dedi.
TÜRKİYE'NİN ŞEBEKESİNDE HANGİ YATIRIMLAR ÖNCELİKLİ?
Artan yenilenebilir enerji kapasitesinin elektrik şebekesinde yeni ihtiyaçlar doğurduğuna dikkat çeken Taştan, üretim tesisleriyle tüketim merkezleri arasındaki iletim altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Taştan, “Yeni santrallerin zamanında bağlanabilmesi için iletim hatları, trafo merkezleri ve dağıtım yatırımları birlikte planlanmalı” dedi.
Mevcut ekipmanların yenilenmesini ve şebekelerin dijital olarak izlenmesini de öncelikli ihtiyaçlar arasında gösteren Taştan, uzaktan izleme, koruma ve otomasyon sistemlerinin arızaların erken tespit edilmesine, kesintilerin azaltılmasına ve mevcut kapasitenin daha verimli kullanılmasına katkı sağlayacağını belirtti.
Taştan, şebeke yatırımlarında bir diğer önceliğin esneklik olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Depolama, talep tarafı katılımı ve uygun reaktif güç çözümleri; değişken yenilenebilir üretimin güvenli biçimde yönetilmesini destekleyecektir.”
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2035 yılına kadar iletim altyapısı için açıkladığı 28 milyar dolarlık yatırım öngörüsünün ihtiyacın büyüklüğünü ortaya koyduğunu belirten Taştan, ekipman tedarikinin ve yerli sanayi kapasitesinin yatırım programlarının erken aşamalarında planlanmasının önemini vurguladı.
ABD'YE 35 TRANSFORMATÖR: KÜRESEL TALEP SİPARİŞLERE NASIL YANSIYOR?
Küresel elektrik altyapısı yatırımlarındaki hareketlilik, Türk üreticilerin ihracat pazarlarında da karşılık buluyor.
Astor Enerji'nin 2026 yılının ilk dokuz ayındaki ihracatında Avrupa yüzde 35, Kuzey Amerika ise yüzde 26 pay aldı. Şirketin 23 Ekim 2026'da ABD pazarında imzaladığı yaklaşık 33,5 milyon dolarlık sözleşme, 25 dağıtım ve 10 güç transformatörü olmak üzere toplam 35 transformatörü kapsıyor.
Teslimatların Aralık 2026 ile Aralık 2027 arasında partiler halinde gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Taştan, ABD pazarındaki büyüme yaklaşımını şu sözlerle anlattı:
“ABD'yi uzun vadeli müşteri ilişkileri, teknik yeterlilik ve satış sonrası hizmetlerle büyünebilecek stratejik bir pazar olarak görüyoruz. Önümüzdeki dönemde başarıyı belirleyecek unsurlar; kalite sürekliliği, yerel teknik gerekliliklere uyum ve taahhüt edilen teslimatların zamanında gerçekleştirilmesi olacaktır.”
YENİ ÜRETİM KAPASİTESİ 2027'DE DEVREYE GİRECEK
Artan küresel transformatör talebinin karşılanmasında üretim kapasitesi ve teslimat süreleri önem kazanırken, Astor Enerji'nin devam eden yatırımlarına ilişkin son durumu paylaşan Taştan, “Yatırımlarımızı anahtarlama ürünleri, iletken üretimi, yüksek güç transformatörleri ve mekanik üretim olmak üzere birbirini tamamlayan alanlarda yürütüyoruz” dedi.
30 Eylül 2026 itibarıyla anahtarlama ürünleri tesisinin yüzde 98 tamamlanma seviyesine ulaştığını, iletken fabrikasında ise kademeli üretimin başladığını açıklayan Taştan, yüksek güç transformatörü ve mekanik fabrikalarının çelik konstrüksiyon ve inşaat altyapısında yüzde 95 seviyesine ulaşıldığını bildirdi. Her iki tesiste 2027 yılında kademeli üretime geçilmesinin hedeflendiğini aktardı.
Yatırımların üretim kapasitesinin yanı sıra tedarik güvenliği ve teslimat planlamasına da katkı sağlayacağını vurgulayan Taştan, “Kapasite devreye girdikçe daha fazla projeye teklif verebilmemizi, teslimat programlarımızı daha öngörülebilir şekilde yönetebilmemizi ve ihracattaki büyümemizi desteklemesini bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Teslimat sürelerindeki iyileşmenin ürünlerin teknik özelliklerine ve sipariş yoğunluğuna bağlı olacağını belirten Taştan, 2027 yılına ilişkin büyüme yaklaşımını ise şöyle değerlendirdi:
“2027’ye yönelik büyüme yaklaşımımızı, yeni kapasitenin devreye alınması, ihracatta müşteri çeşitliliğinin artırılması ve yüksek katma değerli ürünlerin geliştirilmesi üzerine kuruyoruz. Sipariş portföyünü değerlendirirken hacmin yanında kârlılık, tahsilat koşulları, teslimat takvimi ve üretim kapasitesiyle uyuma da önem veriyoruz.”
VERİ MERKEZLERİ ELEKTRİK ALTYAPISINDA YENİ BİR TALEP OLUŞTURUYOR
Yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşması ve veri merkezlerinin büyümesi, elektrik şebekelerinde yalnızca kapasite artışını değil, yeni teknik gereklilikleri de gündeme getiriyor. Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) değerlendirmelerine göre veri merkezlerinin küresel elektrik tüketiminin 2030 yılında yaklaşık 950 TWh'ye ulaşması öngörülüyor.
Veri merkezlerinin elektrik altyapısı üzerindeki etkilerini değerlendiren Taştan, “Veri merkezleri, elektrik altyapısındaki talebin hem büyüklüğünü hem de teknik niteliğini değiştiriyor. Bu tesislerde yüksek kapasitenin yanında kesintisizlik, yedeklilik, düşük kayıp ve güç kalitesi öne çıkıyor. Yapay zeka uygulamalarındaki hızlı yük değişimleri de enerji altyapısında yeni gereklilikler oluşturuyor” dedi.
Transformatörlerin teknik özelliklerinin bu yeni ihtiyaçlara uygun olması gerektiğini vurgulayan Taştan, “Transformatörlerin gerçek yük profiline, harmoniklere, soğutma koşullarına ve tesisin genişleme planına uygun seçilmesi gerekiyor. Ayrıca veri merkezini besleyen şebeke bağlantısı ve trafo merkezi de aynı bütünlük içinde tasarlanmalı” ifadelerini kullandı.
Astor Enerji'nin bu alandaki yaklaşımına da değinen Taştan, “Bu alanı, mevcut güç ve dağıtım transformatörü yetkinliklerimizin değerlendirilebileceği önemli bir büyüme fırsatı olarak görüyoruz. Yaklaşımımız, projenin ihtiyacına uygun mühendislik çözümünü, güvenilir teslimatı ve işletme performansını birlikte sunmaktır” diye konuştu.
TRANSFORMATÖR ÜRETİMİNDE KRİTİK BAĞIMLILIK: SİLİSLİ SAC
Küresel transformatör talebindeki artış, üretim kapasitesinin yanı sıra kritik ham maddelere erişimi de önemli hale getiriyor. Türkiye'nin transformatör üretiminde güçlü bir sanayi altyapısına sahip olmasına rağmen bazı temel malzemelerde ithalata bağımlılığı devam ediyor.
Sektördeki dışa bağımlılığın özellikle hangi alanlarda yoğunlaştığını açıklayan Taştan, “Transformatör sektöründe kritik girdilerden biri, nüve üretiminde kullanılan tane yönlendirilmiş elektrik çeliği, yani silisli sacdır. Türkiye'nin bu malzemede ithalata bağımlılığı, sektörün stratejik tedarik başlıklarından biri olmaya devam ediyor” dedi.
Taştan, dışa bağımlılık açısından yalnızca silisli sacın değil, başka kritik bileşenlerin de değerlendirilmesi gerektiğini anlattı:
“Yük altında kademe değiştiriciler, yüksek gerilim buşingleri ve özel yalıtım malzemeleri de teknik yeterlilik ve tedarik güvenliği açısından dikkatle yönetilmesi gereken bileşenlerdir. Bu ürünlerde yerlileştirme çalışmalarının uluslararası testler ve uzun dönemli işletme güvenilirliğiyle desteklenmesi gerekir.”
Astor Enerji'nin yerlileştirme ve üretim yatırımlarına da değinen Taştan, “Bakır ve alüminyum iletkenlerle CTC iletken üretimine yönelik yatırımımız, dikey entegrasyonun somut örneklerinden biridir. Anahtarlama tarafında 40,5 kV seviyesinde yerli vakum tüpü geliştirilmesi de teknolojik yetkinlik açısından önemli bir adımdır” diye konuştu.
Yerlileştirmenin yalnızca üretim kapasitesiyle sınırlı olmadığını vurgulayan Taştan, sözlerini şöyle tamamladı:
“Yerlileştirmeyi, tasarım bilgisini, üretim kabiliyetini ve doğrulama yetkinliğini birlikte geliştiren bir süreç olarak ele alıyoruz. Önceliğimiz, yüksek verimlilik ve güvenilirlik sunan ürünlerle müşterilerimizin ihtiyaçlarını karşılarken Türkiye'de oluşan katma değeri artırmaktır.”
Küresel elektrikleşmeyle birlikte transformatör ve yüksek gerilim ekipmanlarına yönelik talep büyürken, Türkiye'nin bu pazardaki konumunu yalnızca üretim kapasitesindeki artış belirlemeyecek. Kritik malzemelerde tedarik güvenliği, uluslararası teknik standartlara uyum, teslimat performansı ve mühendislik yetkinliği, Türk üreticilerin küresel rekabette ne ölçüde güçlenebileceğini belirleyen temel unsurlar olmaya devam edecek.
