Orta Doğu’da artan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin fiilen durma noktasına gelmesi, küresel enerji piyasalarında alternatif güzergah arayışını hızlandırdı. Petrol ve LNG sevkiyatında yaşanan kırılganlık, Türkiye’nin kara ve deniz bağlantılarıyla enerji arz güvenliğinde üstlenebileceği stratejik rolü yeniden gündeme geldi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ ENERJİ PİYASALARINI SIKIŞTIRDI
ABD ile İran arasında yükselen gerilim sonrası Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapanması, küresel enerji akışında ciddi bir risk başlığı oluşturdu.
Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ile dünya LNG ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın devre dışı kalması, enerji arz güvenliği açısından Türkiye’nin konumunu daha görünür hal aldı.
Dünya Enerji Konseyi Türkiye Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Ertürk, Antalya’da düzenlenen “Enerji Piyasalarında Regülasyon ve Rekabet Zirvesi”nde yaptığı değerlendirmede, Türkiye’nin artık yalnızca alternatif bir güzergah değil, küresel enerji mimarisi için güvenli bir merkez olarak ön plana çıktığını söyledi.
TÜRKİYE İÇİN GÜVENLİ LİMAN VURGUSU
Ertürk, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmenin deniz rotalarındaki kırılganlığı açık şekilde ortaya koyduğunu belirtti.
Türkiye’nin ham petrol, doğal gaz ve elektrik alanlarında bölge ülkeleriyle uzun süredir altyapı çalışmaları yürüttüğünü hatırlatan Ertürk: “Bu kriz bize gösterdi ki bu konu, çok hızlı adım atılması gereken bir noktaya evrilmiştir. Hürmüz Boğazı problemi kısa sürede çözülebilir ancak dünyada bu tür sıcak savaşlar, ticaret savaşları ve bölgesel çatışmalar devam etmeye namzet gözüküyor” dedi.
Ertürk’e göre Türkiye’nin rolü artık yalnızca Doğu ile Batı arasında enerji taşıyan bir köprü olmakla sınırlı değil. Türkiye, enerji ticaretinde fiyat oluşumunun da konuşulduğu bir merkez olma hedefini hızlandırmış durumda.
“TÜRKİYE SADECE BİR KÖPRÜ DEĞİL”
Türkiye’nin enerji arz güvenliğindeki konumunun daha da önem kazandığını belirten Ertürk, enerji kaynaklarına sahip Doğu ile enerjiye ihtiyaç duyan Batı arasındaki denklemin yeniden şekillendiğini söyledi.
Ertürk: “20 küsur yıldır Türkiye'nin doğusundaki enerji kaynakları ile batısındaki enerjiye muhtaç Avrupa arasında bir köprü olup olmadığını tartışıyoruz. Türkiye, sadece bir köprü değil bu enerjinin aynı zamanda fiyatının belirlendiği bir merkeze dönüşme arayışındaydı ve bu süreç son dönemde çok hızlandı. Türkiye’nin bu rolünün, hem kaynak zengini Doğu hem de önemli enerji tüketicisi Batı için ne kadar kritik olduğu bugün daha net ortaya çıkmıştır” iafdelerini kullandı.
BASRA PETROLÜ İÇİN KERKÜK-YUMURTALIK FORMÜLÜ
Hürmüz Boğazı’ndaki riskin ardından petrol sevkiyatında boru hatlarının öneminin arttığını ifade eden Ertürk, Türkiye’nin Irak ve Körfez petrolünün dünya piyasalarına ulaştırılmasında kilit rol üstlenebileceğini söyledi.
Ertürk, Basra petrolünün Kerkük-Yumurtalık hattına entegre edilebileceğini belirterek: “Türkiye, burada gerçekten boru hatlarıyla ham petrolün, Irak petrolünün, Körfez ülkelerinin petrolünün dünyaya sunulmasında kilit rol oynayabilir. Basra'dan gelecek ham petrolün halihazırda var olan Kerkük-Yumurtalık boru hattına entegre edilmesi, çok daha hızlı şekilde gerçekleştirilebilir ama diğer Körfez ülkelerinin kaynaklarının da Türkiye üzerinden dünyaya sunulduğu bir model hızlıca geliştirilebilir” değerlendirmesinde bulundu.
KATAR-TÜRKİYE BORU HATTI YENİDEN GÜNDEMDE
Ertürk, yalnızca petrol değil, LNG ticaretinde de Hürmüz Boğazı’nın kritik bir geçiş noktası olduğuna dikkat çekti.
Dünya LNG pazarının yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini hatırlatan Ertürk, Katar’dan Türkiye’ye uzanacak doğal gaz boru hattının bu alanda güçlü bir alternatif oluşturabileceğini söyledi.
Ertürk, “Aynı zamanda işte bugün dünya LNG pazarının da yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor ve Türkiye burada da bir boru hattı alternatifiyle öne çıkıyor. Uzun süredir konuşulan bir proje. Doğal gaz konusunda çok zengin Katar'dan Türkiye'ye doğru gelecek boru hattıyla bu problem de aslında büyük oranda aşılabilir diye düşünüyorum.” dedi.
HİDROJENDE TÜRKİYE AVANTAJLI KONUMA GELEBİLİR
Enerji dönüşümünde hidrojenin giderek daha önemli bir başlık haline geldiğini belirten Ertürk, Türkiye’nin bu alanda yalnızca geçiş güzergâhı değil, üretim ve teknoloji merkezi de olabileceğini söyledi.
Hidrojenin taşıma maliyetlerinin yüksek olduğuna dikkat çeken Ertürk, Avrupa için Türkiye üzerinden sağlanacak tedarikin daha maliyet avantajlı olabileceğini ifade etti.
Ertürk, “Körfez ülkelerinde veya Avrupa’ya uzak diğer bölgelerde yenilenebilirden hidrojen üretip Avrupa'ya taşıyabilirsiniz ancak hidrojen taşıma maliyetleri gerçekten çok yüksek. Avrupa ülkeleri tarafından yapılan çalışmalar da net bir şekilde ortaya koyuyor ki hidrojen tedarikinin Türkiye üzerinden yapılması, her açıdan daha maliyet avantajlı bir seçimdir. Türkiye, hidrojen teknolojisine dönük yatırımlarıyla bu alanda öne çıkabilir.” değerlendirmesinde bulundu.
YENİLENEBİLİR ENERJİDE 2035 HEDEFİ
Türkiye’nin 40 bin megavatı aşan yenilenebilir enerji kurulu gücüne ve devam eden büyük proje stokuna sahip olduğunu belirten Ertürk, gelecek 10 yılda mevcut kapasitenin üzerine 100 bin megavat daha eklenebileceğini vurguladı.
TÜRKİYE YEŞİL ENERJİDE CAZİBE MERKEZİ
Ertürk, Türkiye’de piyasa gerçeklerini yansıtan, rekabetçi ve dinamik bir fiyat rejiminin kurulduğunu vurguladı.
Bu yapının Türkiye’yi yeşil enerji yatırımları açısından cazip hale getirdiğini ifade eden Ertürk, uluslararası finansman ilgisinin de artabileceğini belirtti.
Ertürk, “Bu konuda uluslararası yatırımın, Dünya Bankası ve diğer uluslararası kurumlar ile birlikte özel bankaların da Türkiye’ye ilgi göstereceğini ve gösterdiği ilgiyi artıracağını düşünüyorum” dedi.
