Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), COP31 Başkanlığı ve Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı işbirliğiyle hazırlanan rapor, dünyanın enerji verimliliğinde 2030 hedeflerinin gerisinde kaldığını ortaya koydu.
İYİLEŞMENİN YÜZDE 5,6’YA ÇIKMASI GEREKİYOR
Küresel enerji yoğunluğundaki iyileşme 2025’te yüzde 1,7 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran, 2030’a kadar yıllık ortalama yüzde 4 olarak belirlenen hedefin altında kaldı.
Rapora göre oluşan açığın kapatılabilmesi için enerji yoğunluğundaki iyileşmenin 2026-2030 döneminde yıllık ortalama yüzde 5,6’ya çıkarılması gerekiyor. Bunun için bina, ulaşım ve sanayi sektörlerindeki enerji verimliliği yatırımlarının hızlandırılması önem taşıyor.
Enerji verimliliği ve tasarrufuna yönelik küresel yatırım 2025’te 369 milyar dolar oldu. Hedeflerin yakalanabilmesi için yatırım miktarının 2026-2030 döneminde yıllık ortalama 3,2 trilyon dolara yükseltilmesi gerekiyor.
Gelişmekte olan ülkelerdeki yüksek finansman ve sermaye maliyetleri yatırımların önündeki başlıca engeller arasında gösterildi. Bu ülkelerin sunduğu Ulusal Katkı Beyanlarının yüzde 75’ten fazlasında hedefler için uluslararası mali desteğe ihtiyaç duyulduğu belirtildi.
ELEKTRİFİKASYON VERİMLİLİĞİ ARTIRACAK
Raporda, son tüketim sektörlerinin doğrudan elektrifikasyonunun enerji verimliliğini artırmada önemli rol oynadığı ifade edildi. Elektrikli araçlar ve ısı pompaları, fosil yakıt kullanan alternatiflere göre daha yüksek verimle çalışıyor.
Nihai enerji tüketiminde elektriğin 2023’te yüzde 23 olan payının 2030’da yüzde 30’a çıkarılması gerekiyor. COP31 Başkanlığının 2035 hedefinde ise bu oranın yüzde 35’e yükseltilmesi öngörülüyor.
Binalarda elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının yüzde 36’dan yüzde 53’e, sanayide yüzde 27’den yüzde 31’e ve ulaştırmada yüzde 1’den yüzde 7’ye çıkarılması hedefleniyor.
IRENA verilerine göre elektrikli ısı pompaları geleneksel kazanlara kıyasla yaklaşık yüzde 300 ila 400, elektrikli araçlar ise içten yanmalı motorlu araçlara göre yaklaşık yüzde 60 ila 80 daha yüksek verimlilik sağlayabiliyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇ SAYISI 360 MİLYONA ÇIKMALI
Dünya genelinde 2024’te yaklaşık 57 milyon olan bataryalı elektrikli ve şarj edilebilir hibrit hafif binek araç sayısının 2030’da 360 milyona ulaşması gerekiyor.
Elektrikli araçların 2030’da küresel araç filosunun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturması bekleniyor. Bu dönüşümün araç satışlarının yanı sıra şarj altyapısı, toplu taşıma yatırımları ve ulaşım talebini azaltacak politikalarla desteklenmesi gerektiği belirtildi.
Raporda incelenen 120 ulusal iklim planının yüzde 90’ında enerji verimliliğine yer verildi. Ancak ülkelerin yalnızca yüzde 43’ünün ölçülebilir ve rakamsal bir verimlilik hedefi belirlediği görüldü.
