Uluslararası Para Fonu (IMF), enerji fiyatlarındaki artışa karşı hükümetlerin uyguladığı geniş kapsamlı desteklerin kamu bütçeleri üzerindeki baskıyı artırabileceği uyarısında bulundu.
Bangkok’taki yıllık toplantılar kapsamında yayımlanan Mali İzleme değerlendirmesinde, kamu borcunun yüksek, faiz yükünün arttığı ve harcama baskılarının sürdüğü bir dönemde kaynakların daha dikkatli kullanılması gerektiği vurgulandı.
IMF: DESTEKLER HEDEFLİ VE GEÇİCİ OLMALI
IMF Mali İşler Departmanı Direktörü Rodrigo Valdés, mevcut koşullarda herkesi kapsayan yeni ve genel nitelikli mali desteklere ihtiyaç bulunmadığını belirtti. Valdés’e göre enerji gibi temel ürünlerde yaşanan arz sorunlarının fiyatlara yansımasını tamamen engellemeye yönelik uygulamalar, tüketimin yeni ekonomik koşullara uyumunu geciktirebiliyor.IMF bu nedenle desteklerin özellikle korunmaya ihtiyaç duyan kesimlere yöneltilmesini, kapsamının sınırlı tutulmasını ve geçici olarak uygulanmasını öneriyor.
HERKESE DESTEK NEDEN BÜTÇEYİ ZORLUYOR?
Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artış dönemlerinde hükümetler, maliyetlerin tüketici faturalarına yansımasını azaltmak için vergi indirimleri, fiyat sübvansiyonları veya doğrudan ödemeler uygulayabiliyor. Ancak desteklerin tüm tüketicileri kapsaması, kamu kaynaklarının yüksek gelirli hanelere de aktarılması anlamına geliyor. IMF’nin dikkat çektiği bir diğer sorun ise başlangıçta geçici olarak planlanan desteklerin uzun süre devam etmesi.Devletin enerji fiyatlarının belirli bölümünü sürekli üstlenmesi, fiyatlar yüksek kaldığı sürece bütçedeki maliyetin de devam etmesine yol açabiliyor.
FİYATLARI TAMAMEN BASKILAMAK DA RİSKLİ
IMF’nin değerlendirmesinde yalnızca bütçe maliyeti değil, enerji tüketiminin fiyatlara uyum sağlaması da öne çıkıyor. Enerji arzının sınırlı olduğu dönemlerde fiyatların yükselmesi, tüketicilerin ve işletmelerin kullanım alışkanlıklarını değiştirmesine yol açabiliyor.Geniş ve süresiz destekler ise bu uyumu geciktirebiliyor. Desteklerin sona ermesi halinde tüketiciler bir anda daha yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalabiliyor. Kurum bu nedenle yardımların açık kurallara dayalı, şeffaf, geçici ve ihtiyaç odaklı olmasını savunuyor.
IMF TÜM DESTEKLERİN KALDIRILMASINI İSTEMİYOR
IMF’nin önerisi enerji desteklerinin tamamen sona erdirilmesi değil. Kurum, kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması için yardımların tüm tüketicilere yayılması yerine ihtiyaç sahibi gruplara yönlendirilmesini öneriyor. Bu yaklaşımın özellikle kamu borcu ve faiz giderlerinin arttığı ekonomilerde diğer harcamalara ayrılabilecek kaynakların korunmasına yardımcı olabileceği belirtiliyor.
TÜRKİYE İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Enerji ihtiyacının önemli bölümünü ithalat yoluyla karşılayan Türkiye’de petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesi, hem dış ticaret dengesi hem de enflasyon üzerinde etkili olabiliyor. Elektrik ve doğal gaz faturalarına yönelik kamu desteklerinin kapsamı da fiyat artışlarının hane halkına ne ölçüde yansıyacağını belirleyen unsurlar arasında bulunuyor. Ancak IMF’nin açıklaması Türkiye’ye yönelik özel bir karar veya yeni bir destek değişikliği anlamına gelmiyor. Değerlendirme, enerji fiyatlarının yüksek seyrettiği dönemlerde hükümetlerin karşı karşıya kaldığı temel tercihe işaret ediyor: Destekleri bütün tüketicilere yaymak mı, yoksa kamu kaynaklarını daha dar ve ihtiyaç odaklı gruplara yönlendirmek mi?
