Kömür kaynaklı hava kirliliği, yalnızca çevreyi ve insan sağlığını değil, güneş enerjisi üretimini de olumsuz etkiliyor. Yeni araştırmaya göre aerosoller, 2023’te küresel ölçekte 111 terawatt-saatlik üretim kaybına sebep oldu.
Kömür santrallerinden kaynaklanan hava kirliliği, yenilenebilir enerji üretimi üzerinde de ciddi bir baskı oluşturuyor. Yeni bir araştırma, atmosfere yayılan aerosollerin güneş panellerine ulaşan ışığı engelleyerek elektrik üretimini düşürdüğünü ortaya koydu.
AEROSOLLER 111 TERAWATT-SAATLİK KAYBA YOL AÇTI
Nature Sustainability dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, aerosoller 2023 yılında küresel güneş enerjisi üretimini yüzde 5,8 azalttı. Bu oran, yaklaşık 111 terawatt-saatlik elektrik kaybına karşılık geliyor.
Araştırmada, bulutlar ve aerosoller birlikte değerlendirildiğinde güneş enerjisindeki toplam potansiyel kaybın 515 terawatt-saat seviyesine ulaştığı hesaplandı. Bu miktarın, 1 gigavat kapasiteli 84 kömür santralinin yıllık üretimine denk olduğu belirtildi.
140 BİNDEN FAZLA GES TESİSİ İNCELENDİ
Bilim insanları, dünya genelinde 140 bini aşkın güneş enerjisi tesisini kapsayan geniş bir veri tabanı oluşturdu. Uydu görüntüleri, yapay zeka destekli analizler ve atmosfer verileri bir araya getirilerek tesislerin gerçek üretim kapasitesi ile kayıp oranları hesaplandı.
Çalışmada, 2023’te güneş enerjisindeki toplam potansiyel kaybın yüzde 26,9 olduğu; bunun yüzde 21,1’inin bulutlardan, yüzde 5,8’inin ise aerosollerden kaynaklandığı kaydedildi.
KÖMÜR KİRLİLİĞİ YENİ GÜNEŞ YATIRIMLARINI GÖLGELİYOR
Araştırmacılar, 2017-2023 döneminde aerosollerin sebep olduğu yıllık kaybın, yeni kurulan güneş enerjisi kapasitesinden elde edilen üretimin ortalama üçte birine denk geldiğini belirledi.
Çalışmada, aerosollerin önemli bölümünün fosil yakıt tüketimiyle ilişkili olduğu vurgulandı. Özellikle kömür santrallerinden çıkan kirleticilerin, güneş enerjisi yatırımlarının verimini doğrudan aşağı çektiği belirtildi.
ÇİN İLK SIRADA, TÜRKİYE DE LİSTEDE
Aerosol kaynaklı güneş enerjisi kaybının en yüksek olduğu ülke Çin oldu. Araştırmaya göre Çin’de aerosoller, 2023 yılında güneş enerjisi üretimini yüzde 7,7 azalttı. Bu kayıp, ülkenin yeni güneş enerjisi kapasitesinden sağladığı yıllık artışın önemli bir bölümünü etkisiz hale getirdi.
Çalışmada Türkiye’nin de yüksek kayıp yaşayan ülkeler arasında yer aldığı belirtildi. Raporda Türkiye’nin aerosol kaynaklı kayıp oranı yüzde 3,4 olarak verilirken, ülke bu oranla sıralamada üst basamaklarda bulundu.
KÖMÜR, GÜNEŞİN VERİMİNİ DE DÜŞÜRÜYOR
Araştırma, kömürün yalnızca karbon salımı ve hava kirliliği üzerinden değil, temiz enerji üretimini baskılayan doğrudan bir etkiyle de enerji dönüşümünü zorlaştırdığını gözler önüne serdi.
Bilim insanlarına göre, kömürden kaynaklanan kirleticiler hesaba katılmadığında güneş enerjisinin gerçek üretim potansiyeli olduğundan daha yüksek tahmin ediliyor. Bu durum, enerji planlamasında hava kirliliğinin artık yalnızca çevresel değil, aynı zamanda üretim verimliliği açısından da değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
