Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Akdeniz’de mikroplastik kirliliğine yönelik denetim ve temizlik çalışmalarını sürdürüyor. 1 Temmuz’dan bu yana 6 ilde gerçekleştirilen 604 denetimde 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin TL idari para cezası uygulanırken, 19 tesisin faaliyeti durduruldu.
Bakanlık, denetimlerin yanı sıra mikroplastik tespit edilen bölgelerde deniz yüzeyini temizlemek için Türkiye Çevre Ajansı’na (TÜÇA) ait deniz süpürgelerini kullanıyor. İlk deniz süpürgesi 10 günde 27 metreküp atığı denizden topladı.
AKDENİZ’DE İZLEME ALANI GENİŞLETİLDİ
Bakanlık, Akdeniz’deki mikroplastik kirliliğini atıkların taşınma güzergahları ve deniz ortamındaki etkileriyle birlikte havza ölçeğinde inceliyor. Seyhan, Ceyhan, Göksu ve Asi nehirleri ile drenaj kanalları, atıkların denize taşınmasında öne çıkan güzergahlar arasında bulunuyor.
2026 yılında yaşanan yoğun yağışlar, taşkınlar ve barajlardan kontrollü su bırakımlarının etkisiyle nehir ve dere yataklarındaki atıkların bu yaz denize daha hızlı taşındığı öngörülüyor.
Bu kapsamda, Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı çerçevesinde yürütülen çalışmalar Akdeniz’de genişletildi. Türkiye genelinde 428 noktada sürdürülen izleme çalışmalarına 7 yeni mikroplastik ölçüm istasyonu eklendi. Böylece Akdeniz’de izlenen alan, Asi Nehri ağzından Antalya’ya kadar Doğu ve Orta Akdeniz kıyı şeridini kapsayacak şekilde genişletildi.
DENİZ YÜZEYİNDE MİKROPLASTİK TESPİT EDİLDİ
Ağustos ayında gerçekleştirilen izleme seferinde Seyhan Nehri ağzı ile Taşucu mevkisi arasında deniz yüzeyinde mikroplastik varlığı belirlendi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un talimatıyla merkez denetim ekipleri ile mobil su ve atık su laboratuvarı bölgeye sevk edildi.
Bakanlık, 1 Temmuz itibarıyla Adana, Antalya, Hatay, Mersin, Gaziantep ve Muğla’da kirletici vasfı yüksek plastik ve atık geri dönüşüm tesisleri ile atık su arıtma tesislerine yönelik eş zamanlı denetimler başlattı.
İlk etapta yapılan 604 denetimde, aralarında Adana Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Seyhan Atıksu Arıtma Tesisi’nin de bulunduğu 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin TL idari para cezası kesildi. Ayrıca 19 tesis hakkında faaliyet durdurma kararı verildi.
DENİZ SÜPÜRGELERİ TEMİZLİK YAPIYOR
Denetimlerle eş zamanlı olarak mikroplastik kirliliğinin tespit edildiği koordinatlarda deniz yüzeyi temizleniyor.
Daha önce Marmara Denizi’ndeki müsilaj temizliğinde kullanılan deniz süpürgeleri, 27 Temmuz’da Akdeniz’e yönlendirildi. TÜÇA’ya ait Deria Deniz Süpürgesi; plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük, odunsu materyaller ve diğer yüzer katı atıkları deniz yüzeyinden toplamaya başladı.
Deria Deniz Süpürgesi, çalışmalarının ilk 10 gününde denizden toplam 27 metreküp atık çıkardı. Antalya’daki müdahale kapasitesinin artırılması amacıyla ikinci deniz süpürgesinin de 10 Ağustos itibarıyla bölgede göreve başlaması planlandı.
DENİZ SÜPÜRGELERİ NE İŞE YARIYOR?
Özel amaçlı deniz araçları olan deniz süpürgeleri, deniz yüzeyindeki plastik ve diğer yüzer katı atıkların toplanarak ortamdan uzaklaştırılmasını sağlıyor.
Araçlar; plastik parçaları, ambalaj atıkları, köpük ve benzeri malzemelerin yanı sıra odunsu materyalleri ve bitkisel kökenli yüzer atıkları da toplayabiliyor. Denizden kontrollü şekilde alınan atıklar daha sonra ilgili atık yönetimi süreçlerine yönlendiriliyor.
SON 5 YILDA 43 BİN 96 ÇEVRE DENETİMİ
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından son 5 yılda atık bertaraf ve geri dönüşüm tesislerinde toplam 43 bin 96 çevre denetimi gerçekleştirildi.
Bu denetimler sonucunda 2 milyar 300 milyon TL’yi aşan idari para cezası uygulanırken, 323 tesisin faaliyeti durduruldu.
AKDENİZ’DE KİRLİLİĞİN BAŞLICA KAYNAKLARI
Bakanlığın açıklamasına göre Akdeniz’deki kirliliğin önemli bölümü kara kaynaklı faaliyetlerden oluşuyor.
Yerleşim alanlarından çevreye bırakılan kentsel atıklar, plastik üretimi ve geri dönüşüm süreçlerindeki kayıplar ile özellikle Çukurova’daki sera örtüleri, sulama ekipmanları ve zirai ambalajlardan kaynaklanan tarımsal plastikler başlıca kaynaklar arasında gösteriliyor. Turizm, balıkçılık ve liman faaliyetleri de kirliliğe neden olan unsurlar arasında bulunuyor.
Kirliliğin kaynağında önlenmesinde yerel yönetimler ile su ve kanalizasyon idarelerinin sorumluluğuna dikkat çekiliyor. Katı atıkların etkin şekilde toplanması ve bertaraf edilmesi, atık su arıtma tesislerinin mevzuata uygun işletilmesi ile yağmur suyu ve drenaj hatlarının atık taşınımını engelleyecek şekilde yönetilmesi temel çevresel yükümlülükler arasında yer alıyor.
