Küresel fosil yakıt kaynaklı karbon emisyonlarında bu yıl düşüş bekleniyor. Orta Doğu'daki savaşın petrol kullanımını azaltması ve güneş ile rüzgar enerjisindeki kapasite artışıyla fosil yakıt kaynaklı emisyonların yüzde 0,4 gerileyerek 38,2 milyar tona düşeceği tahmin ediliyor.
Exeter Üniversitesi, East Anglia Üniversitesi, CICERO Uluslararası İklim Araştırmaları Merkezi, Ludwig Maximilian Münih Üniversitesi ve Alfred Wegener Enstitüsü başta olmak üzere 90'dan fazla kurumun katkısıyla hazırlanan Küresel Karbon Bütçesi Raporu yayımlandı. Çalışmada 140'ın üzerinde bilim insanı görev aldı.
Earth System Science Data dergisinde 21'incisi yayımlanan rapor, Türkiye'nin başkanlığını yürüttüğü Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında da paylaşıldı.
PETROL KAYNAKLI EMİSYONLARDA YÜZDE 1,9 DÜŞÜŞ BEKLENTİSİ
Rapora göre petrol kaynaklı karbon emisyonlarının bu yıl yıllık bazda yüzde 1,9 azalması bekleniyor. Bu gerilemede, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı üzerinden enerji tedarikinin büyük ölçüde kesintiye uğramasıyla başlayan krizin etkili olduğu değerlendiriliyor.
Kömür kaynaklı karbon emisyonlarının ise yüzde 0,6 artacağı öngörülüyor.
Küresel enerji talebi artmayı sürdürürken bu talep artışının yaklaşık üçte ikisinin güneş ve rüzgar enerjisindeki büyümeyle karşılanması bekleniyor. Yenilenebilir enerji kapasitesindeki artış emisyonların gerilemesine katkı sağlasa da fosil yakıt kullanımından kaynaklanan emisyonlarda kalıcı düşüş için henüz yeterli görülmüyor.
Uluslararası havacılık ve deniz taşımacılığından kaynaklanan karbon emisyonlarının da bu yıl yüzde 1 azalacağı tahmin ediliyor. Bu düşüşün bir bölümünün Orta Doğu'daki faaliyetlerin gerilemesinden kaynaklanacağı belirtiliyor.
ÇİN VE ABD'DE EMİSYONLAR AZALACAK, HİNDİSTAN'DA ARTACAK
Ülke bazındaki tahminlerde Çin, ABD ve Hindistan arasında farklı bir tablo öne çıkıyor. Küresel fosil yakıt kaynaklı emisyonların yüzde 32'sinden sorumlu Çin'de karbon emisyonlarının bu yıl yüzde 0,9 azalması bekleniyor.
Çin'de petrol kaynaklı emisyonlarda belirgin düşüş öngörülürken kömür kaynaklı emisyonların yüzde 0,3 artacağı tahmin ediliyor. Ülkede yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretiminin güçlü büyümesini sürdürmesi bekleniyor.
ABD'de karbon emisyonlarının yıllık bazda yüzde 1,3 azalacağı öngörülüyor. Bu gerilemede kömür kaynaklı emisyonların geçen yıla göre düşmesinin etkili olacağı değerlendiriliyor. Hindistan'da ise emisyonların yüzde 4,4 artması bekleniyor. Bu oran, ülkede son 10 yılda kaydedilen ortalama yüzde 3,5'lik artışın üzerinde bulunuyor.
Avrupa Birliği'nde emisyonların yüzde 1,5, Japonya'da yüzde 1 azalacağı tahmin edilirken dünyanın geri kalanında yüzde 0,7 düşüş öngörülüyor.
TOPLAM KARBON EMİSYONLARI 43,3 MİLYAR TONA ÇIKACAK
Fosil yakıt kaynaklı emisyonlarda düşüş beklenmesine karşın arazi kullanımındaki değişikliklerden kaynaklanan karbon salımının artacağı tahmin ediliyor. Bu kapsamdaki emisyonların 5,1 milyar tona ulaşması bekleniyor.
Artışta, büyük ölçüde insan faaliyetleri sonucu başlayan turbalık yangınları ve Güneydoğu Asya'daki orman bozulması etkili oluyor. Bu gelişmelerin El Nino koşullarının yol açtığı daha kurak hava şartlarıyla da bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Arazi kullanımından kaynaklanan emisyonların da eklenmesiyle toplam küresel karbon emisyonlarının bu yıl 43,3 milyar tona ulaşacağı öngörülüyor. Geçen yıl bu miktar 42,8 milyar ton olarak kaydedilmişti.
Atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun ise bu yıl milyonda 427,7 parçaya (ppm) ulaşması bekleniyor. Bu seviye, sanayi öncesi döneme göre yüzde 54'lük artış anlamına geliyor.
1,5 DERECE HEDEFİ İÇİN KARBON BÜTÇESİ 4 YILDAN AZ SÜREDE TÜKENEBİLİR
Paris Anlaşması'nda belirlenen küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelerin 1,5 derece üzerinde sınırlama hedefi için kalan karbon bütçesinin 150 milyar tonun üzerinde olduğu hesaplanıyor.
Mevcut emisyon seviyelerinin devam etmesi halinde bu bütçenin 4 yıldan kısa sürede tükenebileceği öngörülüyor. Atmosferde biriken karbondioksit miktarındaki artışla birlikte iklim değişikliğinin yol açtığı etkiler de ağırlaşıyor.
Araştırmanın lideri ve Exeter Üniversitesi Küresel Karbon Bütçesi Ofisi Direktörü Pierre Friedlingstein, fosil yakıt kaynaklı emisyonlardaki düşüşün umut verici olduğunu ancak bunun kalıcı bir çözüm anlamına gelmediğini belirtti.
Friedlingstein, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan düşüşün sürdürülebilir bir iklim çözümü olmadığını vurgulayarak uzun vadeli çözümün temiz enerji teknolojilerinin hızla yaygınlaştırılmasından geçtiğini ifade etti.
Yenilenebilir enerji kaynakları ve elektrikli araçların enerji talebindeki artışın yol açtığı emisyonları giderek daha fazla dengelediğini belirten Friedlingstein, küresel emisyonların zirveye ulaşması ve ardından kalıcı düşüşe geçmesi için dönüşümün hızlandırılması gerektiğini kaydetti.
