Türkiye'de su kaynakları üzerindeki baskı artarken, yağmur suyunun yönetimi yalnızca su tasarrufu açısından değil, kentlerin sel ve taşkınlara karşı dayanıklılığı bakımından da önem kazanıyor. Özellikle yoğun yapılaşmanın bulunduğu bölgelerde yağışların büyük bölümü yüzey akışına dönüşerek drenaj sistemlerine yöneliyor. Oysa yağmur suyunun düştüğü yerde toplanması, depolanması veya kontrollü biçimde toprağa sızdırılması, aynı kaynağın hem kurak dönemlerde değerlendirilmesine hem de yoğun yağışların oluşturduğu baskının azaltılmasına imkân tanıyor.
Yer altı yağmur suyu depolama ve filtrasyon sistemleri alanında faaliyet gösteren HYDRAIN Su ve Mühendislik Teknolojileri Genel Müdürü Eyüp Arslan, Enerji Haber'in sorularını yanıtladı. Arslan, Türkiye'de yağmur suyu hasadının potansiyelini, modüler depolama teknolojilerinin çalışma prensibini, ekonomik kazanımları ve taşkın riskinin azaltılmasına yönelik uygulamaları değerlendirdi.
İSTANBUL'DA YILLIK 100 MİLYON METREKÜP YAĞMUR SUYU POTANSİYELİ
Yağmur suyunun doğru yönetilmesinin kuraklık ve taşkın sorunlarına aynı anda katkı sağlayabileceğini belirten Eyüp Arslan, özellikle kentlerde yağışın kaynağında tutulmasının önemine dikkat çekti.
Arslan, yağmur suyu hasadının yalnızca suyu biriktirmekten ibaret olmadığını, aynı zamanda yağışın drenaj altyapısına ulaşma hızını ve miktarını yönetmeye yönelik bir uygulama olduğunu ifade etti.
Yağmur suyu hasadının, bu iki sorunu aynı anda ele alan bütüncül bir yaklaşım olduğunu dile getiren Arslan, şunları kaydetti:
“Yoğun yağış dönemlerinde suyu kaynakta, yani çatı, açık alan ve yamaçlarda yakalayıp depolayarak veya kontrollü şekilde toprağa sızdırarak yüzey akışını ve drenaj yükünü ciddi oranda azaltır. Böylece sel ve taşkın riski düşer. Depolanan su ise kurak dönemlerde bahçe sulaması, rezervuar, temizlik ve endüstriyel kullanım için rezerv oluşturur.”
İstanbul'daki yapı stokunun yağmur suyu toplama açısından önemli bir potansiyel taşıdığını savunan Arslan, mevcut binaların çatı alanlarından yılda yaklaşık 100 milyon metreküp yağmur suyu toplanabileceğini belirtti.
Arslan, bu miktarın kentsel su yönetimi açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, “Suyu düştüğü yerde tutmak, hem kaynak kaybını önler hem de altyapı üzerindeki baskıyı hafifletir” dedi.
YAĞMUR SUYU YER ALTINDA NASIL DEPOLANIYOR?
HYDRAIN, Türkiye distribütörlüğünü yürüttüğü Avustralya merkezli Atlantis'in modüler depolama sistemleri ile Almanya merkezli Wisy'nin filtrasyon teknolojilerini projelerde bir araya getiriyor.
Eyüp Arslan, yağmur suyunun toplanmasından depolanmasına kadar geçen süreci şöyle anlattı:
“Çatı veya yüzeyden gelen yağmur suyu, iniş borularına yerleştirilen yüksek verimli, yaklaşık yüzde 95 oranında filtrasyon sağlayan, kendi kendini temizleyen filtrelerden geçerek kaba kirleticilerden arındırılır. Temizlenen su, yer altına gömülen modüler tanklara yönlendirilir.”
Yer altında kapalı ve ışıksız ortamda depolamanın buharlaşmayı sınırlandırdığını belirten Arslan, sistemin geleneksel depolama çözümlerinden ayrılan özelliklerine de değindi.
Modüler yapının farklı arazi geometrilerine uyarlanabildiğini ve betonarme depolama yapısına ihtiyaç duyulmadan kurulabildiğini ifade eden Arslan, sistemlerin metrekare başına 40 ila 150 ton arasında değişen yük taşıma kapasitesine sahip olduğunu aktardı. Bu özellik sayesinde depolama alanlarının üzerinde otopark, yol veya yeşil alan oluşturulabiliyor.
Şirketin sunduğu çözümler konutlar, siteler, sanayi tesisleri, belediye parkları, turizm işletmeleri, tarım alanları ve spor sahalarının yanı sıra suyun kontrollü biçimde toprağa sızdırıldığı taşkın yönetimi uygulamalarında da kullanılabiliyor.
50 BİN METREKÜPE KADAR DEPOLAMA KAPASİTESİ
HYDRAIN'in sunduğu modüler yer altı depolama sistemleri, farklı büyüklükteki projelere göre tasarlanabiliyor. Eyüp Arslan, kapasitenin hangi koşullarda belirlendiğini şöyle açıkladı:
“Modüler Atlantis tank sistemi ile 100 metreküpten başlayarak 50 bin metreküpe, proje ihtiyacına göre daha büyük kapasitelere kadar çıkılabiliyor. Kapasite; mevcut arazi büyüklüğü, zemin koşulları, yağış verileri, toplama alanı ve projenin kullanım amacına göre mühendislik hesaplarıyla belirleniyor.”
İki metre derinliğe kadar gömülebilen sistemlerin üzerindeki alan, farklı amaçlarla kullanılabiliyor. Taşkın kontrolüne yönelik, suyun kontrollü biçimde toprağa sızdırıldığı uygulamalarda ise Arslan'ın verdiği bilgiye göre 500 bin metreküpe kadar hacim oluşturulabiliyor.
Depolanan yağmur suyu; bahçe ve peyzaj sulaması, tuvalet rezervuarları, araç ve genel temizlik, endüstriyel prosesler ve tarımsal sulama gibi alanlarda değerlendirilebiliyor. İçme suyu olarak kullanılabilmesi için ise ek arıtma gerekiyor.
KONUTLARDA YÜZDE 50, SANAYİDE YÜZDE 85'E VARAN TASARRUF POTANSİYELİ
Yağmur suyu hasadının ekonomik karşılığı, depolanan suyun hangi amaçlarla kullanıldığına ve şebeke suyu tüketiminin ne kadarını karşıladığına göre değişiyor.
HYDRAIN Genel Müdürü Eyüp Arslan, konutlarda yalnızca tuvalet rezervuarlarının yağmur suyuyla beslenmesiyle yüzde 30–35, bahçe sulaması ve diğer kullanım alanlarının da sisteme dahil edilmesiyle yüzde 40–50 oranında şebeke suyu tasarrufu sağlanabileceğini açıkladı. Arslan, ticari işletmeler ve sanayi tesislerinde ise bu oranın kullanım ihtiyacına bağlı olarak yüzde 85'e kadar çıkabileceğini belirtti.
Yatırımların ekonomik geri dönüşüne ilişkin de bilgi veren Arslan, bireysel konutlarda yaklaşık 4–8 yıl, siteler ve büyük ölçekli uygulamalarda 6–10 yıl arasında amortisman süresi öngördüklerini aktardı. Bu süreler yatırım maliyeti, yağış miktarı, su tüketimi ve yerel su tarifelerine göre değişiyor.
Yağmur suyu hasadının ekonomik katkısı yalnızca su faturalarıyla sınırlı değil. Arslan'ın verdiği bilgilere göre sistemler, bazı senaryolarda drenaj yükünü yüzde 75'e kadar azaltabiliyor. Böylece sel ve taşkınların yol açabileceği yol ve köprü onarımları, sigorta giderleri, acil müdahale ve afet sonrası yeniden inşa maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
Arslan, afet önleme açısından değerlendirildiğinde yatırımın ekonomik geri dönüşünün üç ila dört kat hızlanabileceğini ifade etti. Yeşil sertifikasyon ve finansman olanaklarının da bu tür yatırımları destekleyebileceğine dikkat çekti.
SEL VE TAŞKINLARA KARŞI 'SÜNGER ŞEHİR' YAKLAŞIMI
Yoğun yapılaşmanın bulunduğu kentlerde yağmur suyunun toprağa sızabileceği alanların azalması, özellikle şiddetli yağışlarda drenaj sistemleri üzerindeki yükü artırıyor. Yer altı depolama ve kontrollü sızdırma sistemleri ise yağmur suyunun doğrudan altyapıya yönlendirilmesi yerine kaynağında yönetilmesini sağlıyor.
Arslan, bu yaklaşımın taşkın riskinin azaltılması ve yer altı su kaynaklarının beslenmesi açısından önemini şöyle anlattı:
“Yağışı yerinde tutmak, drenaj sistemine giden ani yükü önemli ölçüde, bazı senaryolarda yüzde 75'e kadar azaltır. Bu, özellikle betonlaşmış kentlerde ‘sünger şehir’ yaklaşımının temelini oluşturur. İnfiltrasyon tankları suyu kontrollü şekilde yer altına sızdırarak hem taşkını önler hem de yer altı suyunu besler.”
Türkiye'de konut, site, sanayi ve belediye ölçeğinde çeşitli projeler gerçekleştirdiklerini ve yeni uygulamalar üzerinde çalıştıklarını açıklayan Arslan, özellikle eğimli arazilerde yağmur suyunun kaynağında tutulmasının önemine dikkat çekti.
Arslan, Bodrum ve Datça gibi kıyı yerleşimlerini örnek göstererek dağlık ve yamaç alanlarda oluşan yüzey akışının kontrol altına alınmasının sel riskinin azaltılmasında kritik rol oynadığını vurguladı. Bu tür uygulamalarda depolama ve sızdırma kapasitesi; yağış miktarı, zemin özellikleri ve bölgenin altyapı koşulları dikkate alınarak projelendiriliyor.
2026'DA BAŞLAYAN ZORUNLULUK YAĞMUR SUYU HASADINI GÜNDEME TAŞIDI
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle 1 Ocak 2026 itibarıyla belirli büyüklük ve özelliklerdeki yeni binalarda yağmur suyu toplama sistemleri zorunlu hale geldi. Düzenleme, yağmur suyunun bina tasarımının ve su yönetimi altyapısının bir parçası olarak değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Eyüp Arslan, yeni düzenlemeyi değerlendirirken yağmur suyu hasadının yaygınlaştırılması için mevcut standartların geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Arslan şunları söyledi:
“1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren yönetmelikle büyük ölçekli binalarda yağmur suyu hasadı zorunlu hale gelmiştir; bu regülasyonun doğru uygulanması ve oranların (şu anki yüzde 6 alt sınırın) Avrupa standartlarına (en az yüzde 15–20) yükseltilmesi önemlidir. Yağmur suyu hasadının daha geniş ölçekte uygulanabilmesi için belediyelerin imar planlarına ve kentsel dönüşüm şartnamelerine zorunlu veya teşvikli hükümler eklenmesi gerekir. Bireysel konutlarda yeşil kredi ve teşvik mekanizmalarının güçlendirilmesi, kamu kurumlarının pilot projelerle örnek oluşturması ve yatırımcıların uzun vadeli maliyet avantajları dikkate alınmalı.”
HEDEF BELEDİYELER, ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ VE KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ
Avustralya merkezli Atlantis ve Almanya merkezli Wisy markalarının Türkiye distribütörlüğünü yürüten HYDRAIN, mimar ve mühendis ekibiyle proje tasarımı, malzeme temini ve anahtar teslim uygulama hizmetleri sunuyor.
Arslan, şirketin gelecek dönem hedeflerini belediyeler, organize sanayi bölgeleri ve kentsel dönüşüm projelerinde daha büyük ölçekli uygulamaların hayata geçirilmesi olarak açıkladı. Tarım ve orman alanlarında kontrollü sızdırma sistemlerinin yaygınlaştırılması ile teknik eğitim ve farkındalık çalışmalarının artırılması da şirketin öncelikleri arasında yer alıyor.
Yağmur suyu hasadının yalnızca su tasarrufu açısından değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Arslan, konunun önemini şu sözlerle ortaya koydu:
“Yağmur suyu hasadı artık sadece bir çevre yatırımı değil, aynı zamanda afet önleme ve su güvenliği altyapısıdır.”
