Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi’nin işleyişini, teknolojik altyapısını, ekonomik katkılarını ve gelecek hedeflerini aktardı. Enerji Haber’e özel değerlendirmelerde bulunan Öztürk, sistemle birlikte yılda yaklaşık 20 milyar ambalajın yeniden ekonomiye kazandırılmasının hedeflendiğini açıkladı.
DOA SİSTEMİ 81 İL VE 973 İLÇEDE UYGULANIYOR
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, DOA Sistemi’nin plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının tüketim sonrasında kaynağında ayrı toplanarak yeniden ekonomiye kazandırılmasını sağlayan ulusal depozito yönetim sistemi olduğunu belirtti.
Sistemin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi’nin ortaya koyduğu vizyon doğrultusunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirildiğini söyleyen Öztürk, 1 Temmuz 2026 itibarıyla başlayan ulusal entegrasyon süreciyle birlikte DOA Sistemi’nin 81 il ve 973 ilçede uygulanmaya başladığını ifade etti.
Öztürk, üreticilerden perakendecilere, vatandaşlardan yetkilendirilmiş operatörlere kadar tüm paydaşların aynı dijital altyapıda buluşturulduğunu aktardı. DOA logolu ambalajların doğrulanarak yeniden üretimde kullanılabilecek yüksek kaliteli ikincil hammaddeye dönüştürüldüğünü kaydeden Öztürk, “DOA Sistemi bizim için yalnızca bir geri dönüşüm uygulaması değil; doğal kaynaklarımızı koruyan, kaynak verimliliğini artıran ve döngüsel ekonomiyi güçlendiren stratejik bir dönüşüm projesidir” dedi.
TÜRKİYE NEDEN DEPOZİTO SİSTEMİNE İHTİYAÇ DUYDU?
Türkiye’de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının tüketildiğine dikkat çeken Öztürk, geri kazanılamayan ambalajların doğal kaynak kaybına, çevre kirliliğine ve ekonomik kayıplara sebep olduğunun altını çizdi.
PET, cam ve alüminyum gibi hammaddelerin önemli bölümünün ithalat yoluyla karşılandığını ifade eden Öztürk, DOA Sistemi’nin bu tabloyu değiştirmek amacıyla hayata geçirildiğini söyledi.
Öztürk, “Amacımız, içecek ambalajlarını kaynağında ayrı toplayarak yeniden üretimde kullanılabilecek yüksek kaliteli ikincil hammaddeye dönüştürmek. Böylece hem doğal kaynaklarımızı koruyor hem de sanayimizin ihtiyaç duyduğu hammaddenin daha büyük bölümünü ülke içinden karşılamayı hedefliyoruz” dedi.
TÜRKİYE MODELİ DİJİTAL ALTYAPISIYLA ÖN PLANDA
Dünyadaki depozito sistemlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Öztürk, Almanya, Danimarka ve Hollanda gibi ülkelerde uygulanan modellerin önemli sonuçlar ortaya koyduğunu vurguladı.
Türkiye’nin ise kendi ölçeğine ve ihtiyaçlarına uygun, dijital yönetim ve yerli teknoloji temelli bir model geliştirdiğini belirten Öztürk, DOA Sistemi’nde doğrulama, toplama, taşıma, finansal işlemler ve geri dönüşüm süreçlerinin tamamının tek bir dijital altyapı üzerinden yönetildiğini kaydetti.
Öztürk, “Yaklaşık 25 milyar içecek ambalajını kapsayan bu operasyonun tek merkezden ve gerçek zamanlı izlenebilmesi, sistemi dünyadaki en kapsamlı dijital depozito yönetim modellerinden biri haline getiriyor” dedi.
Vatandaşlara sunulan DOA Cüzdan uygulamasının da sistemin önemli farklılıklarından biri olduğunu belirten Öztürk, teşvik bedellerinin anlık görüntülenebildiğini, banka hesabına aktarılabildiğini, ATM’den çekilebildiğini veya kullanılabildiğinin altını çizdi.
AMBALAJLAR ÜRETİMDEN GERİ DÖNÜŞÜME KADAR TAKİP EDİLİYOR
Öztürk, iade edilen ambalajların toplama noktasından geri dönüşüm tesislerine kadar olan sürecini anlattı. Vatandaşların DOA logolu ambalajları Depozito İade Makinelerine veya Manuel İade Noktalarına teslim etmesiyle sürecin başladığını söyleyen Öztürk, ambalajların sistem üzerinden doğrulandığını, iade işlemlerinin dijital olarak kayıt altına alındığını ve teşvik bedellerinin DOA Cüzdanlara yansıtıldığını aktardı. Öztürk, saha operatörlerinin ambalajları sayma ve doğrulama merkezlerine ulaştırdığını belirtti. Bu merkezlerde ambalajların malzeme türlerine göre ayrıştırılarak geri dönüşüm tesislerine gönderildiğini ve tüm sürecin dijital olarak takip edildiğinin altını çizdi.
YERLİ TEKNOLOJİYLE UÇTAN UCA YÖNETİM
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Öztürk, DOA Sistemi’nin arkasında ambalajın üretimden iadeye ve geri dönüşüme kadar tüm yolculuğunu izleyen dijital bir altyapı bulunduğunu belirtti. Öztürk, barkod ve güvenlik unsurlarıyla her ambalajın doğrulandığının altını çizdi.
Depozito İade Makineleri, Mobil DOA cihazları, DOA Mobil Uygulaması, DOA Cüzdan ve saha operatörlerinin kullandığı sistemlerin merkezi altyapıya entegre çalıştığını aktaran Öztürk, işlem verilerinin gerçek zamanlı izlenebildiğini kaydetti.
Bu altyapının hem sistem güvenliğini hem de yaklaşık 25 milyar ambalajı kapsayan büyük ölçekli operasyonun yönetimini mümkün hale getirdiğini belirtti.
İADE NOKTALARI BÖLGESEL İHTİYAÇLARA GÖRE PLANLANIYOR
Türkiye genelindeki iade noktalarının nüfus, tüketim yoğunluğu ve bölgesel ihtiyaçlara göre planlandığını belirten Öztürk, büyük şehirlerde Depozito İade Makinelerinin, küçük yerleşimlerde ise Mobil DOA cihazlarıyla Manuel İade Noktalarının yaygınlaştırıldığını söyledi.
Market, bakkal, büfe ve muhtarlıkların da sistem içerisine dahil edildiğini belirten Öztürk, tüm noktaların merkezi dijital altyapıya bağlı çalıştığını ifade etti.
Öztürk, büyük şehirlerde kapasiteyi, küçük yerleşimlerde ise erişilebilirliği önceleyen dengeli bir yapı oluşturduklarını kaydetti.
SAHTE İADELER VE KÖTÜYE KULLANIM DİJİTAL OLARAK ÖNLENİYOR
DOA Sistemi’nde güvenlik süreçlerinin önemli bir yere sahip olduğunu belirten Öztürk, her iade işleminin kullanıcı, ambalaj, zaman ve konum bilgileriyle kayıt altına alındığını söyledi.
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan güvenlik unsurlarını taşıyan DOA logosu ve barkod bilgilerinin doğrulama sürecinde kullanıldığını aktaran Öztürk, geçersiz ve mükerrer iadelerin engellendiğini ifade etti.
Bireysel iadelerde günlük 200 ambalaj limitinin uygulandığını belirten Öztürk, yüksek miktarlı teslimatlar için sayma ve doğrulama merkezlerinin kullanıldığını kaydetti.
HEDEF YILDA 20 MİLYAR AMBALAJI EKONOMİYE KAZANDIRMAK
DOA Sistemi’nin geri kazanım hedeflerine ilişkin bilgi veren Öztürk, ilk aşamada piyasaya sürülen içecek ambalajlarının en az yüzde 50’sinin geri toplanmasının hedeflendiğini söyledi.
Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte bu oranın yüzde 80 seviyesine çıkarılmasının amaçlandığını belirten Öztürk, yıllık yaklaşık 20 milyar ambalajın yeniden ekonomiye kazandırılacağının altını çizdi.
Öztürk, “Bu ölçekte bir geri kazanım; yaklaşık 1 milyar dolarlık ithal hammadde ihtiyacının önlenmesine, cari açığın azaltılmasına, yeni geri dönüşüm yatırımlarının ve istihdamın artmasına önemli katkı sağlayacak” dedi.
GERİ DÖNÜŞÜMDE YENİ İSTİHDAM ALANLARI OLUŞACAK
DOA Sistemi’nin geri dönüşüm sektöründe yeni istihdam alanları oluşturacağını belirten Öztürk, lojistikten saha operasyonlarına, sayma-doğrulama merkezlerinden makine üretimi, yazılım ve teknik servise kadar birçok alanda yeni fırsatlar oluşacağını söyledi.
Her yıl yaklaşık 20 milyar ambalajın yeniden ekonomiye kazandırılmasının yeni geri dönüşüm yatırımlarını destekleyeceğini ifade eden Öztürk, yerli teknoloji ekosisteminin de gelişeceğini kaydetti.
“DOA, TÜRKİYE’NİN SIFIR ATIK VİZYONUNU GÜÇLENDİRECEK”
DOA Sistemi’nin Türkiye’nin sıfır atık hedeflerinde önemli bir rol üstleneceğini belirten Nurullah Öztürk, ambalajların atık değil, ekonomik değeri olan kaynaklar olarak değerlendirilmesini sağladığını söyledi.
Öztürk, “DOA ile doğal kaynaklarımızı koruyor, döngüsel ekonomiyi güçlendiriyor ve Türkiye’nin çevre ve kaynak yönetimi alanında dünyaya örnek olma vizyonunu destekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Önümüzdeki beş yılda DOA Sistemi’ni Türkiye’nin kaynak yönetimi altyapısının kalıcı bir parçası haline getirmeyi hedeflediklerini belirten Öztürk, yerli makine, yazılım ve operasyon teknolojilerindeki bilgi birikimini uluslararası pazarlara taşıyarak Türkiye’yi bu alanda teknoloji ve model ihraç eden ülkelerden biri haline getirmek istediklerini söyledi.
