Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, Antalya'daki COP31 Liderler Zirvesi'nde fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçişin hızlandırılması çağrısında bulundu. Küresel emisyonların 2025 yılında rekor seviyeye ulaştığını belirten Guterres, 2035'e kadar yenilenebilir enerji kapasitesinin en az üç katına çıkarılması gerektiğini söyledi. Dünyanın en büyük dokuz petrol şirketinin son çeyrekte 95 milyar dolar kâr elde ettiğine dikkat çekerek bu kazançların vergilendirilmesini istedi.
Antalya'da düzenlenen COP31 Liderler Zirvesi'nin açılışında dünya liderlerine seslenen Guterres, iklim değişikliğiyle mücadelede mevcut çalışmaların yeterli olmadığını belirtti. Küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını geçmesinin artık kaçınılmaz olduğunu ifade eden Guterres, ülkelerin emisyon azaltım hedeflerini güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a Türkiye'nin ev sahipliği ve zirvenin organizasyonu için teşekkür eden Guterres, iklim hedeflerinin somut uygulamalara dönüştürülmesi çağrısında bulundu.
2035'E KADAR YENİLENEBİLİR ENERJİDE ÜÇ KAT ARTIŞ HEDEFİ
Guterres, Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) Emisyon Açığı Raporu'na değinerek küresel enerji sisteminin dönüşmesi gerektiğini söyledi.
Rapora göre, dünya genelindeki yenilenebilir enerji kapasitesinin 2035 yılına kadar 2025 seviyesinin en az üç katına çıkarılması gerekiyor. Aynı dönemde kömürle çalışan elektrik santrallerinin kapasitesinin en az yüzde 75 azaltılması hedefleniyor.
Guterres, 2040 yılına kadar kömürlü santrallerin neredeyse tamamen devreden çıkarılması, petrol ve doğal gaz kullanımının ise yaklaşık üçte bir oranında düşürülmesi gerektiğini belirtti.
Hükümetlerin enerji politikalarını, altyapı planlarını ve yatırımlarını bu hedeflere uygun hale getirmesini isteyen Guterres, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik ulusal yol haritalarının hazırlanması çağrısında bulundu.
GÜNEŞ ENERJİSİNİN ELEKTRİK ÜRETİMİNDEKİ PAYI ARTIYOR
Temiz enerji teknolojilerinin son 10 yıldaki gelişimini değerlendiren Guterres, güneş enerjisi ve elektrikli araçların yaygınlaşmasına ilişkin veriler paylaştı.
On yıl önce güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payının yalnızca yüzde 1 olduğunu hatırlatan Guterres, geçen yıl dünya genelindeki elektrik talebi artışının yaklaşık dörtte üçünün güneş enerjisiyle karşılandığını söyledi.
Elektrikli araç satışlarına da değinen Guterres, 10 yıl önce satılan her 100 otomobilden yalnızca birinin elektrikli olduğunu belirtti. Bu yıl ise elektrikli otomobillerin toplam satışlar içindeki payının yaklaşık üçte bire ulaşmasının beklendiğini aktardı.
Temiz enerjinin dünyanın büyük bölümünde yeni elektrik üretimi için en düşük maliyetli seçenek haline geldiğini ifade etti.
PETROL ŞİRKETLERİNİN 95 MİLYAR DOLARLIK KÂRINA DİKKAT ÇEKTİ
Guterres, fosil yakıt sektörünün elde ettiği kazançlarla iklim değişikliğinden zarar gören ülkelere sağlanan finansman arasındaki farka işaret etti.
Dünyanın en büyük dokuz petrol şirketinin son çeyrekte toplam 95 milyar dolar kâr elde ettiğini açıklayan Guterres, Kayıp ve Hasar Fonu'na yaklaşık 600 milyon dolar aktarıldığını belirtti.
Petrol şirketlerinin yaklaşık 14 saatte, söz konusu fona aktarılan tutar kadar kazanç elde ettiğine dikkat çekti.
Guterres, hükümetlere fosil yakıt şirketlerinin beklenmedik kârlarını vergilendirme çağrısında bulundu. Bu kaynakların iklim değişikliğinden etkilenen ülkelerin toparlanmasına destek amacıyla kullanılmasını istedi.
KÜRESEL EMİSYONLAR HER YIL YÜZDE 6 AZALTILMALI
Küresel sera gazı emisyonlarının 2025 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktığını belirten Guterres, son dört yılın da kayıtlardaki en sıcak dönem olduğunu söyledi.
İklim hedeflerine ulaşılabilmesi için küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 azaltılması gerektiğini ifade etti.
Guterres, ülkelerin mevcut ulusal iklim planlarının, koşullu hedefler dahil edildiğinde bile gerekli azaltımın en fazla üçte birini karşılayabildiğini belirtti.
Bu planların tamamı uygulansa dahi yüzyılın sonunda küresel sıcaklık artışının 2,5 dereceyi aşabileceğini söyleyerek daha güçlü adımlar atılmasını istedi.
İKLİM FİNANSMANINDA 1,3 TRİLYON DOLARLIK HEDEF
Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji yatırımlarına ulaşmakta zorlandığını belirtti.
Çin dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini barındırmasına rağmen küresel temiz enerji yatırımlarından yüzde 20'nin altında pay aldığını aktardı.
Bu ülkelerde borçlanma maliyetlerinin iki ila üç kat daha yüksek olabildiğine dikkat çekerek iklim finansmanının daha erişilebilir hale getirilmesini istedi.
Gelişmiş ülkelerin 2035 yılına kadar yıllık en az 300 milyar dolarlık finansman sağlanmasına öncülük etmesi gerektiğini belirten Guterres, aynı döneme kadar iklim uyum finansmanının en az üç katına çıkarılması çağrısında bulundu.
Gelişmekte olan ülkeler için belirlenen 1,3 trilyon dolarlık finansman hedefinin de gerçek kaynak akışına dönüşmesi gerektiğini söyledi.
Çok taraflı kalkınma bankalarının ise 2030 yılı için belirlenen yıllık 120 milyar dolarlık Bakü taahhüdünün ötesine geçmesi gerektiğini ifade etti.
GUTERRES'TEN YENİ İKLİM ADALETİ ANLAŞMASI ÇAĞRISI
Guterres, iklim değişikliğiyle mücadelede ülkelerin ekonomik koşullarının ve sorumluluklarının dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Fosil yakıtlardan adil geçiş, toplumların iklim risklerine karşı korunması, finansmana erişim ve uluslararası iş birliğini kapsayan dört temel üzerine kurulacak yeni bir İklim Adaleti Anlaşması önerdi.
İklim değişikliğinin etkilerine karşı erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasını isteyen Guterres, sel, kuraklık ve deniz seviyesindeki yükselmeye karşı toplumların korunması gerektiğini belirtti.
Enerji dönüşümünde elektrik şebekeleri, depolama teknolojileri, kritik mineraller ve metan emisyonlarının azaltılmasına yönelik uluslararası çalışmaların güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Guterres, iklim müzakerelerinin sonuçlarının sahadaki uygulamalarla değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak ülkeleri ortak hareket etmeye davet etti.
