Çin, güneş enerjisi ile tarımsal üretimi aynı alanda buluşturan TarımGES uygulamalarında dikkat çeken bir dönüşüme imza atıyor. Başlangıçta şüpheyle yaklaşılan sistem, bugün tarım arazilerinden çöllere, dağ yamaçlarından balık havuzlarına kadar birçok farklı alanda kullanılarak temiz enerji ve gıda üretimini aynı zeminde buluşturuyor.
World Resources Institute China’nın 2025 tarihli raporuna göre Çin’de kamuya açık şekilde raporlanan 513 TarımGES projesi bulunuyor ve bu projelerin toplam kurulu gücü 31 GW seviyesine ulaşmış durumda. Raporda, Çin’in TarımGES teknik potansiyelinin 60 bin GW’ın üzerinde olduğu da vurgulanıyor.
TARLADA PANEL, ALTINDA ÜRETİM
TarımGES projelerinde güneş panelleri, yalnızca elektrik üretimi için değil, tarımsal faaliyeti destekleyen bir unsur olarak da kullanılıyor. Panellerin oluşturduğu gölge, bazı bölgelerde aşırı sıcaklığı ve buharlaşmayı azaltırken, alt kısımdaki alan hayvancılık, bitkisel üretim veya arıcılık için değerlendirilebiliyor.
Çin’in Qinghai bölgesinde öne çıkan “güneş koyunu” modeli bu uygulamaların en dikkat çekici örneklerinden biri oldu. Güneş panellerinin altında otlayan koyunlar, hem ot temizliği maliyetlerini düşürüyor hem de gölgelik alan sayesinde daha serin bir yaşam ortamına kavuşuyor.
ÇÖLDE GOJİ MEYVESİ, ÜSTTE GÜNEŞ PANELİ
Ningxia’da Huawei ve Baofeng Group iş birliğiyle geliştirilen projede, çölleşmiş arazilerde güneş panellerinin altında goji meyvesi yetiştiriliyor. Huawei’nin aktardığı bilgilere göre paneller, topraktaki buharlaşmayı yüzde 30 ila 40 oranında azaltırken, bölgede bitki örtüsü birkaç yıl içinde yüzde 86 arttı. Bu model, zorlu iklim koşullarında hem tarımsal üretimi hem de yenilenebilir enerji üretimini mümkün kılan örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
BALIK HAVUZLARINDA YENİ DÖNEM: SUGES
Çin’de yalnızca karasal alanlarda değil, su yüzeylerinde de benzer bir dönüşüm yaşanıyor. “SuGES” ya da aquavoltaics olarak bilinen sistemlerde balık havuzlarının üzerine güneş panelleri kuruluyor. Jiangsu’da yapılan akademik bir çalışmaya göre bu model, aynı su alanında hem fotovoltaik elektrik üretimi hem de su ürünleri yetiştiriciliği yapılmasına imkân tanıyor. Çalışmada, Jiangsu’nun Çin’de SuGES uygulamalarının yoğunlaştığı bölgelerden biri olduğu belirtiliyor.
Uzmanlara göre TarımGES ve SuGES modelleri, arazi kullanım baskısının arttığı ülkelerde geleceğin en kritik çözümlerinden biri haline gelebilir. Aynı alanda hem gıda hem enerji üretimi yapılması, özellikle kuraklık, arazi yetersizliği ve enerji arz güvenliği gibi sorunlarla mücadelede yeni bir kapı aralıyor.
