Su ve atık su altyapısının yüksek elektrik tüketimi, belediye hizmetlerinde enerji maliyetinin en önemli kalemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Hatay’ın deprem sonrası yeniden kurulan su altyapısında da bu maliyeti azaltmaya yönelik enerji dönüşümü hız kazanıyor. Hatay Su ve Kanalizasyon İdaresi (HATSU), Hassa ve Erzin’de toplam 60 MW’lık güneş enerjisi santrali kurarak yıllık 150 milyon kWh’lik elektrik tüketiminin 125 milyon kWh’lik bölümünü kendi üretiminden karşılamayı hedefliyor.
Enerji Haber’in SUTEK Ankara’da görüştüğü HATSU Basın Yayın Şefi Mahmut Tuncay, GES yatırımlarından SCADA’ya, su kayıp-kaçaklarıyla mücadeleden atık suyun yeniden kullanımına kadar yürütülen projelerin ayrıntılarını anlattı. HATSU, altyapının yeniden inşa edildiği bu süreçte enerji üretimi ile dijital su yönetimi yatırımlarını birlikte yürütüyor. Tuncay, çalışmaların Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk’ün öncülüğünde sürdürüldüğünü vurguladı.
HATSU’NUN GÜNEŞ YATIRIMI 60 MW’A ULAŞACAK
HATSU’nun enerji tüketimini yenilenebilir kaynaklardan karşılamak amacıyla Hassa ve Erzin’de toplam 60 MW kurulu güce sahip iki GES projesi hazırladığını anlatan Tuncay, yatırımların ayrıntılarını şöyle aktardı:
“Hassa’da 40 MW, Erzin’de 20 MW olmak üzere toplam 60 MW’lık güneş enerjisi santrali kuracağız. Hassa’daki santral 750 dönümlük, Erzin’deki santral ise 383 dönümlük alanda kurulacak. Gerekli onaylarımızı ve çağrı mektuplarımızı aldık.”
Projelerin finansman sürecini Asya Kalkınma Bankası ile yürüttüklerini söyleyen Tuncay, “Kredimiz onaylandı. Asya Kalkınma Bankası’ndan bir heyet Hatay’a geldi ve GES yapılacak alanları inceledi. Fizibilite çalışmalarını gerçekleştirdiler. Finansal sürecin tamamlanmasını bekliyoruz. İhale şartnamelerimiz de hazırlandı. 2026 yılı sonuna kadar ihaleye çıkmayı hedefliyoruz” dedi.
SAYAÇ OKUMADA DİJİTAL DÖNEM
Deprem sonrası inşa edilen yeni konutlarda akıllı sayaçlara geçildiğini söyleyen Tuncay, şunları dile getirdi:
“Artık dijital sayaca geçiyoruz. Eskiden sayaç okuma vardı, onu kaldırmaya çalışıyoruz. Depremde yıkılıp yeniden yapılan konutlara akıllı sayaçları kuruyoruz. Bunları uzaktan okuyacağız. Faaliyete aldığımız konutlarımız var ve şu anda uzaktan okumalarını yapıyoruz. En büyük projelerimizden biri bu.”
HEDEF: KAYIP-KAÇAKTA YÜZDE 15-20
Tuncay, Hatay’da su kayıp-kaçak oranının geçmişte yüzde 60’ın üzerinde olduğunu ifade etti. Gelinen noktayı ve hedeflerini anlatan Tuncay, “Kayıp-kaçak oranımız yüzde 60’ın üzerindeydi. Bu oranı yüzde 49-50 seviyelerine çektik ancak bu bizim için yeterli değil. Altyapının yenilenmesi ve dijital sistemlerin devreye girmesiyle kayıp-kaçak oranını yüzde 15-20 seviyelerine düşürmeyi hedefliyoruz” dedi.
ATIK SU 11,2 KİLOMETRELİK TÜNELLE ARITMAYA ULAŞACAK
Antakya, Defne ve Samandağ’ın atık sularını Büyükçat’ta yapılacak ileri biyolojik arıtma tesisine taşıyacak projeye ilişkin bilgi veren Tuncay, çalışmalarda gelinen aşamayı şöyle anlattı:
“11,2 kilometre uzunluğunda bir atık su tüneli inşa ediyoruz. Tünel açma çalışmalarının yaklaşık yüzde 95’i tamamlandı, betonlama çalışmaları devam ediyor. Atık suları kolektör hatlarıyla tünele taşıyacağız, buradan doğal eğimle Büyükçat’ta yaptığımız ileri biyolojik arıtma tesisine ulaştıracağız. Arıtılan suyu da tarımsal sulamada kullanacağız ve tesis günlük 120 bin metreküp kapasiteye sahip olacak.”
DENİZ SUYUNDAN GÜNDE 20 BİN METREKÜP İÇME SUYU
Tuncay, deniz suyunun alternatif içme suyu kaynağı olarak kullanılmasına yönelik projeye de değinerek, “Deniz suyunu arıtarak içme suyu olarak kullanacağız. Filtreleme aşamalarından geçtikten sonra doğrudan içme suyu olarak kullanılabilecek” dedi.
Samandağ-Yayladağı sahilinde günlük 20 bin metreküp kapasiteli deniz suyu arıtma tesisi kurulması için DSİ Genel Müdürlüğüne resmi talepte bulunuldu. Tesisin Samandağ ve Yayladağı’nın bir bölümünün içme suyu ihtiyacına katkı sağlaması planlanıyor.
DEPREM SONRASI 2 BİN 668 KİLOMETRELİK ALTYAPI YENİLENDİ
6 Şubat depremlerinin ardından Hatay’ın su ve kanalizasyon altyapısında kapsamlı bir yenileme çalışması yürütüldü. Tuncay, yapılan çalışmaların boyutunu “2014-2024 arasındaki 10 yıllık dönemde yaklaşık bin 535 kilometre içme suyu hattı döşenmişti. 2024’ten bugüne ise yaklaşık 2 bin 36 kilometre içme suyu hattı döşedik. Atık su, yağmur suyu ve içme suyu hatlarıyla birlikte iki yıllık dönemde Hatay’da toplam 2 bin 668 kilometrelik altyapıyı yeniledik” sözleriyle anlattı.
Hatay’ın geçen yıl son 65 yılın en kurak dönemini yaşadığını ve barajlardaki su seviyesinin sıfıra kadar düştüğünü belirten Tuncay, “Yaklaşık 281 sondajla bu süreci aşmaya çalıştık. Vatandaşlarımıza olabildiğince susuzluk yaşatmadık. Depolarımızı da yeniledik; yeni yapılan ve bakım-onarımı tamamlananlarla birlikte yaklaşık 93 depoda çalışma gerçekleştirdik” dedi.
150 MİLYON KWH TÜKETİMİN 125 MİLYONU GÜNEŞTEN
Tuncay, HATSU’nun yıllık yaklaşık 150 milyon kWh elektrik tükettiğini söyledi. Yaklaşık 125 milyon kWh enerjiyi GES projelerinden sağlamayı hedeflediklerini belirten Tuncay, “Bu da elektrik tüketimimizin yüzde 83,3’üne, yani yaklaşık yüzde 85’ine karşılık geliyor” dedi.
Tuncay, santrallerin devreye girmesiyle yaklaşık 70 bin ton karbondioksit salımının önüne geçilmesinin hedeflendiğini de aktardı.
HATSU’nun mevcut güneş enerjisi yatırımlarından İskenderun İleri Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi’ndeki 803 kW’lık GES ise 2025’te 630 bin 450 kWh elektrik üreterek tesis tüketiminin yüzde 20,6’sını karşıladı.
HATSU’nun su altyapısını SCADA sistemine taşıdığını belirten Tuncay, sistemin henüz kurulum aşamasında olduğunu ve çalışmaların sürdüğünü söyledi.
SU ŞEBEKESİ SCADA İLE TEK MERKEZDEN İZLENECEK
Harita Teknikeri Duran Korkmaz da hatların, depoların ve sondaj kuyularının konumlarına tek bir çatı altında ulaşıp bunları yönetebilecekleri bir yapı oluşturduklarını anlattı. SCADA ile hangi vananın kapatılması halinde hangi mahallenin etkileneceğine kadar sistemi görebileceklerini dile getiren Korkmaz, “Suyu tek merkezden yönetebilecek bir yapıya geçmek istiyoruz” dedi.
SCADA dönüşümünde şu anda hedefin yaklaşık yüzde 30’una ulaşıldığını belirten Korkmaz, çalışmalar ilerledikçe Hatay genelindeki su yönetiminin yüzde 75 oranında tek noktadan izlenebilir ve kontrol edilebilir hale getirilmesinin hedeflendiğini aktardı.
HATSU’nun 2026 yatırımları kapsamında 300 derin kuyu ve su kaynağı, 300 içme suyu deposu, 3 içme suyu arıtma tesisi, 10 DMA noktası ve 10 basınç kırıcı vana noktası da SCADA sistemine dahil edilecek.
Sistemin sahadaki sonuçlarından biri Belen’de görüldü. İlçede 3 terfi merkezi, 12 depo ve 2 yalancı kuyu SCADA’ya bağlanırken, yapılan çalışmalarla Cumhuriyet Mahallesi’ne suyun ulaşma süresi 16,5 saatten 7 dakikaya indi. Antakya’da 4 terfi merkezi ve 12 depo, Payas’ta 8, Dörtyol’da 4 depo ile İskenderun Düğünyurdu-Yeni TOKİ hattındaki 3 terfi merkezi ve 4 depo da sisteme dahil edildi.
