COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Antalya’da düzenlenen İklim Zirvesi kapsamında yerli ve yabancı basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Zirvenin sonuç metninin “Antalya Mutabakatı” olarak ilan edilmesini hedeflediklerini belirten Kurum, fosil yakıtlardan uzaklaşma, 1,5 derece hedefi ve iklim finansmanına ilişkin önemli mesajlar verdi. Kurum, “Biz kilitlenip çözümsüzlüğü aramak yerine somut işlerle ilerleme sağlamamız lazım diyoruz” ifadelerini kullandı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’nın (COP31) 11’inci gününde basın toplantısı düzenleyen Murat Kurum, müzakerelerde gelinen son durumu değerlendirdi. Toplantının ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kurum, COP31 Başkanlığı’nın diyalog, uzlaşı ve aksiyon ilkeleri doğrultusunda hareket ettiğini söyledi.
Kurum, Örtü Karar Taslağı’nın Antalya Mutabakatı olarak kabul edilmesi için çalışmaların sürdüğünü belirterek, bütün ülkelerin beklentilerinin metne yansıtılmasını amaçladıklarını ifade etti.
ANTALYA MUTABAKATI İÇİN UZLAŞI MESAJI
Dün akşam yaklaşık 5 saat süren Divan Toplantısı’nda ülkelerin beklentilerinin, önceliklerinin ve endişelerinin dinlendiğini aktaran Kurum, görüşmelerin karar taslağının şekillenmesine katkı sağladığını söyledi.
Örtü Karar Taslağı’nın henüz son halini almadığını belirten Kurum, farklı gruplarla görüşmelerin devam edeceğini kaydetti.
Kurum, hedeflerini şu sözlerle anlattı:
“Umuyoruz ki her ülkenin kendisini görebileceği, kendi beklentisini karşılayabileceği bir karar metni olmuştur. Bu son metin değil. Biz gelen görüşleri alacağız, dinleyeceğiz. Bütün gruplarla bu toplantı sonrası görüşmeye devam edeceğiz. Nihayetinde hepimizin uzlaşı üzerine vardığı bir metni yarın Genel Kurul’da ‘Antalya Mutabakatı’ olarak tüm dünyaya ilan etmek istiyoruz.”
Kurum, Antalya’da yeni bir dönemin kapılarının aralanmasını istediklerini de belirterek, zirvenin somut sonuçlarla tamamlanmasının önemine dikkat çekti.
“PUSULAMIZ BELLİ, 1,5 DERECE”
Paris Anlaşması’nın yeniden tartışmaya açılmasının uzlaşıya katkı sağlamayacağını savunan Kurum, 1,5 derece hedefinin temel referans olarak korunması gerektiğini söyledi.
Hedeflerle uygulamalar arasındaki mesafenin azaltılmasının COP31’in öncelikleri arasında bulunduğunu belirten Kurum, zirveyi “Uygulama COP’u” olarak tanımladıklarını hatırlattı.
Kurum, “Biz Paris Anlaşması’nın ortaya koymuş olduğu 1,5 derece hedefini pusula olarak göreceğiz. Hedeflerimizi, uygulamalarımızı o 1,5 dereceyi yakalamak üzere hayata geçireceğiz” dedi.
COP31’in temel yaklaşımının diyalog, uzlaşı ve aksiyon olduğunu vurgulayan Kurum, bu hedefler doğrultusunda alınacak kararların emisyonların yaklaşık yüzde 30 azalmasını sağlayabileceğini ifade etti.
FOSİL YAKITLARDAN UZAKLAŞMA VE ELEKTRİFİKASYON HEDEFİ
Örtü Karar Taslağı’nda fosil yakıtların yer alıp almayacağına ilişkin soruyu da yanıtlayan Kurum, COP28’de Dubai’de alınan fosil yakıtlardan uzaklaşma kararını hatırlattı.
Elektrifikasyonun küresel kullanımda 2035 yılına kadar yüzde 35’e ulaşması hedefinin fosil yakıtlardan uzaklaşmayı gerektirdiğini belirten Kurum, tartışmaların tek bir konuya sıkıştırılmaması gerektiğini söyledi.
Kurum, “Elektrifikasyonun 2035’te küresel kullanımda yüzde 35’e ulaşabilmesi fosil yakıtlardan uzaklaştırmayı gerektirir. Dolayısıyla biz bir konu üzerine kilitlenip çözümsüzlüğü aramak yerine burada somut işlerle, gerçekçi işlerle ilerleme sağlamamız lazım diyoruz” ifadelerini kullandı.
Her ülkenin kalkınma koşullarına ve önceliklerine saygı gösterilmesi gerektiğini belirten Kurum, dönüşümün gönüllülük temelinde gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı.
“ZORLA GÜZELLİK OLMAZ”
Fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinde ülkelerin kendi koşullarına göre hareket etmesi gerektiğini söyleyen Kurum, yenilenebilir enerji yatırımlarındaki maliyet değişimine dikkat çekti.
Güneş paneli yatırımlarının maliyetinin son üç yılda önemli ölçüde düştüğünü belirten Kurum, bir megavatlık güneş panelinin yatırım maliyetinin geçmişte milyon dolar seviyesinde olduğunu, bugün ise 300-400 bin dolara gerilediğini ifade etti.
Kurum, yenilenebilir enerjinin maliyetinin fosil yakıtların neredeyse yarısına geldiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Zorla güzellik olmaz, bir ülke dönüşümü fırsat görmüyorsa o ülkeye bir şey anlatmamıza gerek yok.”
Çin’in dönüşüm sürecini bir fırsat olarak gördüğünü ve bu alanda liderlik ettiğini söyleyen Kurum, diğer ülkelerin de sürdürülebilir dönüşümün ekonomik ve toplumsal fırsatlarını değerlendirmesi gerektiğini kaydetti.
ABD VE ÇİN’İN KATILIMINA İLİŞKİN AÇIKLAMA
ABD ve Çin’in zirvede bulunmasına ilişkin eleştirileri de yanıtlayan Kurum, her iki ülkenin de sürece katkı sunduğunu söyledi.
Çin Devlet Başkan Yardımcısı ve çok sayıda bakanın zirveye katıldığını belirten Kurum, ABD tarafında ise Amerikan Ticaret Odası’nın iş dünyasıyla birlikte çalışmalar yürüttüğünü aktardı.
Dünyanın en fazla emisyon üreten şirketlerinin de iklim mücadelesine katkı sunmak için irade ortaya koyduğunu belirten Kurum, hem ABD’nin hem de Çin’in önemli kararların alınmasında rol üstlendiğini ifade etti.
“DÜNYA MAALESEF KÖTÜ BİR YERE GİDİYOR”
İklim değişikliğinin etkilerinin farklı ülkelerde yaşanan afetlerle daha görünür hale geldiğini söyleyen Kurum, sellerin ve krizlerin iklim mücadelesinin önemini ortaya koyduğunu belirtti.
Nepal, Pakistan, Meksika ve ABD’de yaşanan krizlere dikkat çeken Kurum, ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadeleyi kendi sorumlulukları çerçevesinde ele alması gerektiğini söyledi.
Kurum, “Dünya değişiyor. Dünya maalesef kötü bir yere gidiyor. Bunun farkındayız değil mi hepimiz?” ifadelerini kullandı.
İKLİM FİNANSMANI İÇİN YENİ ANLAŞMALAR
Zirvede yeşil finansman konusunda önemli görüşmeler yapıldığını belirten Kurum, ulusal ve uluslararası finans kuruluşlarının yeni projeler üzerinde çalıştığını açıkladı.
Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin temiz teknolojilere ve yenilenebilir enerji yatırımlarına ulaşabilmesi için finansmanın önem taşıdığını vurgulayan Kurum, Çin Ulusal Enerji İdaresi ve Suudi Arabistan’la önemli yatırım anlaşmaları yapıldığını bildirdi.
Suudi Arabistan’la iletim altyapısını da kapsayan 3 bin megavatlık yatırımın öne çıktığını belirten Kurum, sürdürülebilir dönüşümün üretim, istihdam ve ekonomik gelişmişlik açısından önemli olduğunu kaydetti.
“PARA VAR AMA KULLANDIRAMIYORUZ”
İklim finansmanına ilişkin değerlendirmesinde mevcut taahhütlerin henüz tam olarak hayata geçirilemediğini belirten Kurum, finansman kaynaklarının kullanılmasının önündeki engellerden birinin uygulanabilir proje eksikliği olduğunu söyledi.
Avrupa Birliği temsilcileriyle yaptıkları görüşmelerde de bu konunun gündeme geldiğini aktaran Kurum, “Para var ama kullandıramıyoruz. Sebebi; hazır proje yok. Uygulanabilir proje yok. Azaltım veya uyum bağlamında proje yok” dedi.
Türkiye’nin bu sorunu aşmak amacıyla İklim Uygulama Köprüsü’nü hayata geçirdiğini belirten Kurum, mekanizmanın az gelişmiş ülkelerde yeşil dönüşümü destekleyeceğini ifade etti.
Yerel yönetimlerin iklim değişikliğine uyum kapasitesini artırmak amacıyla Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansman Faaliyeti’nin (SURFF) de uygulanacağını açıklayan Kurum, ulaşım, altyapı, kanalizasyon ve üstyapı projelerinde doğru finansmanın etkin kullanılmasını hedeflediklerini söyledi.
Kurum, iklim finansmanının adil dağıtılması gerektiğini de belirterek Küçük Ada Devletleri’nin uyum finansmanı taleplerinin karar metnine yansıtıldığını aktardı. Gelişmiş ülkelerin taahhüt ettikleri finansmanı hızla sağlamaları ve uyum finansmanını artırmaları gerektiğini ifade etti.
Finansmanın hangi tarihten itibaren üç katına çıkarılacağına ilişkin tartışmaların çözümü için sekretaryaya görev verildiğini belirten Kurum, konunun bilimsel veriler ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde ele alınacağını kaydetti.