İran savaşının petrol ve doğal gaz piyasalarında yarattığı sarsıntı, küresel enerji sisteminin geleceğine ilişkin beklentileri değiştirdi. Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Dünya Enerji Görünümü 2026 raporuna göre Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kesintileri, ülkeleri alternatif enerji kaynaklarına ve yeni ticaret güzergahlarına yöneltiyor. IEA Başkanı Fatih Birol, savaşın etkilerinin uzun yıllar hissedilebileceği uyarısında bulundu.
İRAN SAVAŞI ENERJİ ARZINI SARSTI
IEA'nın değerlendirmesine göre İran savaşı, küresel petrol arzında tarihi büyüklükte bir kesintiye neden oldu. Çatışmaların en yoğun döneminde dünya petrol arzı, savaş öncesine kıyasla günlük 16,1 milyon varil azaldı.
Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat sorunları, petrolün yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretini de etkiledi. Enerji ithalatçısı ülkeler, tedarik güvenliğini sağlamak amacıyla alternatif güzergahlara yönelmeye başladı.
FATİH BİROL'DAN ESKİ DÜZENE DÖNÜŞ UYARISI
IEA Başkanı Fatih Birol, yaşanan gelişmelerin geçici bir fiyat dalgalanmasından daha büyük sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Birol, enerji piyasalarının savaş öncesindeki koşullara dönmesinin gerçekçi görünmediğine dikkat çekerek krizin uzaması halinde ekonomik etkilerin daha da derinleşebileceğini ifade etti.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA PETROL TİCARETİ DEĞİŞEBİLİR
IEA'nın alternatif enerji güvenliği senaryosuna göre ülkelerin petrol bağımlılığını azaltacak yatırımları hızlandırması halinde Hürmüz Boğazı üzerinden taşınması gereken petrol miktarı önemli ölçüde düşebilir.
Kriz öncesinde günlük yaklaşık 20 milyon varil seviyesinde olan petrol akışına duyulan ihtiyacın, bu senaryoda 2030'da 8,5 milyon varile, 2035'te ise 2 milyon varilin altına gerileyebileceği hesaplanıyor.
Bu rakamlar kesinleşmiş tahminleri değil, enerji politikalarının hızla değiştiği varsayımsal bir senaryoyu yansıtıyor.
YENİLENEBİLİR VE NÜKLEER ENERJİ ÖNE ÇIKIYOR
Petrol ve doğal gaz tedarikindeki belirsizlikler, ülkelerin enerji kaynaklarını çeşitlendirme çalışmalarını hızlandırabilir.
IEA, güneş ve nükleer enerji yatırımlarının artabileceğini, elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla petrol talebinin azalabileceğini öngörüyor.
Elektrik tüketimindeki büyüme nedeniyle şebeke altyapısı ve enerji depolama yatırımlarının da önem kazanacağı belirtiliyor.
ENERJİ KRİZİ FATURALARI DA ETKİLEYEBİLİR
Yüksek petrol ve doğal gaz fiyatları, özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde maliyet baskısını artırıyor.
IEA, artan enerji maliyetlerinin hane halkları ve işletmeler üzerinde ek yük oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Raporda, gelecekte benzer krizlerin etkisini azaltmak için enerji arzının çeşitlendirilmesi, yerli kaynakların geliştirilmesi ve elektrik altyapısının güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.