Avrupa’da 2026 yazında peş peşe yaşanan sıcak hava dalgaları ve kuraklık, elektrik sisteminin iklim koşullarına karşı dayanıklılığını yeniden gündeme taşıdı. Yüksek sıcaklıklar soğutma ihtiyacını artırarak elektrik talebini yükseltirken, düşük nehir seviyeleri ve yüksek su sıcaklıkları bazı hidroelektrik, nükleer ve termik santrallerin üretimini sınırlandırdı.
Avrupa Komisyonu, 11 Ağustos’ta yaptığı değerlendirmede bazı Avrupa Birliği ülkelerinde düşük su seviyeleri ve yüksek su sıcaklıkları sebebiyle elektrik üretiminin azaldığını açıkladı. Buna rağmen kısa vadede genel bir arz yeterliliği riski bulunmadığını bildiren Komisyon, sistemdeki dengenin sıkı seyrettiğine dikkat çekti.
Sekiz gün sonra yapılan ikinci değerlendirmede ise Orta ve Güneydoğu Avrupa’da devam eden yüksek sıcaklıklar ve rekor düşük su seviyelerinin hem elektrik üretimi hem de talep üzerinde baskı oluşturduğu ifade edildi.
AVRUPA’NIN YARISI KURAKLIK KOŞULLARINDAYDI
Elektrik sistemindeki baskının önemli sebeplerinden biri Avrupa genelinde derinleşen kuraklık oldu.
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC) bünyesindeki Avrupa Kuraklık Gözlemevi verilerine göre, temmuz ayının son bölümünde Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık topraklarının yüzde 50’si farklı seviyelerde kuraklık koşulları altındaydı. Toplam alanın yüzde 9’unda ise “alarm” seviyesi olarak kaydedildi.
JRC, Loire, Po, Ren ve Tuna nehirlerinin ağustosta rekor düşük seviyelere gerilediğini bildirdi. Özellikle Tuna ve Ren’deki düşük su seviyelerinin hidroelektrik ve nükleer elektrik üretimini azalttığı duyuruldu.
Hidroelektrik santraller elektrik üretimi için yeterli su akışına ihtiyaç duyarken, birçok nükleer ve termik santral de soğutma süreçlerinde nehir suyundan yararlanıyor. Su seviyesinin düşmesi veya su sıcaklığının yükselmesi bu tesislerin kullanılabilirliğini sınırlayabiliyor.
SICAK HAVA TALEBİ YÜZDE 28’E KADAR ARTIRDI
Aşırı sıcaklar yalnızca üretim tarafını değil, tüketimi de etkiledi.
Ember’in 2026 yazındaki sıcak hava dalgalarına ilişkin analizine göre, günlük elektrik talebi sıcaklıkların daha normal seyrettiği önceki dönemle karşılaştırıldığında İtalya’da yüzde 28, Macaristan’da yüzde 23, Fransa’da yüzde 14 ve İspanya’da yüzde 13 yükseldi.
Bu şekilde elektrik sistemi aynı anda iki yönlü baskı altında kaldı: Klima ve diğer soğutma sistemlerinin kullanımı nedeniyle tüketim yükselirken, kuraklık ve sıcaklık bazı üretim kaynaklarının kapasitesini sınırladı.
GÜNEŞ ENERJİSİ SICAK HAVA DALGASINDA ÖN PLANA ÇIKTI
Bu dönemde güneş enerjisi diğer üretim kaynaklarından farklı bir seyir izledi.
Ember analizine göre sıcak hava dalgası günlerinde ortalama güneş enerjisi üretimi Fransa ve Macaristan’da diğer haziran ve temmuz günlerine kıyasla yüzde 17 daha yüksek gerçekleşti. İspanya’da artış yüzde 5 olurken, İtalya’da üretim yaklaşık aynı seviyede kaldı.
Avrupa Birliği genelinde güneşten elektrik üretimi haziranda 52 teravatsaat, temmuzda ise 55 teravatsaate ulaştı. Güneş enerjisi her iki ayda da AB elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 25’ini karşıladı.
Avrupa Komisyonu da yüksek güneş üretiminin günün merkezi saatlerinde elektrik sistemindeki baskıyı azalttığını ve elektrik fiyatlarının daha fazla yükselmesini sınırladığını ifade etti.
ASIL BASKI AKŞAM SAATLERİNDE ORTAYA ÇIKIYOR
Güneş enerjisinin sağladığı katkıya rağmen sistemdeki en zor saatlerden biri güneş üretiminin hızla düştüğü akşam dönemi oldu.
Gün boyunca yüksek sıcaklıkların etkisi altında kalan bina ve şehirlerde soğutma talebi akşam saatlerinde de devam ederken, güneş enerjisinden üretimin hızla azalması sisteme ek esneklik ihtiyacı getiriyor.
Ember Kıdemli Enerji Analisti Chris Rosslowe, bu durumu güneş enerjisinin sıcak hava dalgalarında önemli bir yük üstlendiğini ancak asıl zorluğun güneş battıktan sonra başladığını ifade ederek özetledi.
ELEKTRİK FİYATLARI MACARİSTAN’DA YÜZDE 119 ARTTI
Üretim ve tüketim arasındaki sıkışıklık elektrik fiyatlarında da hissedildi.
Ember verilerine göre haziran sonu ve temmuz başındaki sıcak hava dalgası sırasında ortalama günlük elektrik fiyatları önceki karşılaştırılabilir döneme göre Macaristan’da yüzde 119, Fransa’da yüzde 44, İtalya’da yüzde 13 ve İspanya’da yüzde 7 arttı.
Bu artışların özellikle güneş üretiminin azaldığı ancak soğutma talebinin yüksek kalmaya devam ettiği saatlerde belirginleşmesi, Avrupa elektrik sistemindeki esneklik ihtiyacını daha görünür hale getirdi.
DEPOLAMA KAPASİTESİ BİR YILDA İKİYE KATLANDI
Avrupa elektrik sisteminin dönüşümünde batarya depolama giderek daha fazla önem kazanıyor.
ENTSO-E’nin 2026 Yaz Görünümü’ne göre Avrupa’daki batarya depolama kapasitesi geçen yaza kıyasla iki katına çıkarak 29 gigavata ulaştı. Aynı dönemde elektrik sistemine, büyük bölümü güneş enerjisinden oluşan 126 gigavat yeni yenilenebilir enerji kapasitesi eklendi.
ENTSO-E, yenilenebilir üretimin arttığı bir sistemde depolama, sınır ötesi elektrik bağlantıları, talep tarafı katılımı ve operasyonel koordinasyon gibi esneklik araçlarının giderek daha önemli hale geldiğinin altını çiziyor.
Avrupa Komisyonu da güneş enerjisinde gün ortasında oluşan fazla üretimin akşam tüketim zirvelerine taşınabilmesi için depolama yatırımlarının kritik önem taşıdığını belirtiyor.
SINIR ÖTESİ ELEKTRİK TİCARETİ SİSTEMİ DESTEKLEDİ
Avrupa’nın sıcak hava ve kuraklık koşullarına rağmen genel arz güvenliğini korumasında ülkeler arasındaki elektrik bağlantılarının da rolü oldu.
Avrupa Komisyonuna göre tek elektrik piyasası ve ülkeler arasındaki koordinasyon, elektriğin ihtiyaç duyulan bölgelere aktarılmasını sağlayarak sistemi destekledi.
19 Ağustos’taki Elektrik Koordinasyon Grubu toplantısında da iletim sistemi işletmecileri ve bölgesel koordinasyon merkezleri arasındaki yakın iş birliğinin sürdürülmesinin öneminin altı çizildi.
AVRUPA YAZA GÜÇLÜ GİRMİŞTİ
2026 yazının dikkat çeken bir başka yönü, Avrupa’nın sezona genel arz yeterliliği açısından güçlü bir görünümle başlamış olması.
ENTSO-E’nin 29 Mayıs’ta yayımladığı Yaz Görünümü’nde Avrupa elektrik sisteminin büyük bölümünde sistemik arz yeterliliği riski beklenmediği duyurulmuştu. Sınırlı bağlantıya sahip bazı sistemlerde özel risklere dikkat çekilse de genel tablo olumlu değerlendirilmişti.
Yaz boyunca yaşanan gelişmeler ise yalnızca yeterli kurulu güce sahip olmanın iklim kaynaklı riskleri tamamen ortadan kaldırmadığını gösterdi.
ELEKTRİK SİSTEMİ DAHA SICAK GELECEĞE GÖRE PLANLANMALI
2026 yazında ortaya çıkan tablo, Avrupa’nın elektrik sisteminde yeni bir planlama anlayışına ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Sıcaklıklar yükseldiğinde elektrik talebi artıyor. Aynı anda kuraklık hidroelektrik üretimini azaltabiliyor, düşük su seviyeleri veya yüksek su sıcaklıkları soğutmaya ihtiyaç duyan termik ve nükleer tesislerin üretimini sınırlayabiliyor.
Güneş enerjisi gündüz saatlerinde bu baskının önemli bir bölümünü karşılayabiliyor fakat üretimin akşam saatlerinde hızla düşmesi başka bir sorunu beraberinde getiriyor.
Bu sebeple daha sıcak bir gelecekte elektrik arz güvenliğinin yalnızca yeni üretim kapasitesiyle sağlanması yeterli görünmüyor. Enerji depolama, sınır ötesi iletim kapasitesi, talep tarafı esnekliği, iklim koşullarına dayanıklı üretim tesisleri ve hidrolojik değişkenleri hesaba katan yeni sistem planlamaları Avrupa elektrik piyasasının önümüzdeki dönemdeki temel başlıkları arasında bulunuyor.
Avrupa Komisyonunun ağustos ayındaki iki ayrı değerlendirmesinde kısa vadeli arz güvenliği açısından sistemin istikrarlı olduğu belirtilse de durumun “sıkı” seyretmeye devam edeceğinin özellikle vurgulanması, bu dönüşüm ihtiyacının önemini ortaya koyuyor.
