Ankara Üniversitesi ev sahipliğinde 8–10 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenen 27. Otomatik Kontrol Ulusal Konferansı (TOK 2026), enerji üretimi ve tüketiminde kullanılan kontrol teknolojilerine yönelik araştırmaları bir araya getirdi. Konferansta rüzgar türbinlerinin güç tahmini, elektrikli araçlarda rejeneratif frenleme, akıllı enerji yönetimi ve endüstriyel sistemlerde verimlilik konularının yanı sıra yapay zeka destekli kontrol yöntemleri üzerinde duruldu.
Enerji Haber'in yerinde takip ettiği konferans, Ankara Üniversitesi 50. Yıl Yerleşkesi'nde gerçekleştirildi. Organizasyonda eş başkanlar Prof. Dr. Abdurrahim Toktaş ve Prof. Dr. Tufan Kumbasar ile Dr. Öğr. Üyesi Fethi Candan önemli sorumluluklar üstlendi.
YAPAY ZEKA KLASİK KONTROLÜN YERİNİ ALACAK MI?
Konferansın 8 Ekim'de gerçekleştirilen "Yapay Zeka Çağında Klasik Kontrol" panelinde, yapay zekanın geleneksel kontrol yöntemlerinin yerini alıp almayacağı veya iki yaklaşımın birlikte kullanılarak daha güvenilir ve verimli sistemler geliştirilip geliştirilemeyeceği tartışıldı.
Enerji santralleri, elektrikli araçlar ve fabrikaların üretim hatlarında kullanılan PID kontrol, model öngörülü kontrol, uyarlamalı kontrol ve gürbüz kontrol gibi yöntemler, sistemlerin güvenilir ve kararlı çalışmasını sağlıyor. Makine öğrenmesi ve derin pekiştirmeli öğrenme ise değişen koşullara uyum sağlama ve karmaşık verileri değerlendirme konusunda yeni imkanlar sunuyor.
Konferansta geleneksel kontrol algoritmalarının yapay sinir ağlarıyla desteklenmesi, derin öğrenme yöntemlerinin hareket kontrolüne uyarlanması ve fiziksel modellerin veri tabanlı algoritmalarla birleştirilmesine yönelik araştırmalar paylaşıldı. Çalışmalar, yapay zeka ile klasik kontrol yöntemlerinin birlikte kullanılabileceği mühendislik uygulamalarına odaklandı.
RÜZGAR ENERJİSİNDE GÜÇ TAHMİNİ
Enerji alanındaki araştırmalarda rüzgar türbinlerinin güç tahmini önemli başlıklardan biri oldu. Rüzgar koşullarına bağlı olarak değişen elektrik üretiminin önceden öngörülmesine yönelik çalışmalar, yenilenebilir enerji sistemlerinde kontrol teknolojilerinin kullanımını gündeme taşıdı.
Rüzgar türbinlerinden elde edilebilecek gücün tahmin edilmesi, üretimin planlanması ve enerji sistemlerinin daha etkin yönetilmesi açısından önem taşıyor. Konferanstaki araştırmalar da bu alanda geliştirilen tahmin yöntemlerine odaklandı.
ELEKTRİKLİ ARAÇLARDA ENERJİ KAYBINI AZALTAN SİSTEMLER
Elektrikli araçlarda hareket kontrolü, rejeneratif frenleme ve akıllı enerji yönetimi, konferansın enerjiyle doğrudan bağlantılı konuları arasındaydı.
Rejeneratif frenleme, araçların yavaşlaması sırasında ortaya çıkan enerjinin bir bölümünün yeniden elektrik enerjisine dönüştürülmesini sağlıyor. Bu sistem, frenleme sırasında enerjinin geri kazanılmasına ve araçlarda enerji kullanımının daha verimli hale getirilmesine imkan tanıyor.
AVL Türkiye, TOFAŞ, MAN Türkiye ve çeşitli üniversitelerden araştırmacıların çalışmalarında elektrikli araçların hareket kontrolü ve enerji verimliliğinin yanı sıra otonom sürüş güvenliği, gelişmiş harita sistemleri ve çarpışma önleme algoritmaları da incelendi.
SANAYİDE DİJİTAL İKİZ VE AKILLI KONTROL
Endüstriyel otomasyon alanında motor kontrol sistemleri, hidrolik preslerde arıza toleransı, CNC makinelerinin dinamik modellenmesi, kestirimci bakım ve siber güvenlik konuları öne çıktı.
Altınay Robot Teknolojileri'nden Serenay Çalışır'ın SR40 endüstriyel robotunun dinamik model tabanlı dijital ikizinin geliştirilmesine yönelik çalışması, sanayi uygulamaları açısından dikkat çeken araştırmalardan biri oldu.
Dijital ikiz teknolojisi, fiziksel bir makinenin veya robotun davranışlarının sanal ortamda modellenmesine imkan sağlıyor. Böylece farklı çalışma koşulları üretim öncesinde test edilebiliyor, sistem performansı incelenebiliyor ve üretim süreçlerinin geliştirilmesine yönelik değerlendirmeler yapılabiliyor.
Konferansta sanayi tesislerindeki sistemlerin güvenilirliği, makinelerin çalışma performansı ve üretim süreçlerinin daha verimli yönetilmesine yönelik kontrol yöntemleri de araştırma konuları arasında yer aldı.
GEMİLERDE YAKIT TÜKETİMİNİN AZALTILMASI
Enerji verimliliğiyle bağlantılı araştırmalardan biri de gemi tahrik sistemlerinde yakıt tüketiminin azaltılmasıydı.
Gemi hareketini sağlayan tahrik sistemlerinde kontrol yöntemlerinin kullanılması, yakıt tüketiminin azaltılması ve sistem performansının geliştirilmesi açısından konferansın araştırma başlıkları arasında bulundu.
Bu çalışmalar, kontrol mühendisliğinin elektrik üretiminin yanı sıra ulaşım ve taşımacılıkta enerji kullanımının yönetilmesiyle de ilişkili olduğunu gösterdi.
ÜNİVERSİTE VE SANAYİ AYNI PLATFORMDA
TOK 2026, üniversiteler ile teknoloji kuruluşlarından araştırmacıları bir araya getirerek bilimsel çalışmaların sanayideki uygulamalarla buluşmasına imkan sağladı.
AVL Türkiye, Altınay Robot Teknolojileri, TOFAŞ ve diğer teknoloji kuruluşlarından araştırmacıların katıldığı programda simülasyon, deneysel uygulamalar, gerçek zamanlı doğrulama ve dijital ikiz teknolojileri gibi yöntemlere yer verildi.
Üç gün süren konferans, rüzgar enerjisinde üretim tahmininden elektrikli araçların enerji yönetimine, gemilerde yakıt tüketiminin azaltılmasından endüstriyel kontrol sistemlerine kadar farklı alanlarda yürütülen araştırmaları aynı bilimsel platformda buluşturdu.
