Antalya’da düzenlenen COP31’in beşinci gününde, yenilenebilir enerji yatırımlarının önündeki şebeke bağlantı kısıtlarına yönelik yeni bir lisans modeli ele alındı. Uluslararası Güneş Enerjisi Topluluğu Türkiye Bölümü (GÜNDER) tarafından gündeme taşınan Yerinde Üretim ve Depolamalı Elektrik Lisansı (YÜDEL), çatı ve cephelerde elektrik üretimini tüketim ve depolamayla aynı noktada buluşturmayı amaçlıyor.
Önerilen model, elektrik üretiminin tüketim noktasında gerçekleştirilmesine dayanıyor. Böylece mevcut şebeke kapasitesinin yeni yatırımları sınırlandırdığı bölgelerde, kullanılmayan çatı alanlarının enerji üretiminde değerlendirilmesi hedefleniyor.
YÜDEL MODELİ COP31'DE MASAYA YATIRILDI
COP31 kapsamında gerçekleştirilen "Şebeke Tıkanıklığında YÜDEL Çözümü" başlıklı oturumda, kamu ve özel sektör temsilcileri bir araya geldi.
GÜNDER Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet İzzet Özaydın’ın moderatörlüğünde düzenlenen oturuma, Point Enerji CSO’su Sevim Serindağ, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı temsilcisi Muhammed Albayrak ve iNOVAT Energy Storage Solutions Kurucu Ortağı Doğa Can Bayram konuşmacı olarak katıldı.
Oturumda, elektrik şebekesindeki bağlantı kapasitesi sorunları ve yerinde üretim ile depolamayı birleştiren YÜDEL modelinin uygulanmasına yönelik öneriler ele alındı.
YÜDEL MODELİ NASIL ÇALIŞACAK?
YÜDEL, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin yapıların çatı ve cephelerinde kurulmasını ve bu tesislerin elektrik depolama sistemleriyle birlikte işletilebilmesini esas alıyor.
Model kapsamında tüzel kişilere verilecek lisanslarla üretim tesislerinin kurulması ve işletilmesi öngörülüyor. Üretim, tüketim ve varsa depolama faaliyetlerinin aynı noktada gerçekleştirilmesi, önerilen sistemin temelini oluşturuyor.
Lisans sahibi şirketlerin ihale yoluyla belirlenmesi de modelde yer alan uygulamalar arasında bulunuyor.
BOŞ ÇATI ALANLARI YATIRIMA AÇILABİLECEK
YÜDEL modeli, bina sahiplerinin kullanmadıkları çatı alanlarını enerji yatırımları için kiralayabilmesine de dayanıyor.
Önerilen yapıda, tapusu binadan ayrıştırılmış çatı alanlarının lisanslı şirketlere kiralanması öngörülüyor. Böylece bina sahiplerinin elektrik üretim tesisini doğrudan kurmasına gerek kalmadan çatılarını enerji yatırımlarında değerlendirebilmesi amaçlanıyor.
Özellikle geniş çatı alanlarına sahip sanayi tesisleri ve ticari yapılar, bu modelin uygulanabileceği alanlar arasında bulunuyor.
Ancak çatı alanlarının mülkiyet ve kullanım haklarına ilişkin hukuki koşulların netleştirilmesi, modelin hayata geçirilmesi açısından önem taşıyor.
DEPOLAMADA ŞEBEKEDEN ŞARJ SEÇENEĞİ
YÜDEL modelinde elektrik depolama sistemi kurulması zorunlu değil. Depolama yatırımı, projenin fizibilitesine göre gerçekleştirilebilecek.
Model, bataryaların yalnızca yerinde kurulan yenilenebilir enerji tesisinden değil, iletim veya dağıtım sisteminden de şarj edilebilmesini öngörüyor.
Depolama sistemlerinin şebeke güvenliği, arz-talep dengesi ve sistem hizmetlerinde kullanılması da model kapsamında değerlendiriliyor. Bu kapsamda bataryaların, yerinde üretilen elektriğin depolanmasının yanı sıra şebekenin ihtiyaçlarına yönelik dengeleme hizmetlerinde de değerlendirilmesi hedefleniyor.
ÜRETİLEN ELEKTRİK NEREDE KULLANILACAK?
YÜDEL modelinde elektrik satışının yalnızca lisansa konu tüketim noktasındaki tüketiciyle sınırlandırılması öngörülüyor. Üretilen elektriğin doğrudan elektrik piyasasına satılması ise modelde yer almıyor.
Sistemin normal işletme koşullarında şebekeye elektrik vermemesi, acil ihtiyaç durumlarında ise kullanılmak üzere hazır tutulması esas alınıyor.
Bu yönüyle YÜDEL, elektrik üretiminin öncelikle tüketim noktasında değerlendirilmesine dayanan bir yapı öneriyor. Acil durumlarda şebekeye nasıl destek sağlanacağı ise uygulamanın teknik koşullarıyla belirlenecek.
YÜDEL'İN UYGULANMASI İÇİN DÜZENLEME GEREKİYOR
COP31'de gündeme gelen YÜDEL'in hayata geçebilmesi için lisanslama, çatı alanlarının kiralanması, elektrik satışı ve depolama tesislerinin şebeke hizmetlerine katılımına ilişkin esasların netleştirilmesi gerekiyor.
Özellikle üretim tesislerinin normal koşullarda şebekeye enerji vermemesi ile acil durumlarda sistem ihtiyaçlarına katkı sağlaması arasındaki teknik ilişkinin açıklığa kavuşturulması önem taşıyor.
Bataryaların iletim ve dağıtım sisteminden enerji depolamasına ve şebeke hizmetlerine katılımına yönelik koşullar da modelin uygulanabilirliğini belirleyecek.
YÜDEL'in hayata geçirilmesi, önerilen lisans yapısının elektrik piyasası mevzuatında karşılık bulmasına ve üretim, tüketim ile depolama faaliyetlerinin hangi şartlarda yürütüleceğinin belirlenmesine bağlı olacak.
