Almanya'da 2021-2022 yıllarında yaşanan enerji krizinin elektrik fiyatlarına etkisi yeniden gündeme geldi. Münih merkezli Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo), kriz döneminde elektrik fiyatlarının yalnızca yükselen doğal gaz maliyetleri nedeniyle artmadığını, büyük üreticilerin piyasa üzerindeki etkisinin de fiyatların oluşumunda rol oynadığını bildirdi.
Enstitünün yayımladığı analize göre, Almanya'nın en büyük elektrik üreticileri Eylül 2021 ile 2022 sonu arasında piyasa güçleri sayesinde 10,7 milyar ila 20,5 milyar avro arasında ek gelir elde etti.
Araştırmada, elektrik üretim kapasitesinin az sayıda şirketin elinde yoğunlaşmasının özellikle enerji krizlerinde fiyatları etkileyebildiği belirtildi. Ifo araştırmacıları, mevcut teşvik politikalarının bu yoğunlaşmayı daha da artırabileceği uyarısında bulundu.
ELEKTRİK FİYATLARINDA 45 AVROLUK FARK
Ifo'nun enerji krizine ilişkin çalışmasında, Almanya'daki gerçek piyasa fiyatları ile tam rekabet koşullarında oluşması beklenen fiyatlar karşılaştırıldı.
Araştırma sonucunda, 2021-2022 dönemindeki elektrik fiyatlarının rekabetçi piyasa simülasyonlarına göre megavatsaat başına ortalama 45 avro daha yüksek gerçekleştiği belirlendi.
Enstitü, bu farkın yalnızca enerji üretim maliyetlerindeki artışlarla açıklanamayacağını değerlendirdi.
BEŞ BÜYÜK ŞİRKETİN PİYASADAKİ PAYI YÜZDE 56
Almanya'nın elektrik üretiminde faaliyet gösteren RWE, LEAG, EnBW, Uniper ve Vattenfall şirketleri, Ifo'nun araştırmasında öne çıkan kuruluşlar oldu.
Analize göre bu beş şirket, ülkedeki konvansiyonel elektrik santrallerinin toplam kapasitesinin yaklaşık yüzde 56'sını kontrol ediyor.
Söz konusu üreticilerin devre dışı kalması durumunda elektrik arz güvenliğinin sağlanamayacağına işaret edilen çalışmada, bu yapının şirketlere önemli bir piyasa gücü kazandırdığı belirtildi.
Araştırmacılar, özellikle kriz dönemlerinde büyük üreticilerin sahip olduğu kapasitenin elektrik fiyatları üzerinde etkili olabildiğini ifade etti.
ENERJİ KRİZİNDE MİLYARLARCA AVROLUK EK GELİR
Ifo, elektrik piyasasındaki yoğunlaşmanın mali sonuçlarını da hesapladı.
Buna göre büyük üreticilerin Eylül 2021'den 2022'nin sonuna kadar piyasa güçlerine bağlı olarak elde ettikleri ek gelir 10,7 milyar ile 20,5 milyar avro arasında gerçekleşti.
Araştırmada, bu tutarın enerji maliyetlerindeki artıştan ayrı olarak piyasanın yapısal özellikleriyle ilişkili olduğu belirtildi.
Bulgular, enerji krizindeki rekor fiyatların oluşumunda üreticilerin piyasadaki konumunun da etkili olduğuna işaret etti.
GAZ SANTRALİ TEŞVİKLERİNDE YÜZDE 94 AYRINTISI
Ifo'nun analizinde yeni doğal gaz santrallerine sağlanan teşvikler de değerlendirildi.
Araştırmaya göre gaz yakıtlı elektrik santrallerini destekleyen düzenlemede ihale sınırı bulunmaması, teşviklerden yararlanan şirketler arasında yoğunlaşmaya yol açtı.
İlk ihale turunda sübvansiyonlu kapasitenin yüzde 94'ü RWE ve LEAG şirketlerine verildi.
Enstitü, mevcut uygulamanın devam etmesi halinde elektrik üretiminde büyük şirketlerin ağırlığının uzun vadede daha da artabileceği uyarısında bulundu.
IFO'DAN DEPOLAMA VE DENETİM ÖNERİSİ
Elektrik piyasasındaki yapısal sorunlara çözüm arayan Ifo araştırmacıları, enerji depolama kapasitesinin artırılmasını önerdi.
Piyasada fiyatların nasıl oluştuğunun daha sıkı denetlenmesi gerektiği de vurgulandı.
Araştırmacılar, mevcut politikaların elektrik üretimindeki yoğunlaşmayı artırma riski taşıdığını belirterek piyasadaki rekabet koşullarının güçlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
DOĞAL GAZ KRİZİ TEK BAŞINA YETERLİ AÇIKLAMA DEĞİL
Ifo araştırmacısı Till Fladung, çalışmanın sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde elektrik fiyatlarındaki yükselişin yalnızca doğal gaz fiyatlarıyla ilişkilendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Fladung, "Rekor elektrik fiyatları yalnızca doğal gaz fiyat şokunun bir sonucu değildi, aynı zamanda piyasa gücünün kötüye kullanılmasına olanak tanıyan bir piyasa yapısının da sonucuydu." ifadelerini kullandı.
Enstitünün araştırması, Almanya'daki elektrik piyasasında üretim kapasitesinin belirli şirketlerde toplanmasının fiyatlar ve rekabet koşulları üzerindeki etkisini ortaya koydu.