Dünya Bankası, Orta Doğu’daki savaşın enerji ve gıda fiyatları üzerindeki baskısının artmasıyla ekonomik sıkıntı yaşayan 30 ila 40 ülkeyle finansman görüşmeleri yürütüyor. Kurum Başkanı Ajay Banga, ilk aşamada hazırlanan 25 milyar dolarlık kriz kaynağına talebin sınırlı kaldığını ancak enerji ve gübre maliyetlerindeki yükselişin önümüzdeki aylarda destek ihtiyacını artırabileceğini söyledi.
25 MİLYAR DOLARLIK KAYNAĞA TALEP SINIRLI KALDI
Dünya Bankası, Orta Doğu’daki savaşın başlamasının ardından ülkelerin acil finansman ihtiyaçları için 25 milyar dolarlık kriz kaynağını kullanıma açtı.
Banga’nın açıklamasına göre şimdiye kadar doğrudan bu fondan yararlanmak isteyen ülke sayısı beklenenin altında kaldı.
Bazı ülkeler ise yeni kredi kullanmak yerine daha önce onaylanan Dünya Bankası projelerindeki kaynakları mevcut ihtiyaçlarına yönlendirmeyi tercih ediyor.
Bu yöntemle yaklaşık 35 milyar dolarlık ek finansman kapasitesinin kullanılabileceği, böylece ilk aşamadaki toplam imkanın 50-60 milyar dolara ulaşabileceği belirtildi.
MOTORİN VE GÜBRE MALİYETLERİ BASKIYI ARTIRIYOR
Enerji fiyatlarındaki yükselişin özellikle ithalata bağımlı gelişmekte olan ülkeleri etkilediği belirtiliyor.
Motorin maliyetlerindeki artış taşımacılık ve tarımı, gübre fiyatlarındaki yükseliş ise gıda üretimini doğrudan etkiliyor.
Banga, güçlü bir El Niño ihtimalinin de kırılgan ekonomiler üzerindeki baskıyı artırabileceğini değerlendirdi.
2026’DA 400 MİLYAR DOLARLIK DIŞ BORÇ ÖDEMESİ
Dünya Bankasının hesaplamalarına göre gelişmekte olan ülkelerin 2026 yılında dış alacaklılara yaklaşık 400 milyar dolar anapara ve faiz ödemesi yapması gerekiyor.
Bu tutarın yaklaşık üçte birini faiz ödemeleri oluşturuyor.
Yüksek borçlanma maliyetlerinin ülkelerin sağlık, eğitim, altyapı ve sosyal destek programlarına ayırabileceği kaynakları sınırlayabileceği belirtiliyor.
14-15 YENİ FİNANSMAN PROJESİ HAZIRLANIYOR
Banga, Dünya Bankası ile Uluslararası Para Fonunun borç yükünün hafifletilmesine yönelik yeni yöntemler üzerinde çalıştığını söyledi.
Bu kapsamda pahalı eski borçların daha uygun koşullarla yeniden finanse edilmesini amaçlayan 14 ila 15 projenin hazırlık aşamasında olduğu belirtildi.
Sağlanacak maliyet avantajının eğitim, sağlık, su ve çevre yatırımlarına yönlendirilmesi hedefleniyor.
KRİZ DESTEĞİ 100 MİLYAR DOLARA ÇIKABİLİR
Dünya Bankasının kriz koşullarının ağırlaşması halinde toplam finansman kapasitesini 100 milyar dolara kadar yükseltebileceği belirtiliyor.
Ancak bu rakam yeni açıklanmış ayrı bir yardım paketi değil, kurumun daha önce duyurduğu kriz müdahale planının üst sınırını ifade ediyor.
Plan kapsamında önce mevcut kaynakların kullanılması, ihtiyaç halinde ilave finansman ve garanti mekanizmalarının devreye alınması öngörülüyor.
TÜRKİYE ÖZEL SERMAYEDE ÜÇÜNCÜ SIRADA
Dünya Bankasının Türkiye’ye ilişkin değerlendirmesine göre ülke, 2022-2026 döneminde kurumun desteğiyle 21 milyar doların üzerinde özel sermaye çekti.
Türkiye bu rakamla Dünya Bankası Grubunun özel sermaye harekete geçirme faaliyetlerinde dünyada üçüncü sırada yer aldı.
Temmuz 2025-Haziran 2026 döneminde Türkiye için harekete geçirilen özel sermaye miktarı ise 5,4 milyar dolar olarak açıklandı.
TÜRKİYE’NİN KRİZ GÖRÜŞMELERİNDE OLUP OLMADIĞI BİLİNMİYOR
Dünya Bankasının Türkiye’de harekete geçirdiği özel sermaye ile 30-40 ülkeyle yürüttüğü kriz finansmanı görüşmeleri farklı mekanizmalar olarak uygulanıyor.
Banga, kriz desteği için görüşülen ülkelerin listesini açıklamadı. Bu nedenle Türkiye’nin söz konusu ülkeler arasında yer alıp almadığı henüz bilinmiyor.
