Türkiye’de enerji depolamada ilk yatırımların elektrik piyasasında çalışmaya başlamasıyla sektör yeni bir aşamaya geçti. Yıllardır üzerinde durulan gelir modelleri ilk tesislerde karşılık bulurken, yatırımcıların ve finans kuruluşlarının depolamaya yaklaşımında da yeni bir dönem başlıyor.
Enerji Depolama Endüstrileri Derneği (EDEDER) Yönetim Kurulu Başkanı Doğa Can Bayram ve Başkan Yardımcısı Ramazan Kaya, İstanbul’da düzenlenen basın toplantısında sektörün geldiği noktayı ve önümüzdeki dönemin yatırım gündemini değerlendirdi. Toplantıda müstakil depolamadan finansmana, elektrik piyasasındaki yeni gelir modellerinden yerli üretime kadar birçok başlık ele alındı.
2027 HEDEFİ 5 GWh
EDEDER, 2026'da depolama yatırımlarında 1-1,5 GWh seviyesindeki hedefin yakalandığını belirtirken gelecek yıl için çıtayı daha yukarı taşıdı.
EDEDER Yönetim Kurulu Başkanı Doğa Can Bayram, 2027 hedefinin 5 GWh olduğunu belirterek yatırımların bundan sonraki hızında finansmanın belirleyici olacağına dikkat çekti.
Bayram, ilk tesislerde ortaya çıkan gelir modelinin bankalar açısından önemli olduğunu söyledi. Depolama projelerinin gelir üretebildiğinin sahada görülmesinin finans kuruluşlarının sektöre olan ilgisini artıracağını belirten Bayram, daha uygun maliyetli finansmanın sağlanmasıyla yeni yatırımların da hızlanabileceğini anlattı.
İLK TESİSLER GELİR ÜRETMEYE BAŞLADI
Depolama sektöründeki en önemli değişimlerden biri, yatırımların artık yalnızca proje ve kurulum aşamasında olmaması. İlk sistemlerin elektrik piyasasında çalışmaya başlamasıyla depolamanın nasıl gelir üretebileceği de görülmeye başladı.
Bayram, bataryayla primer frekans kontrolüne katılan ilk santrallerin önemli gelir elde ettiğini belirterek, depolama sistemlerinin şebekeye sunduğu hizmetlerin TEİAŞ'ın sistem maliyetlerinin düşürülmesine de katkı sağladığını getirdi.
Bu gelişmenin, depolama yatırımlarının finansmanı açısından da önem taşıdığı; yatırımın geri dönüşünün gerçek piyasa koşullarında görülmesinin, bankaların projelere ilişkin risk değerlendirmesini değiştirebilecek bir unsur olarak öne çıktığı belirtiliyor.
MÜSTAKİL DEPOLAMA İÇİN TABLO DEĞİŞİYOR
Güneş veya rüzgar santraline bağlı olmadan kurulan müstakil depolama sistemleri de sektörün yeni yatırım alanlarından biri haline geliyor.
Bayram, müstakil depolamanın kendi gelir modelini oluşturabildiğine dikkat çekerek bu yatırımların uluslararası finans kuruluşları tarafından da finanse edilebilir projeler olarak değerlendirilmeye başladığını söyledi.
Bu modelde bataryalar yalnızca elektriği düşük fiyatlı saatlerden yüksek fiyatlı saatlere taşımıyor. Frekans kontrolü ve dengeleme gibi şebeke hizmetleri de depolama yatırımları için farklı gelir kanalları oluşturuyor.
DEPOLAMA ELEKTRİK PİYASASINI DA DÖNÜŞTÜREBİLİR
Depolamanın yaygınlaşmasının, yalnızca yatırımcıların gelir modelini değil, elektrik piyasasının çalışma biçimini de değiştirebileceğine dikkat çekiliyor.
Elektriğin üretimin yüksek, talebin düşük olduğu saatlerde depolanması ve ihtiyaç arttığında sisteme verilmesinin, fiyat hareketlerinin dengelenmesine katkı sağladığı ifade ediliyor. Depolama kapasitesinin büyümesiyle elektrik fiyatlarında görülen sert yükseliş ve düşüşlerin sınırlandırılmasının da mümkün hale gelebileceği dile getiriliyor.
EDEDER Yönetim Kurulu Başkanı Doğa Can Bayram, depolamanın sistem maliyetlerini aşağı çekmesinin elektrik piyasasının daha fazla serbestleşmesine alan açabileceğini belirtti. Piyasadaki mevcut fiyat sınırlarının ilerleyen dönemde genişlemesi ve negatif elektrik fiyatlarının da sistemin bir parçası haline gelmesi bu dönüşümün olası sonuçları arasında gösteriliyor.
FİNANSMAN YATIRIMLARIN HIZINI BELİRLEYECEK
Sektörün önündeki temel başlıklardan biri ise yatırım finansmanı.
Kesinleşen projelerin hayata geçirilmesi için milyarlarca dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulurken, sektör Dünya Bankası, IFC ve EBRD gibi uluslararası kuruluşların yanı sıra ihracat kredi kuruluşları ve bankaların sağlayacağı finansmanı da yakından izliyor.
Bayram, ilk tesislerin gelir modelini kanıtlamasının bankaların depolama yatırımlarını finanse etme isteğini artırabileceğini söyledi. Finansman maliyetinin aşağı gelmesi, özellikle önümüzdeki yıl planlanan kurulumların hızlanması açısından belirleyici görülüyor.
KÜÇÜK YATIRIMCI İÇİN FON MODELİ GÜNDEMDE
Yüksek yatırım maliyetleri nedeniyle depolama projelerine yalnızca büyük enerji şirketlerinin erişebilmesi de sektörün üzerinde çalıştığı konular arasında.
Bayram, daha küçük ölçekli projelerde farklı yatırımcıların bir araya gelmesine imkan sağlayacak hukuki ve finansal modeller üzerinde çalışıldığını açıkladı. Böylece daha küçük sermayelerin de fon yapıları üzerinden enerji depolama yatırımlarına katılması amaçlanıyor.
YERLİ SANAYİDE ODAK HÜCREDEN SONRAKİ EKOSİSTEM
Enerji depolamanın büyümesi Türkiye'deki üretim sanayisi açısından da yeni bir pazar oluşturuyor.
EDEDER Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ramazan Kaya da batarya hücresinde Çin ile rekabet etmenin zor olduğuna dikkat çekti. Hücre sonrasındaki üretim zincirinde Türkiye'nin önemli bir potansiyele sahip olduğunu ifade eden Kaya, yazılım, batarya paketleme, EPC, invertör ve sistem entegrasyonu gibi alanlarda Türkiye'de gelişen bir sanayi ekosistemi bulunduğunu dile getirdi.
Kaya, ihracatın da bu yapının önemli bir parçası olduğunu belirterek, EDEDER'in hedefinin Türkiye'yi çevre ülkeler için bir batarya ve depolama merkezi haline getirmek olduğunu anlattı.
YENİLENEBİLİR ENERJİNİN ORTAK NOKTASI DEPOLAMA
Kaya, enerji dönüşümünde depolamanın yalnızca güneş veya rüzgar yatırımlarının tamamlayıcısı olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekti.
Güneş üretiminin yüksek olduğu saatlerde ihtiyaç fazlası elektriğin yönetilmesinden şebekenin dengelenmesine kadar birçok alanda depolamaya ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Kaya, fosil yakıt ithalatının azaltılmasında da yenilenebilir enerjiyle birlikte depolamanın öneminin arttığını söyledi.
Rusya-Ukrayna savaşı ve küresel enerji piyasalarında yaşanan gelişmelerin arz güvenliğinin önemini yeniden ortaya çıkardığını belirten Kaya, enerji kaynaklarını çeşitlendiren ve yenilenebilir enerji sistemlerini daha iyi yöneten ülkelerin küresel belirsizliklere karşı daha dayanıklı hale geldiğini ifade etti.
COP31'DE YEŞİL FİNANSMAN BEKLENTİSİ
Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek COP31 de sektörün önümüzdeki dönem gündeminde yer alıyor.
COP31 sürecinde yenilenebilir enerjiyle birlikte depolama yatırımlarının da yeşil finansmandan daha fazla pay almasını beklediklerini aktaran Kaya, Türkiye'nin yenilenebilir enerji kapasitesini büyütürken bu üretimi yönetecek depolama altyapısını da aynı anda geliştirmesi gerektiğini kaydetti.
EDEDER'e göre enerji depolamada bundan sonraki dönemin belirleyici konusu yalnızca yeni kapasite kurulması olmayacak. İlk yatırımların piyasadaki performansı, yeni gelir modellerinin oluşması, finansmana erişim ve Türkiye'deki üretim ekosisteminin gelişimi sektörün büyüme hızını birlikte belirleyecek.
