Kuzey Ormanları Savunması, Polen Ekoloji Kolektifi, TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu ve Türkiye Ormancılar Derneği Marmara Şubesi, İstanbul’un kuzeyinden geçmesi planlanan INRAIL Kuzey Demiryolu Projesi’ne ilişkin ortak açıklama yaptı. Açıklamada, 127 kilometrelik hattın su havzaları, orman alanları ve kırsal yerleşimler üzerinde çevresel baskı oluşturabileceği savunularak projenin iptal edilmesi istendi.
Kuruluşların paylaştığı bilgi notuna göre proje, Gebze/Çayırova Marmaray istasyonundan başlayarak Sabiha Gökçen Havalimanı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve İstanbul Havalimanı üzerinden Çatalca istasyonuna ulaşacak.
127 KİLOMETRELİK HATTA 44 TÜNEL PLANLANIYOR
Açıklamada yer verilen teknik bilgilere göre 127 kilometrelik güzergah üzerinde toplam 44 tünel ile 42 viyadük ve köprü yapılması planlanıyor.
Projenin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü belirtilirken, uluslararası kalkınma kuruluşlarının finansmana dahil olmasının planlandığı aktarıldı.
Başlangıçta 14 Ekim 2026 olarak belirlenen “Projenin Altyapı ve Üst Yapı İşlerinin Tasarımı ve İnşaatı” ihalesinin son teklif verme tarihinin ise 11 Kasım 2026’ya ertelendiği ifade edildi.
İÇME SUYU HAVZALARI İÇİN UYARI
Kuruluşların açıklamasında, projenin su kaynakları üzerindeki muhtemel etkileri öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Çevre ve Sosyal Yönetim Planı verilerine dayandırılan değerlendirmede, hattın Ömerli, Büyükçekmece, Alibey ve Sazlıdere barajlarının farklı koruma kuşaklarından geçtiği belirtildi.
Terkos ve Sazlıdere barajlarının yanı sıra Sungurlu, Osmangazi, Pirinççi, Kabakoz, Yenişamlar ve Karamandere barajlarının da projeden etkilenebileceği ileri sürüldü.
YERALTI SULARINDA DEĞİŞİM RİSKİ İDDİASI
Açıklamada yaklaşık 63 kilometreyi bulduğu belirtilen derin tünel ve şaft kazılarının bölgedeki yeraltı su sistemlerini etkileyebileceği savunuldu.
Kazıların yeraltı suyu akışlarını kesme, akifer sistemlerini bölme ve su seviyelerinde düşüşe yol açma riski taşıdığı öne sürüldü.
Ağaçlı, Paşaköy ve Işıklar köylerinde tarım ve hayvancılık amacıyla kullanılan göletlerin de etkilenebileceği iddia edildi.
KUZEYDE YAPILAŞMA BASKISI ENDİŞESİ
Ortak açıklamada, demiryolu hattının İstanbul’un kuzeyindeki yapılaşma baskısını artırabileceği de savunuldu.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi temsilcilerinin proje kapsamındaki paydaş görüşlerine atıfta bulunularak hattın orman, su havzası, yaban hayatı ve tarım alanlarından geçmesinin kentsel yayılmayı hızlandırabileceği ileri sürüldü.
Projenin İstanbul’un 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda yer almadığı da açıklamada dile getirilen itirazlar arasında yer aldı.
ORMANLAR VE BİYOÇEŞİTLİLİK İÇİN ENDİŞE
Kuruluşlar, güzergahın Garipçe, Mavromoloz, Poyraz ve Paşadere orman alanlarından geçtiğini belirtti.
Yarma ve dolgu çalışmaları ile servis yollarının orman bütünlüğünü parçalayabileceği, habitat kaybı ve alan parçalanmasının yanı sıra nadir ve endemik bitki türlerinin de etkilenebileceği öne sürüldü.
Bazı bitki türlerinin tohum ve soğanlarının başka alanlara taşınmasının planlandığının belirtildiği açıklamada, bu yöntemin yeterli olmayacağı savunuldu.
30 MİLYON METREKÜPLÜK HAFRİYAT HESABI
Açıklamada projeye ilişkin ÇED belgelerinde ana tünel ve hat kazılarından yaklaşık 30 milyon metreküp hafriyat çıkmasının öngörüldüğü aktarıldı.
Hafriyat için belirlenen beş ana depolama sahasının toplam kapasitesinin ise 47,5 milyon metreküp olduğu belirtildi.
Kuruluşlar, hafriyatın taşınması ve depolanmasının Kuzey Ormanları üzerinde ek çevresel baskı yaratabileceğini savundu.
ULUSLARARASI FİNANSMANA DA TEPKİ
Açıklamada projenin uluslararası finans kuruluşları tarafından “iklim dostu ulaşım”, “düşük karbon” ve “emisyon azaltımı” çerçevesinde desteklenmesine de itiraz edildi.
Dünya Bankası, Asya Kalkınma Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, İslam Kalkınma Bankası ve OPEC Uluslararası Kalkınma Fonu finansmanla ilişkilendirilen kuruluşlar arasında sıralandı.
Çevre örgütleri ve meslek kuruluşları, projenin çevresel etkilerinin bu söylemlerle bağdaşmadığını savundu.
PROJENİN İPTALİ ÇAĞRISI
Ortak açıklamada INRAIL Kuzey Demiryolu Projesi’nin iptal edilmesi ve uluslararası finans kuruluşlarının projeye yönelik finansman anlaşmalarını askıya alması talep edildi.
Ayrıca İstanbul’un kuzeyindeki su havzaları ve orman alanlarının yeni büyük ölçekli altyapı yatırımlarına açılmaması, ulaştırma politikalarının kentin ekolojik sınırları dikkate alınarak planlanması çağrısı yapıldı.
Kuruluşlar, teknik değerlendirmelerinin AYGM tarafından hazırlanan Ağustos 2026 tarihli Çevre ve Sosyal Yönetim Planı, Paydaş Katılım Planı, Yeniden Yerleşim Çerçevesi ve Dünya Bankası Teknik Notu’na dayandığını bildirdi.
