Orta Doğu’daki çatışmaların enerji hatlarını doğrudan etkilemesi, küresel emtia piyasalarında sert bir kırılma yarattı. World Bank (Dünya Bankası) verilerine göre bu şokun etkisiyle enerji fiyatlarının 2026 yılında yüzde 24 artması bekleniyor. Bu yükselişin, 2022’deki Russia invasion of Ukraine sonrası görülen seviyeleri aşabileceği öngörülüyor.
TARİHİ ARZ ŞOKU
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 35’inin geçtiği Strait of Hormuz’nda yaşanan aksaklıklar, arz tarafında ciddi daralmaya sebep oldu. Rapora göre günlük yaklaşık 10 milyon varillik düşüş, kayıtlardaki en büyük petrol arz şoklarından biri olarak öne çıkıyor. Bu gelişme, petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskının ana sebebi olarak gösteriliyor.
BRENT PETROLDE YENİ DENGE ARANIYOR
Brent petrolün varil fiyatının 2026’da ortalama 86 dolar seviyesine yükselmesi beklenirken, çatışmaların uzaması durumunda bu rakamın 115 dolara kadar çıkabileceği uyarısı yapılıyor. Fiyatların yıl başına göre hala yüzde 50’den fazla yüksek seyretmesi, piyasadaki kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor.
ENERJİ MALİYETLERİ EKONOMİYİ BASKILIYOR
Enerji fiyatlarındaki artışın küresel ekonomiye doğrudan yansıması beklenirken, yükselen maliyetlerin enflasyonu yukarı çekmesi, sanayi üretimi üzerinde baskı oluşturması ve akaryakıt ile enerji faturalarını artırması öngörülüyor; bu etkinin özellikle gelişmekte olan ekonomilerde daha sert hissedileceğinin altı çiziliyor. Bu çerçevede gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun 2026’da ortalama yüzde 5,1’e yükselmesi bekleniyor.
ENERJİ VE HAMMADDE FİYATLARI YÜKSELİYOR
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, diğer emtia kalemlerini de yukarı çekiyor. Gübre fiyatlarının 2026’da yüzde 31 artması, özellikle üre fiyatlarındaki yüzde 60’lık sıçramayla ilişkilendiriliyor. Bu durumun tarımsal üretim maliyetlerini artırarak gıda fiyatları üzerinde yeni baskı oluşturabileceği belirtiliyor.
Öte yandan bakır, alüminyum ve kalay gibi metallerin; veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji yatırımlarından gelen talep sebebiyle tarihi zirvelere yaklaşması bekleniyor. Değerli metallerde ise jeopolitik risklerin etkisiyle fiyatların 2026’da yüzde 42 artabileceği tahmin ediliyor.
BÜYÜME YAVAŞLIYOR, RİSKLER ARTIYOR
Artan maliyetler ve ticaret akışındaki aksamalar, küresel büyüme üzerinde baskı oluşturuyor. Gelişmekte olan ekonomilerin 2026’da yüzde 3,6 büyümesi beklenirken, bu oran önceki tahminlere göre aşağı yönlü revize edildi. Raporda, emtia ithalatçısı ülkelerin yüzde 70’inin ve ihracatçıların büyük bölümünün beklenenden daha zayıf performans gösterebileceğinin altı çizildi.
PETROL 115 DOLARI GÖREBİLİR
Çatışmaların tırmanması veya arz kesintilerinin uzaması halinde enerji piyasasında daha sert bir tablo oluşabileceği belirtiliyor. Bu senaryoda Brent petrolün 2026’da ortalama 115 dolara kadar yükselmesi ve bunun zincirleme şekilde gübre, biyoyakıt ve diğer enerji kalemlerinde yeni fiyat artışlarını tetiklemesi öngörülüyor.
