Azolla adı verilen küçük su eğrelti otu, hızlı büyümesi ve atmosferdeki karbonu biyokütlesinde toplama kapasitesiyle iklim teknolojilerinin gündemine girdi. Tatlı su yüzeylerinde gelişen bitki; karbon yakalamadan doğal gübre üretimine, su arıtımından hayvan yemine kadar farklı alanlarda araştırılıyor.
KÜÇÜK BİTKİNİN KARBON YAKALAMA POTANSİYELİ
Azolla, azot bağlayan siyanobakterilerle ortak yaşam kurması sayesinde topraktan yoğun azot desteği almadan hızla çoğalabiliyor. Bu süreçte atmosferden aldığı karbondioksiti yaprak ve kök dokularında biriktiriyor.
Bilimsel çalışmalar, Azolla havuzlarının doğa temelli karbon yakalama yöntemi olarak kullanılabileceğini gösteriyor. Ancak yakalanan karbon miktarı; bitkinin türüne, sıcaklığa, suyun besin değerine, hasat sıklığına ve biyokütlenin daha sonra nasıl değerlendirildiğine göre değişiyor. Bu sebeple hektar başına yıllık sabit bir değer vermek yerine saha koşullarının dikkate alınması gerekiyor.
50 MİLYON YIL ÖNCEKİ AZOLLA
Bitkinin adı, Orta Eosen döneminde Kuzey Kutbu çevresinde yaşandığı düşünülen “Azolla Olayı” ile de anılıyor. Deniz tabanı çökeltilerinde bulunan Azolla kalıntıları, bitkinin yaklaşık 50 milyon yıl önce bölgede geniş alanlara yayıldığını gözler önüne seriyor.
Azolla çoğalmalarının atmosferdeki karbondioksitin azalmasına katkı sağlamış olabileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte daha yeni araştırmalar, bitkinin bütün Arktik Okyanusu kaplayan geniş bir tatlı su tabakasında yetiştiği görüşünün kesinleşmediğini, bazı kalıntıların karadan denize taşınmış olabileceğini belirtiyor.
TARIMDAN SU ARITIMINA KADAR KULLANILIYOR
Azolla’nın tarımda doğal gübre olarak kullanılması, özellikle pirinç yetiştirilen alanlarda toprağın azot bakımından desteklenmesine katkı sağlayabiliyor. Bitki ayrıca sudaki azot, fosfor ve bazı kirleticileri bünyesine alabildiği için atık su arıtma çalışmalarında da değerlendiriliyor.
Yüksek protein içeriği nedeniyle hayvan ve kanatlı yemi olarak kullanımına ilişkin çalışmalar da sürüyor. Fakat besin değerinin yetiştirme koşullarına göre değişmesi ve bazı beslenme karşıtı bileşenler içerebilmesi nedeniyle kontrollü oranlarda kullanılması öneriliyor.
KONTROLSÜZ YAYILMA DOĞAL DENGEYİ BOZABİLİR
Azolla’nın hızlı büyümesi önemli bir avantaj sağlarken, kontrolsüz yayılması su yüzeyini tamamen kaplayabilir. Bu durum ışığın suya ulaşmasını azaltarak oksijen seviyesini düşürebilir ve su ekosistemindeki canlıları olumsuz etkileyebilir.
Uzmanlara göre Azolla, iklim değişikliğiyle mücadelede tek başına çözüm değil. Buna rağmen doğru hasat, biyokütle yönetimi ve ekosistem kontrolüyle karbon yakalama, tarım ve su arıtımı alanlarında tamamlayıcı bir doğa temelli teknoloji olarak kullanılabilir.
