Türkiye'de sera gazı emisyonlarının azaltılmasını teşvik etmek amacıyla kurulacak Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) için yeni düzenleme yürürlüğe girdi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan yönetmelikle karbon salım haklarının alınıp satılacağı piyasaların işleyişi netleştirildi. Düzenlemeye göre emisyon tahsisatları birincil piyasada ihale yoluyla satışa sunulacak, ikincil piyasada ise katılımcılar arasında işlem görebilecek. Piyasanın işletilmesinden Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) sorumlu olacak.
KARBON SALIM HAKLARI İHALEYLE SATILACAK
21 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi piyasasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.
Düzenlemeye göre işletmelere belirli miktarda sera gazı salım hakkı tanıyan tahsisatlar, birincil piyasada ihale yöntemiyle satışa sunulacak.
İkincil piyasada ise ihaleler veya ücretsiz tahsisat yöntemiyle dağıtılan karbon salım hakları, piyasa katılımcıları arasında alınıp satılabilecek.
Her iki piyasanın işletilmesi ve işlemlerin kayıt altına alınması EPİAŞ tarafından yürütülecek.
1 TAHSİSAT, 1 TON KARBONDİOKSİT EŞDEĞERİ OLACAK
Yönetmelikte karbon tahsisatlarının işlem büyüklükleri de belirlendi.
Buna göre bir tahsisat, bir ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonuna karşılık gelecek.
Birincil piyasa ihalelerinde asgari teklif büyüklüğü bir lot olacak. Her bir lot ise 100 tahsisattan oluşacak.
Katılımcılar, fiyat tekliflerini ton karbondioksit eşdeğeri başına Türk lirası üzerinden sunacak. Tekliflerde fiyat adımları 50 kuruş ve katları şeklinde uygulanacak.
İHALELER EN AZ 10 İŞ GÜNÜ ÖNCE DUYURULACAK
EPİAŞ, karbon tahsisatı ihalelerinin tarihini, satışa sunulacak miktarı ve seans saatlerini en az 10 iş günü öncesinden açıklayacak.
Her ihale seansı en az iki saat sürecek. Katılımcılar, tekliflerini ETS Piyasası Yönetim Sistemi üzerinden iletecek.
İhalelerde teklifler en yüksek fiyattan en düşük fiyata doğru sıralanacak. Aynı fiyatın teklif edilmesi durumunda daha erken iletilen teklif öncelikli olacak.
İhalede eşleşen son alış teklifinin fiyatı, Tahsisat Referans Fiyatı olarak belirlenecek. İlgili seanstaki eşleşmeler bu ortak fiyat üzerinden gerçekleştirilecek.
Satışa sunulan tahsisat miktarını karşılayacak yeterli teklif gelmemesi halinde ise ihale iptal edilebilecek.
ETS KAPSAMINDAKİ İŞLETMELERE HESAP AÇMA ZORUNLULUĞU
Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki işletmelerin İşlem Kayıt Sistemi'nde (İKS) hesap açması zorunlu olacak.
İşletmelerin piyasaya katılabilmesi için gerekli anlaşmaları imzalaması ve EPİAŞ'a başvuruda bulunması gerekecek.
İşlem Kayıt Sistemi üzerinden tahsisatların ihraç, transfer ve teslim işlemleri takip edilecek.
Sistemdeki söz konusu işlemler tam iş günlerinde 10.00-17.00 saatleri arasında yapılabilecek. Hafta sonları ve resmî tatillerde ise bu işlemler gerçekleştirilemeyecek.
EMİSYON RAPORUNU SUNMAYANLARA İŞLEM KISITLAMASI
Yönetmelik, piyasa katılımcılarının sera gazı emisyonlarına ilişkin raporlama yükümlülüklerini de düzenliyor.
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayan işletmeler, İşlem Kayıt Sistemi'ndeki tahsisatları üzerinden teslim yükümlülüğünü yerine getirme dışında işlem yapamayacak.
İlgili raporun sunulmasının ardından hesap üzerindeki işlem kısıtlaması kaldırılacak.
Ücretsiz tahsisatlar ise mevzuat kapsamında katılımcıların tesisleri arasında aktarılabilecek veya ikincil piyasada satışa konu edilebilecek.
KARBON FİYATLARINDA YETKİ KARBON PİYASASI KURULUNDA
Birincil piyasada uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyat aralıklarını Karbon Piyasası Kurulu belirleyecek.
Belirlenen fiyat aralıkları, İklim Değişikliği Başkanlığı ve piyasa işletmecisinin internet sitelerinde ilan edilecek.
EPİAŞ ayrıca karbon piyasasında oluşan fiyatları ve gerçekleşen işlemlere ilişkin istatistikleri yayımlayacak.
Tahsisat açığı bulunan işletmeler için belirli koşullarda ek rezerv ihaleleri ve tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması da uygulanabilecek.
Yönetmelikle Türkiye'nin net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda oluşturulacak karbon piyasasının işletilmesine ilişkin çerçeve netleşirken ilk ihalenin gerçekleştirileceği tarih henüz açıklanmadı.
