Türkiye'de ürünlerin çevresel özelliklerine ilişkin reklam ve tanıtımlarda yeni kurallar uygulanmaya başlandı. Ticaret Bakanlığının 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle "çevre dostu", "doğa dostu" ve "eko" gibi genel ifadelerin açıklama yapılmadan kullanılması yasaklandı. Düzenleme kapsamında şirketlerin çevresel iddialarını somut verilerle desteklemesi, iddianın ürünün hangi bölümünü veya yaşam döngüsünün hangi aşamasını kapsadığını açıkça belirtmesi gerekiyor.
ÇEVRE DOSTU VE EKO İFADELERİNE SINIRLAMA
ÇEVKO Vakfı ile Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü iş birliğinde 19 Ekim 2026'da düzenlenen çevrim içi seminerde, çevresel reklam beyanlarına yönelik düzenlemeler değerlendirildi.
Ticaret Uzmanı Şeyma Gülay Koç, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan değişikliklerin 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girdiğini belirtti.
Yeni kurallara göre şirketler, reklamlarında çevreye ilişkin genel ifadeleri herhangi bir açıklama sunmadan kullanamayacak.
Bir ürünün çevresel faydasına yönelik iddianın hangi özelliğe dayandığı ve ürünün hangi aşaması için geçerli olduğu tüketiciye açıkça bildirilecek.
ÇEVRESEL İDDİALARIN BELGELENMESİ GEREKECEK
Düzenleme, reklamlarda kullanılan çevresel beyanların doğrulanmasını da kapsıyor.
Ürünlerin geri dönüştürülebilirliği, geri dönüştürülmüş malzeme içeriği veya biyobozunurluk gibi özelliklerine ilişkin iddiaların güvenilir belgelerle desteklenmesi gerekiyor.
Bu kapsamda yetkili kuruluşlar, üniversiteler veya akredite bağımsız kuruluşlar tarafından düzenlenen belgeler önem taşıyor.
Bir şirketin sürdürülebilirlik raporunda belirli çevresel verileri paylaşmış olması ise bu bilgileri reklamlarında kullandığında ispat yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇ REKLAMINDAKİ İFADE YANILTICI BULUNDU
Seminerde Reklam Kurulunun daha önce aldığı kararlar da örnek gösterildi.
Kurul, 11 Eylül 2025'te değerlendirdiği bir elektrikli araç reklamında kullanılan "Artık hayatınızda karbon salınımı yok" ifadesini yanıltıcı buldu.
Söz konusu ifadenin aracın üretiminden kullanımına ve bertarafına kadar bütün aşamalarda karbon salımı olmadığı izlenimi oluşturduğu belirtildi.
Buna karşılık çevresel iddianın yalnızca aracın kullanım aşamasıyla ilgili olduğunun açıkça belirtildiği başka bir reklamda mevzuata aykırılık tespit edilmedi.
Kararlar, elektrikli araçların kullanım sırasındaki emisyon özellikleriyle tüm yaşam döngüsü boyunca oluşan emisyonların birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koydu.
GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ PLASTİK İDDİASINA DA İNCELEME
Reklam Kurulunun 16 Ocak 2025 tarihli bir başka kararında, yüzde 85 geri dönüştürülmüş plastikten üretilen kredi kartının reklamı değerlendirildi.
Üründeki geri dönüştürülmüş malzeme oranı belgelenmesine rağmen reklamın çevresel faydayı olduğundan fazla gösterdiği gerekçesiyle yanıltıcı olduğuna karar verildi.
Benzer şekilde yalnızca belirli bir parçasının biyobozunurluğu kanıtlanan ürünlerde bu özelliğin ürünün tamamına aitmiş gibi sunulamayacağı belirtildi.
Islak mendilin yalnızca kumaş bölümünün biyobozunur olması durumunda, reklamda ürünün bütününün biyobozunur olduğu izlenimi oluşturulamayacak.
KARŞILAŞTIRMALI REKLAMLARDA REFERANS BELİRTİLECEK
Yeni kurallar, ürünlerin çevresel özelliklerinin karşılaştırıldığı reklamlar için de geçerli olacak.
Örneğin bir ambalajın "yüzde 30 daha az plastik" içerdiği belirtiliyorsa bu karşılaştırmanın hangi ürün veya ambalaja göre yapıldığı açıklanacak.
Böylece tüketicilerin çevresel fayda iddialarını daha açık bilgiler üzerinden değerlendirmesi amaçlanıyor.
ÇEVKO'DAN GÜVENİLİR ÇEVRESEL BEYAN VURGUSU
ÇEVKO Vakfı Genel Sekreteri Mete İmer, tüketicilerin doğru bilgilendirilmesi açısından çevresel iddiaların güvenilir ve denetlenebilir olmasının önemine değindi.
İmer, Ticaret Bakanlığının 2022 sonunda yayımladığı kılavuzun tanıtılması amacıyla 2023'ten bu yana bilgilendirme etkinlikleri gerçekleştirdiklerini ifade etti.
ÇEVKO'nun geri dönüştürülebilirlik, geri dönüştürülmüş malzeme içeriği ve biyobozunurluk testlerine yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirten İmer, Avrupa Birliği'ndeki çevresel reklam düzenlemelerine de işaret etti.
Türkiye'de yürürlüğe giren yeni kurallarla, çevresel fayda iddialarının somut bilgilerle desteklenmesi ve tüketicilerin yanıltıcı reklamlarla karşılaşmasının önlenmesi hedefleniyor.
