Türkiye'de Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) piyasasının nasıl işleyeceği belli oldu. 21 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelikle, sera gazı emisyonlarının azaltılmasını teşvik edecek piyasanın işleyişine ilişkin esaslar düzenlendi.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan "Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik", emisyon tahsisatlarının alım satımından piyasa katılımcılarının yükümlülüklerine, teminat işlemlerinden ödeme ve uzlaştırma süreçlerine kadar birçok konuyu içine alıyor.
EMİSYON TİCARETİ NASIL İŞLEYECEK?
Emisyon Ticaret Sistemi, sera gazı emisyonlarına net sıfır hedefine uygun bir üst sınır belirlenmesi ve bu sınır kapsamında tahsisatların alınıp satılması esasına dayanıyor.
Sistemde tahsisatlar, belirlenen kurallar çerçevesinde piyasaya sunulacak. İşletmeler, emisyon yükümlülüklerini yerine getirmek için ihtiyaç duydukları tahsisatları piyasadan temin edebilecek.
Tahsisat işlemleri birincil ve ikincil piyasalar üzerinden sürdürülecek.
PİYASA İŞLETMECİSİ EPİAŞ OLACAK
Yönetmeliğe göre Emisyon Ticaret Sistemi piyasasını Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) işletecek.
EPİAŞ, birincil piyasadaki tahsisat ihalelerini ve piyasa işletimine ilişkin işlemleri yürütecek. Piyasa katılımcılarının kayıtları, tahsisat işlemleri, uzlaştırma ve faturalandırma süreçleri de yönetmelikte belirlenen esaslara göre gerçekleştirilecek.
TAHSİSATLAR İHALEYLE SATILACAK
Birincil piyasada emisyon tahsisatları ihale yöntemiyle satışa sunulacak. İhalelerde satışa çıkarılacak tahsisat miktarı, ihale tarihleri ve diğer bilgiler belirlenen takvim kapsamında açıklanacak.
İkincil piyasalarda ise ücretsiz dağıtılan veya birincil piyasada satın alınan tahsisatlar işlem görebilecek.
Böylece tahsisatların ilk dağıtımının ardından piyasa katılımcıları arasında el değiştirmesine yönelik süreç de düzenlenmiş olacak.
EMİSYONLAR ELEKTRONİK SİSTEMDE TAKİP EDİLECEK
Yönetmelikle İşlem Kayıt Sistemi'nin (İKS) işleyişine ilişkin kurallar da belirlendi.
Elektronik sistem üzerinden tahsisatların oluşturulması, hesaplarda tutulması, başka hesaplara aktarılması ve iptal edilmesi gibi işlemler yürütülecek.
Tahsisatların doğrulanmış sera gazı emisyonlarıyla ilişkilendirilerek sonlandırılması da bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek. İşlemler tesis bazında takip edilecek.
TEMİNAT VE ÖDEME KURALLARI BELİRLENDİ
Emisyon ticareti piyasasında işlem yapacak katılımcıların mali yükümlülükleri de yönetmelikte yer aldı.
Piyasa işlemlerinden kaynaklanan alacak ve borçların hesaplanması, teminatların yönetilmesi, uzlaştırma ve ödeme süreçleri belirlenen kurallara göre yürütülecek.
Faturalara ilişkin itirazlar, faturanın tebliğinden itibaren sekiz gün içinde yazılı olarak yapılabilecek. Ancak itiraz edilmesi, ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacak.
2026 İÇİN ÖZEL FİYAT MEKANİZMASI
Yönetmelikte 2026 sistem yılına ilişkin geçici bir düzenlemeye de yer verildi.
Buna göre, piyasa katılımcılarının tesis bazında doğrulanmış sera gazı emisyon miktarına eşdeğer tahsisat talep etmeleri halinde Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması uygulanabilecek.
Bu kapsamda yapılacak ihalelerde teklif fiyatı EPDK tarafından belirlenecek. Söz konusu ihalelerde teminat hesaplanmayacak.
İŞLETMELERİN KARBON YÖNETİMİ ÖNEM KAZANACAK
Yeni düzenlemeyle ETS kapsamındaki işletmelerin emisyon verilerini takip etmesi, tahsisat ihtiyaçlarını belirlemesi ve piyasa işlemlerine hazırlanması önem kazanacak.
Tahsisatların alım satımına ilişkin mali yükümlülükler de işletmelerin karbon yönetimi süreçlerinde dikkate alması gereken konular arasında bulunacak.
Yönetmelik, Türkiye'de karbon piyasasının işletilmesine yönelik kayıt, ticaret ve mali işlemlerin çerçevesini oluşturuyor.
