Tarımsal sulama için güneş enerjisi sistemi (GES) kurduran çiftçiler, şebeke elektriğinin mevzuata aykırı kullanıldığı gerekçesiyle yüksek tutarlı cezalarla karşılaştı. Ancak bu cezaların arkasında yeterince konuşulmayan bir soru var: Çiftçi, parasını ödeyerek kurdurduğu sistemin bütün teknik ayrıntılarını bilmek zorunda mı?
Yozgat, Aksaray, Konya, Karaman ve Antalya'da basına yansıyan olaylarda çiftçilerin karşılaştığı yüksek tutarlar tartışılırken, sistemleri projelendiren ve kuran firmaların sorumluluğu geri planda kaldı. Özellikle anahtar teslim GES projelerinde elektrik bağlantılarının mevzuata uygun yapılması, sistemin doğru çalışacak şekilde kurulması ve kullanım koşullarının çiftçiye açıklanması önem taşıyor.
ÇİFTÇİ MÜHENDİSLİK HİZMETİ SATIN ALIYOR
Çiftçi, tarlasını sulamak için güneş enerjisi sistemi kurdurduğunda işin teknik kısmını bu alanda uzmanlaşmış firmalara bırakıyor. Panellerin yerleştirilmesinden elektrik bağlantılarına, inverter ayarlarından sistemin devreye alınmasına kadar pek çok işlem mühendislik bilgisi gerektiriyor.
Anahtar teslim projelerde yüklenici firmanın sorumlulukları, çiftçiyle yapılan sözleşmenin kapsamına göre belirleniyor. Bu nedenle sistemin hangi teknik özelliklerle teslim edildiği, bağlantıların nasıl gerçekleştirildiği ve kullanım koşullarına ilişkin hangi bilgilerin verildiği önem kazanıyor.
Özellikle güneş enerjisiyle şebeke elektriğinin birlikte kullanıldığı sulama tesislerinde teknik bağlantılar ayrı bir önem taşıyor. Bazı sistemlerde iki enerji kaynağı arasında geçiş sağlayan kontrol düzenekleri bulunabiliyor. Uzmanlara göre bu düzeneklerin nasıl kurulduğu, sistemin hangi koşullarda şebekeden elektrik çektiği ve gerekli bağlantı işlemlerinin yapılıp yapılmadığı, cezaya neden olan uygulamanın anlaşılması açısından incelenmesi gereken konular arasında yer alıyor
Diğer yandan, çiftçinin yalnızca şebekeden elektrik kullanıp kullanmadığına bakmanın yeterli olmayacağı da ifade ediliyor. Sistemin başlangıçta nasıl tasarlandığının, kim tarafından kurulduğunun ve teslimden sonra herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının da ortaya konulması gerektiği belirtiliyor.
CEZA ÇİFTÇİYE ÇIKTI
Elektrik aboneliği çiftçinin adına olduğu için cezayla da çiftçi karşılaşıyor. Ancak şebeke bağlantısında veya sistemin kurulumunda teknik bir hata yapılmışsa bunun bütün sonuçlarını çiftçinin üstlenmesinin üretici açısından mağduriyet yaratacağı vurgulanıyor.
Anahtar teslim projelerde yüklenici firmanın, sözleşmede üstlendiği teknik işleri doğru yapma sorumluluğu bulunuyor. Uzmanlara göre firmanın üstlendiği işi mevzuata uygun şekilde yerine getirmediği ve bunun çiftçiye zarar verdiği ortaya konulursa, çiftçi uğradığı zararın karşılanmasını talep edebilir.
Çiftçinin sistem teslim edilirken nasıl bilgilendirildiği de bu araştırmanın bir parçası. Çiftçiler şebeke elektriğinin hangi koşullarda kullanılabileceğini, sistemin çalışma koşullarını ve yanlış kullanımın doğurabileceği sonuçlar hakkında bilgilendirilmeyi istiyor
ÇİFTÇİ ZARARINI FİRMADAN TALEP EDEBİLİR Mİ?
Yüksek tutarlı GES cezalarıyla karşılaşan çiftçiler, ödeme yüküyle birlikte tarımsal üretimlerini sürdürme sorunuyla da karşı karşıya kalabiliyor. Özellikle ürünün suya ihtiyaç duyduğu dönemde sulamanın durması, mahsulün zarar görmesine ve aylarca verilen emeğin karşılıksız kalmasına neden olabilir.
Cezaya yol açan sorun çiftçinin kullanımından değil de sistemi kuran firmanın yaptığı teknik bir hatadan kaynaklanıyorsa, yüklenicinin sözleşmeden doğan sorumluluğunun gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre firmanın üstlendiği işi mevzuata uygun şekilde yerine getirmediği ve bunun çiftçiye zarar verdiği ortaya konulursa, çiftçi uğradığı zararın karşılanmasını talep edebilir.
Bunun için sözleşmelerin, elektrik projelerinin, sistem teslim tutanaklarının, sayaç kayıtlarının ve ceza gerekçelerinin incelenmesi gerekiyor.
