Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), "Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi" temasıyla devam ediyor.
Zirvenin dokuzuncu gününde COP31 Başkanlığı tarafından Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı kamuoyuna duyuruldu.
Mutabakat, okyanus temelli iklim çalışmalarının hızlandırılmasını, mevcut girişimler arasında koordinasyon sağlanmasını ve finansman olanaklarının geliştirilmesini hedefliyor.
Metin, Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı olan COP31 kapsamında hazırlanmasıyla da öne çıkıyor.
KÜRESEL ISINMADA 1,5 DERECE HEDEFİ
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, Paris Anlaşması kapsamında küresel sıcaklık artışını sanayileşme öncesi seviyelerin 1,5 derece üzerinde sınırlandırmaya yönelik çabaları destekliyor.
Bu doğrultuda denizlerin korunmasına yönelik iklim çalışmalarının daha koordineli yürütülmesi amaçlanıyor.
Mutabakat, yeni yükümlülükler veya uluslararası mekanizmalar oluşturmak yerine mevcut girişimler arasında iş birliğinin artırılmasını öngörüyor.
Hazırlık sürecinde İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında düzenlenen Okyanus Çözümleri Diyaloğu ile Tuvalu ve Fiji'deki Pasifik Pre-COP toplantılarından yararlanıldı.
Bu çalışmalar, "Mavi Ağ" adı verilen iş birliği süreci kapsamında bir araya getirildi.
AKDENİZ İÇİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ UYARISI
Mutabakatta Akdeniz'in iklim değişikliğinden yoğun biçimde etkilenen bölgeler arasında bulunduğu vurgulandı.
Sıcak hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık ve sellerin bölgedeki gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği ve kıyı yerleşimlerini tehdit ettiği belirtildi.
Bu sorunlara karşı Akdeniz ülkeleri arasındaki bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi istendi.
Metinde, İstanbul'da Birleşmiş Milletler Çevre Programı Akdeniz Eylem Planı ve Barselona Sözleşmesi kapsamında İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezinin kurulması da Türkiye'nin bölgesel iş birliğine katkısı olarak değerlendirildi.
DENİZ SEVİYESİNİN YÜKSELMESİ KIYILARI TEHDİT EDİYOR
Mutabakatta okyanusların ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerindeki azalma ve deniz kirliliğinin ekosistemler üzerindeki etkilerine yer verildi.
Deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarının özellikle kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar için ciddi riskler oluşturduğu ifade edildi.
Bu etkilerin gıda güvenliği, geçim kaynakları ve sürdürülebilir kalkınma üzerinde baskı yarattığı belirtildi.
Özellikle gelişmekte olan küçük ada devletleri ile deniz seviyesine yakın alçak kıyı bölgelerinde yaşayan toplulukların iklim değişikliğinin sonuçlarından daha ağır etkilenebileceği vurgulandı.
2030'A KADAR DENİZLERİN YÜZDE 30'U KORUNACAK
Mutabakatta, Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi kapsamında belirlenen "30x30" hedefine de yer verildi.
Bu hedef, 2030 yılına kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun etkili ve hakkaniyetli koruma yöntemleriyle yönetilmesini amaçlıyor.
Metinde, ülkelerin mevcut ulusal iklim planlarında okyanusların korunmasına daha fazla yer vermesi istendi. Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ve Ulusal Uyum Planları (NAP) kapsamında deniz ekosistemlerinin korunması, iklim değişikliğine uyum ve kıyı dayanıklılığının güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.
MANGROV ORMANLARI VE DENİZ ÇAYIRLARI KORUNACAK
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı'nda doğal ekosistemlerin karbon depolama kapasitesine de yer verildi.
Mangrov ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin korunması ve zarar gören alanların yeniden canlandırılması gerektiği belirtildi.
Bu ekosistemlerin biyolojik çeşitliliğin korunmasına ve kıyı bölgelerinin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılmasına katkı sağladığı vurgulandı.
Ülkeler, söz konusu doğal alanların korunmasını destekleyen iklim çalışmalarını hayata geçirmeye davet edildi.
SÜRDÜRÜLEBİLİR BALIKÇILIK VE TEMİZ ENERJİ VURGUSU
Mutabakat, deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımına yönelik öneriler de içeriyor.
Sürdürülebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinin desteklenmesi, deniz üstü yenilenebilir enerji faaliyetlerinin sorumlu biçimde geliştirilmesi ve kıyı faaliyetlerinde elektrifikasyonun artırılması istendi.
Bu çalışmalarla deniz kaynaklarının korunması ve emisyonların azaltılması hedefleniyor.
ERKEN UYARI SİSTEMLERİ GÜÇLENDİRİLECEK
Metinde okyanus gözlemleri, hava ve deniz tahminleri ile erken uyarı sistemlerinin iklim değişikliğine uyum açısından önemli olduğu belirtildi.
Özellikle gelişmekte olan ülkelerde bilimsel ve teknik kapasitenin artırılması gerektiği vurgulandı.
İlgili kurumlara teknik destek sağlanması, finansmana erişim süreçlerinin kolaylaştırılması ve uygulanabilir projelerin hazırlanmasına yardımcı olunması çağrısı yapıldı.
OKYANUS PROJELERİNE FİNANSMAN DESTEĞİ ÇAĞRISI
Mutabakatta denizlerin korunmasına yönelik projelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması da öncelikli konular arasında yer aldı.
COP31 Başkanlığı ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğinde geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü'nün bu alanda kullanılabileceği belirtildi.
Girişim aracılığıyla finans kuruluşları ile iklim projelerini uygulayan kurumlar arasında yeni iş birliklerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Ülkeler ve ilgili kuruluşlar, mevcut ulusal, bölgesel ve uluslararası mekanizmalar üzerinden okyanus temelli iklim çalışmalarını ilerletmeye davet edildi.
Mutabakatta, Antalya'da oluşturulan ortaklıkların COP31 sonrasında da sürdürülmesi ve Mavi Ağ kapsamında yürütülen çalışmaların somut sonuçlara dönüştürülmesi istendi.