Avrasya Kalkınma Bankası Başekonomisti Evgeny Vinokurov, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin enerji piyasalarında yaratabileceği aksaklıkların Orta Asya’da enerji güvenliği arayışını güçlendirebileceğini söyledi. Vinokurov, tek bir dış güzergaha ya da yakıt kaynağına aşırı bağımlılığın stratejik risk taşıdığını belirtti.
ORTA ASYA İÇİN “ORTA YOL” STRATEJİSİ ÖNERİSİ
Vinokurov, Orta Asya ülkeleri için enerjide “orta yol” stratejisini önerdiklerinin altını çizdi.
Bu yaklaşımın üç temel hedefe dayandığını belirten Vinokurov, sistemin yoğun talep ve zorlu hava koşullarında güvenilirliğini koruması, geçiş maliyetinin makul seviyede kalması ve karbon yoğunluğunun istikrarlı şekilde azalması gerektiğini söyledi.
ENERJİ KARMASINDA ÇEŞİTLENME VURGUSU
Orta Asya’nın 2030-2040 döneminde daha çeşitlendirilmiş bir elektrik üretim karmasına ilerlemesi gerektiğini dile getiren Vinokurov, bazı ülkelerde elektrik üretiminin yüzde 90’a varan kısmının tek bir kaynağa bağlı olduğuna dikkati çekti.
Yenilenebilir enerji payının artırılması gerektiğini belirten Vinokurov, bunun kesintisiz üretim kapasitesini erken devre dışı bırakacak şekilde yapılmaması gerektiğini kaydetti.
ŞEBEKE MODERNİZASYONU ÖNCELİKLİ GÖRÜLÜYOR
Vinokurov, Orta Asya’da elektrik talebinin 2030’a kadar yaklaşık yüzde 40 artabileceğini belirterek, bölgenin arz açıklarını önlemek için tek bir yatırım alanına odaklanma lüksü bulunmadığını ifade etti.
Politika açısından ilk önceliğin şebeke modernizasyonu ve esnek kapasite olması gerektiğini ifade eden Vinokurov, aksi halde yenilenebilir enerji yatırımlarının üretim kısıntısı, istikrarsızlık ve daha yüksek sistem maliyetlerine yol açabileceğini belirtti.
KÖMÜRÜN ROLÜ ZAMANLA DARALMALI
Vinokurov, kömürün enerji sistemindeki rolünün bir anda ortadan kalkamayacağını söyledi.
Kömürün halen sistem istikrarı ve ekonomik kalkınma için uygun maliyetli elektrik sağladığını belirten Vinokurov, modernizasyon, daha düşük kullanım ve seçici ikame yoluyla zaman içinde bu rolün daralması gerektiğini vurguladı.
YENİ SENARYODA YENİLENEBİLİR ENERJİ ÖN PLANDA
Vinokurov’a göre “orta yol” senaryosunda yeni enerji karışımı yüzde 20 kömür ve karbon yakalama-depolama, yüzde 25 gaz, yüzde 15 nükleer ve yüzde 40 yenilenebilir enerji ile depolamadan oluşabilir.
Bu senaryonun, en iddialı yeşil senaryoya göre sermaye maliyetlerini yüzde 25-40 azaltabileceğini belirten Vinokurov, karbon ayak izinin de muhafazakar senaryoya kıyasla 5 kat düşebileceğini söyledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI RİSKİ VE ENERJİ GÜVENLİĞİ
Orta Doğu’daki gerilimin Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji piyasalarına etkisini değerlendiren Vinokurov, Orta Asya için tek bir tercihe bağlı kalmamanın hayati önem taşıdığını vurguladı.
Vinokurov, “Böyle bir aksaklık, tek bir dış güzergaha veya yakıt kaynağına aşırı bağımlı olmanın stratejik risk taşıdığını hatırlatıyor” dedi.
“BİR BAĞIMLILIĞI BAŞKA BİR BAĞIMLILIKLA DEĞİŞTİRMEMEK GEREKLİ”
Vinokurov, “sadece kömür” ya da “sadece yenilenebilir kaynaklar” şeklindeki yaklaşımların hatalı olduğunu belirtti.
Asıl dersin daha çeşitlendirilmiş, bölgeselleşmiş ve ithalata daha az maruz kalan bir sistem kurmak olduğunu söyleyen Vinokurov, “orta yol” stratejisinin en dayanıklı seçenek olduğunun altını çizdi.
