ABD, uzay araçlarına kesintisiz elektrik sağlaması hedeflenen mikroreaktör projesi için Antares’e 161 milyon dolarlık destek verecek.
ABD, 1965’ten bu yana uzayda çalıştırmadığı nükleer reaktör teknolojisine yeniden yöneldi. Mikroreaktörler geliştiren Antares, uzay görevlerinde nükleer enerji kullanımını ilerletmek amacıyla 161 milyon dolarlık Stratejik Atılım ödülüne seçildi.
Program, ABD Hava Kuvvetleri Uzay Tedariki ve Entegrasyonundan Sorumlu Bakan Yardımcılığı Ofisi tarafından yürütülüyor. Antares, destek kapsamında R1-S mikroreaktörünü önce yerde deneyecek, daha sonra sistemi bir uzay aracına entegre ederek uçuş yeterliliği çalışmalarını gerçekleştirecek. Antares’in açıklamasına göre proje, ABD Savunma Bakanlığının uzayda nükleer enerji alanındaki mevcut en yüksek tutarlı desteklerinden biri özelliğinde.
REAKTÖR UZAY ARAÇLARINA KESİNTİSİZ ELEKTRİK SUNACAK
R1-S tasarımında, reaktör çekirdeğinde oluşan ısının taşınması için ısı borularından yararlanılacak. Pasif çalışan bu sistem, geleneksel soğutma düzeneklerindeki mekanik parça ihtiyacını azaltarak uzay ortamında güvenilirliği artırmayı hedefleniyor.
Nükleer mikroreaktörlerin güneş ışığına veya sınırlı batarya kapasitesine bağlı kalmadan elektrik üretebilmesi amaçlanıyor. Sağlanacak sürekli enerji; yüksek işlem gücüne sahip bilgisayarların, gelişmiş sensörlerin ve farklı uzay sistemlerinin uzun süre çalıştırılmasında kullanılabilecek.
Antares, R1 ailesindeki reaktörlerin 100 kilovat ile 1 megavat arasında elektrik üretecek ve altı yıldan uzun süre çalışacak şekilde geliştirildiğini belirtiyor. Sistemde TRISO yakıt, sodyum ısı boruları ve kapalı azot Brayton çevrimi bulunuyor. Antares’in teknik bilgileri reaktörün savunma, uzay ve ulaşılması güç bölgelerdeki enerji ihtiyaçlarına yönelik tasarlandığını gösteriyor.
MARK-1 İÇİN 2027 HEDEFİ
Şirket, elektrik üreten Mark-1 reaktörünü 2027’de yerde gerçekleştirilecek bir gösterim çalışmasında kullanmayı planlıyor. Reaktörün kapalı azot Brayton çevrimiyle birlikte altı aydan uzun süre çalıştırılması amaçlanıyor.
Bu deneme, R1-S sisteminin uzay aracıyla bütünleştirilerek uçuşa hazırlanmasından farklı bir aşamayı oluşturuyor. Dolayısıyla açıklanan takvim, reaktörün 2027’de uzaya gönderileceği anlamına gelmiyor. Fırlatma öncesinde yerde yapılacak denemelerin ve uçuş yeterliliği çalışmalarının tamamlanması gerekiyor.
MARK-0 İLK KRİTİKLİĞE ULAŞTI
Antares’in Mark-0 mikroreaktörü, 4 Haziran 2026’da Idaho Ulusal Laboratuvarı’nda sıfır güç seviyesinde ilk kritikliğe ulaştı. Böylece reaktörde kendi kendini sürdürebilen kontrollü fisyon zincir reaksiyonu başlatıldı.
ABD Enerji Bakanlığı, denemenin Reaktör Pilot Programı kapsamında gerçekleştirildiğini ve Mark-0’ın programda ilk kritikliğe ulaşan ilk gelişmiş reaktör olduğunu açıkladı. Test elektrik üretmedi ancak reaktör fiziğinin, kontrol mekanizmalarının ve güvenlik yaklaşımının doğrulanmasına katkı sağladı. ABD Enerji Bakanlığı, sonuçların 2027 ve sonrasında elektrik üretecek reaktörlere temel oluşturabileceğini vurgulandı.
ABD 1965’TEN SONRA YENİDEN HAZIRLANIYOR
ABD’nin uzaya gönderdiği tek nükleer fisyon reaktörü SNAP-10A, 1965 yılında yörüngeye taşındı. Antares projesinin yerdeki denemeleri, uçuş yeterliliği ve fırlatma aşamaları başarıyla tamamlanırsa ABD, 60 yılı aşkın sürenin ardından yeniden uzayda çalışan bir nükleer reaktöre sahip olabilecek.
ABD yönetiminin Aralık 2025’te yayımladığı kararname, yörüngede nükleer reaktör kullanımını hızlandırmayı ve 2030’a kadar fırlatılmaya hazır bir Ay yüzeyi reaktörü geliştirmeyi hedefliyor. Ancak Antares projesi için kesin bir fırlatma tarihi henüz açıklanmadı. Beyaz Saray kararnamesi uzayda nükleer enerji kullanımını ülkenin araştırma ve güvenlik hedefleri arasında gösteriyor.
