Dünyada kömürlü termik santrallerin kurulu gücü 2025’te rekor seviyeye çıkarken, bu santrallerden elektrik üretiminin düşmesi enerji sektöründe dikkat çekti. Global Energy Monitor raporuna göre, kömürde kapasite artıyor ancak fiili üretim geriliyor.
KURULU GÜÇ REKOR SEVİYEYE ÇIKTI
Uluslararası düşünce kuruluşu Global Energy Monitor, kömür santrallerinin küresel görünümünü ele aldığı “Yükseliş ve Çöküş 2026” raporunu yayımladı.
Rapora göre, küresel kömür kurulu gücü 2025’te yıllık bazda yüzde 3,5 artarak 2 bin 203 gigavata ulaştı. Böylece kömürlü termik santrallerde kurulu güç rekora ulaştı.
Ancak aynı dönemde kömürden elektrik üretimi yüzde 0,6 azaldı. Bu düşüş, kurulu güç ile gerçek üretim arasındaki farkın giderek büyüdüğünü ortaya koydu.
ÇİN VE HİNDİSTAN ÖNDE
Kömürlü termik santral inşaatlarındaki yoğunlaşma en çok Çin ve Hindistan’da görüldü. Rapora göre, dünyadaki kömür santrali inşaatlarının yüzde 95’i bu iki ülkede gerçekleşti.
Çin’de kömür kurulu gücü yüzde 6 artarken, kömürden elektrik üretimi yüzde 1,2 geriledi. Ülkede 2025’te yeni devreye giren ve yeniden gündeme alınan kömür projeleri 161,7 gigavatla tarihi zirveye çıktı.
Hindistan’da da benzer bir tablo oluştu. Ülkede kömür kurulu gücü yüzde 3,8 artarken, kömürden elektrik üretimi yüzde 2,9 azaldı.
YENİLENEBİLİR ENERJİ KÖMÜRÜ SINIRLADI
Çin ve Hindistan’da güneş ve rüzgar enerjisinde yaşanan rekor kapasite artışları, kömürden elektrik üretimini sınırlayan başlıca etkenlerden biri oldu.
Hindistan’da toplam kurulu gücün yarısından fazlası halen fosil yakıtlardan oluşsa da güneş ve rüzgar yatırımlarındaki artış, kömür üretimi üzerinde baskı oluşturdu.
Buna karşın Hindistan hükümeti gelecek 7 yıl içinde 100 gigavat ilave kömür kapasitesi amaçlıyor.
KAPATMA PLANLARI ERTELENDİ
Raporda, küresel ölçekte kapatılması planlanan kömürlü termik santral ünitelerinin önemli bölümünün devreden çıkarılmadığı da ifade edildi.
Buna göre, geçen yıl kapatılması planlanan ünitelerin yaklaşık yüzde 70’i planlandığı şekilde kapatılmadı. Bu oran Avrupa Birliği’nde yüzde 69, ABD’de ise yüzde 59 olarak kaydedildi.
TÜRKİYE’DE KAPASİTE SABİT KALDI
COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye’de ise işletmedeki kömür kapasitesi yaklaşık 20,5 gigavat seviyesinde sabit kaldı.
Rapora göre, Türkiye’de yeni kömür santrali proje sayısı son yıllarda belirgin şekilde azaldı. 2015’te 70’in üzerinde olan proje sayısından geriye yalnızca Afşin ve Elbistan A Termik Santrali’ne eklenmesi planlanan iki ünite projesi kaldı.
TÜRKİYE İÇİN KÖMÜR ÇAĞRISI
Fosil Yakıtların Ötesi Ağı Kampanyacısı Duygu Kutluay, Türkiye’nin iklim eylemi ve enerji güvenliği açısından fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik net planlar ortaya koyması gerektiğini ifade etti.
Kutluay, “Anlamlı bir COP31 başkanlığı için Türkiye'nin atacağı en net adım, kömürü zirvede bırakmak olacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa İklim Eylem Ağı Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Elif Cansu İlhan da Türkiye’nin ilk kez COP başkanlığı yapacak olması sebebiyle uluslararası iklim gündeminde dikkatlerin Türkiye üzerinde olacağını belirtti. İlhan, termik santral filosu için kademeli kapatma programı çağrısı yaptı.
