Marmara Denizi’ndeki müsilajdan Akdeniz kıyılarındaki plastik kirliliğine kadar uzanan tablo, atık yönetiminin yalnızca çevre değil, enerji ve üretim politikalarıyla da bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Enerji ve iklim uzmanı Önder Algedik, atık sorunlarının yalnızca tekil olaylar üzerinden değil; üretim modeli, enerji politikaları ve atık yönetimi sistemiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Algedik, Enerji Haber’e yaptığı değerlendirmelerde atıkların yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, aynı zamanda enerji ve kaynak kullanımıyla doğrudan bağlantılı bir konu olduğunu vurguladı.
“SORUNU TEK BİR BAŞLIK ÜZERİNDEN ELE ALAMAYIZ”
Algedik, Marmara Denizi’nde ortaya çıkan müsilaj sürecine değinerek, deniz kirliliğinin uzun yıllara yayılan bir süreç sonucunda oluştuğunu savundu.
“Müsilaj meselesi ne oldu? Kenarda bekliyor değil mi?” ifadelerini kullanan Algedik, çevre sorunlarının yalnızca gündeme geldiği dönemlerde tartışıldığını, ardından unutulduğunu belirtti.
Algedik’e göre sanayi atıkları, kanalizasyon sistemleri, tarımsal faaliyetler ve atık yönetimi uygulamaları birlikte ele alınmadan kalıcı çözüm oluşturmak mümkün değil.
ATIK MİKTARI VE BERTARAF SİSTEMİ TARTIŞMASI
Türkiye’de oluşan atık miktarı ile işlenen atık miktarı arasındaki farkın tartışılması gerektiğini belirterek TÜİK verilerine atıfta bulunarak bazı rakamlar paylaştı.
Algedik, 2024 yılı verilerine göre atık tesislerinde işlenen atık miktarının yaklaşık 195 milyon ton, oluşan atık miktarının ise 120 milyon ton olduğunu belirterek, aradaki farkın nasıl oluştuğunun sorgulanması gerektiğini ifade etti.
Atık ithalatı tartışmalarının tek başına ele alınmaması gerektiğini söyleyen Algedik, “Sorun ithalat değil, atık politikasının kendisi” değerlendirmesinde bulundu.
“ATIK MESELESİ ENERJİ POLİTİKASINDAN AYRI DEĞİL”
Atıkların enerji üretiminde kullanılmasının da çevre ve enerji politikaları açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Algedik, atık yönetiminin yalnızca depolama veya bertaraf süreçleriyle sınırlı olmadığını söyledi.
Algedik, atıkların ekonomik bir değer olarak görülmesinin, daha fazla atık üretimini teşvik eden bir modele dönüşmemesi gerektiğini savundu.
Türkiye’de atıktan enerji üretiminin arttığına dikkat çeken Algedik, çöp yakma uygulamalarının da çevresel etkileri açısından tartışılması gerektiğini ifade etti.
ATIKTAN ENERJİDE RAKAMLAR GÜNDEMDE
Enerji ve iklim raporlarına ilişkin Türkiye’de atıkların enerji sektöründeki kullanımına dikkat çeken Algedik, 2019 yılında çimento sektöründe yaklaşık 1,4 milyon ton, enerji sektöründe ise 2,7 milyon ton atık yakıldığını belirtti. Algedik, 2024 yılında bu miktarların çimento sektöründe 1,7 milyon tona, elektrik üretiminde ise 9,1 milyon tona yükseldiğini ifade etti.
Algedik, atık yönetiminde temel yaklaşımın yalnızca atıkları bertaraf etmek olmadığını vurgulayarak, “Asıl mesele atık oluşumunu azaltmak ve kaynak kullanımını yeniden değerlendirmek” dedi.
“ATIK SORUNU ÜRETİM MODELİYLE BİRLİKTE ELE ALINMALI”
Enerji ve iklim uzmanı Önder Algedik, çevre sorunlarında yalnızca tek bir neden veya sorumlu üzerinden tartışma yürütülmesinin yeterli olmadığını söyleyerek; politikalarının üretim süreçleri, tüketim alışkanlıkları, geri dönüşüm altyapısı ve enerji kullanımıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Sürdürülebilir atık yönetiminde temel yaklaşımın yalnızca oluşan atığı geri dönüştürmek veya bertaraf etmek olmadığını vurgulayan Algedik, öncelikle atık oluşumunun azaltılması (reduce), ürün ve malzemelerin yeniden kullanımının artırılması (reuse), ardından geri dönüşümün devreye alınması gerektiğine dikkat çekti.
Bu kapsamda kaynakta ayrıştırmanın yaygınlaştırılması, yeniden kullanılabilir ürünlerin teşvik edilmesi, tek kullanımlık ürünlerin azaltılması, arıtma altyapılarının etkin çalıştırılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının güçlendirilmesi, atık miktarının kaynağında azaltılması açısından önem taşıyor.
