Çin’in Qinghai eyaletindeki Talatan Gobi Çölü’nde kurulan güneş enerjisi santrali, bölgenin görünümünü değiştirdi. Panellerin altında gelişen bitki örtüsü, zamanla koyunların otlatıldığı geniş bir alana dönüştü.
ÇÖLDE BİTKİ ÖRTÜSÜ GÜÇLENDİ
Yılda yaklaşık 3 bin saat güneş alan Talatan’da büyük ölçekli güneş enerjisi yatırımları 2011’de başladı. Daha önce yüzde 98,5’i çölleşmiş arazi olarak tanımlanan bölgede, panellerin kurulmasıyla rüzgarın ve yüzeydeki su kaybının azaldığı belirlendi.
Çin Ulusal Enerji İdaresi bünyesindeki merkezde yayımlanan verilere göre santral sahasında ortalama rüzgar hızı yüzde 41,2 azalırken toprağın 20 santimetre derinliğindeki nem oranı yüzde 32 arttı. Panellerin temizlenmesinde kullanılan suyun toprağa ulaşması da bitkilerin gelişimine katkı sağladı.
Ancak yeşillenme yalnızca panellerin etkisiyle gerçekleşmedi. Çölleşmeyle mücadele kapsamında santral çalışanları tarafından araziye çim tohumları ekildi; söğüt, kavak ve ladin gibi dayanıklı bitkiler dikildi. Bu çalışmalarla yaklaşık 100 kilometrekarelik alanda çölleşmenin azaltıldığı ifade edildi.
BÜYÜYEN OTLARA KOYUNLU ÇÖZÜM
Panellerin altında büyüyen otlar bir süre sonra elektrik üretimi açısından sorun oluşturmaya başladı. Uzayan bitkiler panelleri gölgelerken kuruyan otlar da yangın tehlikesini artırdı. Otları sürekli biçmenin maliyetli olması üzerine çevredeki üreticilerin koyunları santral alanına alınmaya başlandı.
Koyunların paneller arasında rahatça dolaşabilmesi için panellerin yerden yüksekliği 50 santimetreden 120 santimetreye çıkarıldı. Böylece santralde “panel üstünde elektrik, panel altında hayvancılık” modeli oluşturuldu.
YAKLAŞIK 20 BİN KOYUN OTLUYOR
Talatan’daki uygulama, 2015 yılında çevredeki köyler ve santral işletmesi arasında yapılan anlaşmayla genişletildi. Koyunlar otları yiyerek panellerin gölgelenmesini önlerken gübreleriyle toprağın gelişmesine de katkı sundu.
Santral sahasında yaklaşık 20 bin koyunun otlatıldığı, üreticiler için ücretsiz ağıllar kurulduğu ve bölge halkına panel temizliği, ot biçme ve yük taşıma gibi alanlarda çalışma olanağı sağlandığı açıklandı.
Talatan örneği, güneş enerjisi üretiminin arazi ıslahı ve hayvancılıkla birlikte yürütülebileceğini gösteren uygulamalardan biri olarak ön plana çıktı. Bilimsel araştırmalar ise güneş santrallerinin bitki örtüsü üzerindeki etkisinin iklim, toprak yapısı, kullanılan su ve arazi yönetimine göre değişebileceğine işaret ediyor.
