ABD’nin eski Federal Enerji Düzenleme Komisyonu (FERC) Başkanı Jon Wellinghoff, ülkenin yaşlanan elektrik altyapısına ilişkin dikkat çeken uyarılarda bulundu. Wellinghoff, kritik trafo merkezlerinin devre dışı kalması halinde zincirleme bir şebeke çöküşü yaşanabileceğini ve bazı bölgelerde elektrik kesintilerinin 18 ay veya daha uzun sürebileceğini ileri sürdü.
KRİTİK TRAFO MERKEZLERİNE DİKKAT ÇEKTİ
ABD’nin elektrik sistemi Western Interconnection, Eastern Interconnection ve Texas Interconnection olmak üzere üç büyük bağlantı bölgesinden oluşuyor. Elektrik, yüksek gerilim hatları üzerinden taşınarak trafo merkezleri aracılığıyla farklı bölgelere yönlendiriliyor.
Wellinghoff’a göre sistem içinde kritik role sahip sınırlı sayıdaki trafo merkezinin eş zamanlı olarak devre dışı kalması, ülke çapında geniş etkiler oluşturabilecek bir zincirleme kesintiyi tetikleyebilir.
9 TRAFO MERKEZİ SENARYOSU
Wellinghoff’un aktardığı geçmiş FERC analizlerinde, üç büyük elektrik sistemindeki kritik trafo merkezlerinin devre dışı kalmasının şebeke güvenliği üzerindeki etkisi incelendi.
Analizde, üç sistem genelinde toplam 9 kritik trafo merkezinin devre dışı kalmasının ülke çapındaki elektrik sisteminde ciddi sonuçlar doğurabilecek bir senaryo oluşturabileceği değerlendirildi.
Wellinghoff, riskin yalnızca belirli 9 tesise bağlı olmadığını, her bir sistemdeki en kritik trafo merkezlerinden yeterli sayıda tesisin devre dışı kalmasının benzer sonuçlar yaratabileceğini belirtti.
BÜYÜK TRANSFORMATÖRLERİN YENİLENMESİ UZUN SÜRÜYOR
Olası büyük çaplı bir kesintide en önemli sorunlardan birinin, hasar gören yüksek güçlü transformatörlerin hızlı şekilde değiştirilememesi olduğu belirtiliyor.
Büyük güç transformatörleri, çoğu zaman belirli şebeke koşullarına özel olarak üretiliyor. Bu nedenle yeni ekipmanın üretimi, taşınması ve kurulumu uzun süre gerektirebiliyor.
Wellinghoff, bu nedenle geniş çaplı fiziksel hasarın ardından elektrik sisteminin tamamen toparlanmasının aylar sürebileceğine dikkat çekiyor.
ŞEBEKE EKİPMANLARINDA YAŞLANMA SORUNU
ABD elektrik şebekesindeki ekipmanların önemli bölümünün uzun süredir kullanımda olduğu belirtiliyor. Özellikle dağıtım şebekelerinde bulunan bazı transformatörlerin öngörülen kullanım sürelerini aşmış olması, altyapının dayanıklılığına ilişkin tartışmaları artırıyor.
Aşırı hava olayları, ekipman arızaları, fiziksel saldırılar ve siber tehditler de elektrik şebekelerinin güvenliği açısından öne çıkan riskler arasında bulunuyor.
RİSK SADECE ABD İLE SINIRLI DEĞİL
Elektrik şebekelerindeki yaşlanma ve kritik ekipmanların uzun tedarik süreleri yalnızca ABD’ye özgü bir sorun olarak değerlendirilmiyor.
Aşırı hava olayları, fiziksel ve siber saldırılar ile artan elektrik talebi, farklı ülkelerin şebeke altyapılarında da geniş çaplı kesinti risklerini artırabiliyor. Bu nedenle kritik enerji altyapılarının dayanıklılığının güçlendirilmesi ve yedek ekipman kapasitesinin artırılması enerji güvenliğinin temel başlıklarından biri olarak ön plana çıkıyor.
