Küresel elektrik üretiminde güneş enerjisinin payı hızla büyüyor. Son yıllarda artan kurulumlar ve düşen panel maliyetleri, güneş enerjisinin nükleer enerjiyi geride bırakmasını sağladı. 2025 yılında gerçekleşen bu değişimin 2026'da daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Enerji düşünce kuruluşu Ember'in verilerine göre güneş enerjisi, 2025'te dünya genelinde nükleer santrallerden daha fazla elektrik üretti. BBC'nin son 12 aylık verileri temel alan analizinde ise güneş enerjisinden elde edilen elektrik miktarının nükleer üretimi yüzde 13 aştığı belirtildi.
Yaklaşık 10 yıl önce küresel elektrik ihtiyacının yalnızca yüzde 1'ini karşılayan güneş enerjisinin, 2026'da yüzde 10'luk paya yaklaşacağı öngörülüyor. Uluslararası Enerji Ajansının tahminleri de güneşten elektrik üretiminin 2030'a kadar iki katına çıkabileceğini gösteriyor.
GÜNEŞ ENERJİSİNDE BÜYÜME BEKLENTİLERİ AŞTI
Güneş enerjisi, küresel elektrik talebindeki artışı karşılayan başlıca kaynaklardan biri haline geldi. 2025 yılında dünya genelinde artan elektrik ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü güneş enerjisinden karşılandı.
Rüzgar enerjisinde de üretim artarken güneş enerjisi daha yüksek büyüme hızıyla öne çıktı.
Nükleer enerji üretimi 2000 yılından bu yana genel olarak yatay bir seyir izledi. Aynı dönemde güneş enerjisinden elde edilen elektrik miktarı yaklaşık 2 bin 700 kat arttı.
2026 yılında iki kaynak arasındaki üretim farkının güneş enerjisi lehine daha da açılması bekleniyor.
GÜNEŞ PANELİ FİYATLARI REKOR SEVİYELERE GERİLEDİ
Güneş enerjisinin yaygınlaşmasında panel üretim maliyetlerindeki düşüş etkili oldu. Teknolojinin gelişmesi ve üretim kapasitesinin büyümesi, elektrik üretim maliyetlerini aşağı çekti.
2020 yılında en düşük maliyetli elektrik üretim seçeneklerinden biri haline gelen güneş enerjisi, sonraki yıllarda da ucuzlamayı sürdürdü.
Panel verimliliğinin yükselmesi, üretimde kullanılan silikon ve gümüş miktarının azaltılması bu süreçte önemli rol oynadı.
Özellikle 2023 ve 2024 yıllarında Çin'deki yüksek üretim kapasitesi ve arz fazlası nedeniyle panel fiyatları rekor düzeylere geriledi.
Ember'den Dave Jones'un verdiği bilgilere göre tek bir güneş paneli 100 doların altında satın alınabiliyor. Panellerin 30 ila 40 yıl elektrik üretebilmesi de uzun vadeli kullanım açısından önem taşıyor.
ÇİN LİDERLİĞİNİ KORUYOR, ABD İKİNCİ SIRADA
Çin, güneş enerjisinde hem elektrik üretimi hem de kurulu kapasite açısından dünyanın en büyük pazarı olmayı sürdürüyor.
ABD ise güneş enerjisi ekipmanlarına uygulanan tarifelere rağmen yeni kurulumlarda ikinci sırada bulunuyor. Ülkedeki mevcut kapasite, hanelerin üçte birinden fazlasının elektrik ihtiyacını karşılayabilecek büyüklüğe ulaştı.
Bununla birlikte ABD'de yenilenebilir enerji yatırımlarına yönelik federal politikaların maliyetleri artırması ve yeni kurulumların büyüme hızını düşürmesi bekleniyor.
HİNDİSTAN VE AVUSTRALYA'DA GÜNEŞ YATIRIMLARI ARTIYOR
Güneş enerjisindeki genişleme yalnızca Çin ve ABD ile sınırlı kalmıyor.
Hindistan'da son iki yılda elektrik talebindeki artışın yüzde 60'ı yeni güneş enerjisi üretimiyle karşılandı.
Avustralya'da ise çatı tipi güneş paneli bulunan konut sayısı 4 milyonu geçti. Bu rakam, ülkedeki hanelerin üçte birinden fazlasına karşılık geliyor.
Pakistan ve Lübnan gibi ülkelerde de güneş enerjisi kurulumları hız kazanıyor. Afrika genelinde her gün yaklaşık 100 bin güneş panelinin kurulduğu belirtiliyor.
Elektrik şebekelerinin yetersizliği ve fosil yakıt maliyetlerinin yüksekliği, bazı ülkelerde güneş enerjisine yönelimi artıran etkenler arasında bulunuyor.
BATARYALAR GÜNEŞ ENERJİSİNİN KULLANIMINI GENİŞLETİYOR
Güneş enerjisinin yaygınlaşmasında enerji depolama teknolojileri de giderek daha fazla önem kazanıyor.
Güneş panelleri yalnızca güneş ışığının bulunduğu saatlerde elektrik üretebiliyor. Bu nedenle gündüz üretilen elektriğin akşam saatlerinde kullanılabilmesi için depolama sistemlerine ihtiyaç duyuluyor.
Batarya maliyetlerinin düşmesi, güneş enerjisiyle birlikte kullanılan depolama sistemlerini daha erişilebilir hale getiriyor.
Güneşli bölgelerde panel ve bataryanın birlikte kullanıldığı sistemler, yeni fosil yakıt santrallerinden daha düşük maliyetle elektrik sağlayabiliyor.
Ancak uzun süreli depolama sorunu tamamen çözülmüş değil. Mevsimsel üretim farklılıkları, uzun süreli bulutlu hava koşulları ve muson dönemleri elektrik üretiminde kesintilere yol açabiliyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLAR GÜNEŞ ENERJİSİ TALEBİNİ ARTIRIYOR
Ulaşım ve sanayi başta olmak üzere farklı sektörlerde elektrik kullanımının yaygınlaşması, güneş enerjisine yönelik talebi de artırıyor.
Elektrikli otomobillerin yaygınlaşması, daha önce fosil yakıtların doğrudan kullanıldığı alanlarda elektrik tüketimini öne çıkarıyor.
Türkiye'de düzenlenecek Birleşmiş Milletler iklim görüşmelerinde de elektrifikasyonun önemli gündem başlıklarından biri olması bekleniyor.
Ancak elektrik talebinin plansız büyümesi, şebekeler üzerinde yeni baskılar oluşturabiliyor. Uzmanlar, elektrik altyapısında esneklik sağlayacak çözümler geliştirilmeden talebin hızla artırılmasının sistem güvenilirliğini zorlayabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle güneş enerjisinin geleceğinde yalnızca panel kurulumları değil, şebeke kapasitesi ve depolama olanakları da belirleyici olacak.
ÇİN'DEKİ DEĞİŞİM BÜYÜME HIZINI ETKİLEYEBİLİR
Küresel güneş enerjisi kapasitesinin 2026 yılında büyümeye devam etmesi beklenirken yeni kurulumlardaki artış hızının ilk kez yavaşlayabileceği değerlendiriliyor.
Bu beklentinin arkasında Çin'in 2025 yazında güneş enerjisi yatırımlarına yönelik destek ve fiyatlandırma sistemini değiştirmesi bulunuyor.
Eski desteklerden yararlanmak isteyen şirketlerin kurulumlarını öne çekmesi, 2025 yılında olağanüstü bir kapasite artışına yol açtı.
Bu nedenle Çin'de 2026 yılı büyüme hızının daha düşük gerçekleşmesi bekleniyor. Buna karşılık Çin dışındaki ülkelerde kurulan güneş paneli sayısının geçen yılın üzerine çıktığı belirtiliyor.
2030'A KADAR ELEKTRİK ÜRETİMİ İKİYE KATLANABİLİR
Uluslararası Enerji Ajansının öngörülerine göre güneş enerjisinden elde edilen elektrik miktarı, 2030 yılına kadar 2025 seviyesinin iki katına ulaşabilir.
Bu tahminin gerçekleşmesi durumunda güneş enerjisi, hidroelektrik üretimini de geride bırakacak.
Böylece güneş enerjisinin küresel elektrik üretiminde üçüncü büyük kaynak konumuna yükselmesi bekleniyor.
