İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri son 10 yılda belirgin şekilde arttı. Artan sıcaklıklar, uzun süren kuraklıklar ve çevresel riskler nedeniyle dünya genelinde yüz binlerce insanın hayatını kaybettiği belirtildi. Yeni bir bilimsel rapor, iklim kaynaklı sağlık sorunlarına karşı alınan önlemlerin yetersiz kaldığını ortaya koydu.
Tıp dergisi The Lancet tarafından yayımlanan 2026 Lancet Geri Sayım raporuna göre, 2015 Paris İklim Anlaşması'ndan bu yana atılan adımlara rağmen sağlık üzerindeki tehditler büyümeye devam etti. Araştırmacılar, yaşanan gelişmelerin küresel ölçekte bir sağlık acil durumu olarak ele alınması gerektiğini bildirdi.
University College London öncülüğünde, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) işbirliğiyle hazırlanan araştırmaya 100'den fazla kurumdan 146 bilim insanı katıldı. Raporda aşırı sıcaklara bağlı ölümler, kuraklık, ekonomik kayıplar ve enerji politikalarının sağlık üzerindeki etkileri değerlendirildi.
AŞIRI SICAKLAR HER YIL 540 BİNDEN FAZLA CAN ALDI
Raporda, 2016-2023 yılları arasında aşırı sıcaklar nedeniyle dünya genelinde yılda ortalama 540 binden fazla kişinin yaşamını yitirdiği tahmin edildi.
Bu ölümlerin yüzde 68'inin doğrudan iklim değişikliğinin etkileriyle bağlantılı olduğu belirtildi.
Araştırmaya göre yalnızca 2023 yılında aşırı sıcaklarla ilişkilendirilen ölümlerin sayısı yaklaşık 710 bine yükseldi. Aynı yıl kaydedilen can kayıplarının yüzde 71'inden fazlasının iklim değişikliğinden kaynaklandığı hesaplandı.
DÜNYANIN YARISINDAN FAZLASI KURAKLIKTAN ETKİLENDİ
Yükselen sıcaklıkların yanı sıra şiddetli kuraklıklar da raporda öne çıkan çevresel tehditler arasında yer aldı.
Araştırmada, 2025 yılı boyunca dünya üzerindeki karasal alanların yarısından fazlasının en az bir ay şiddetli kuraklık koşullarıyla karşı karşıya kaldığı belirtildi.
Raporda iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin son 10 yılda giderek hızlandığına işaret edildi.
AŞIRI SICAKLARIN EKONOMİK KAYBI 1 TRİLYON DOLARI AŞTI
İklim kaynaklı sıcaklık artışlarının çalışma hayatı ve üretim üzerindeki etkileri de araştırmada değerlendirildi.
Rapora göre 2025 yılında aşırı sıcakların yol açtığı iş gücü ve üretim kayıpları nedeniyle dünya genelindeki potansiyel gelir kaybı 1 trilyon doların üzerine çıktı.
Araştırmacılar, iklim değişikliğinin yalnızca çevre ve sağlık alanlarında değil, ekonomik faaliyetlerde de ciddi kayıplara neden olduğunu ortaya koydu.
FOSİL YAKITLAR ENERJİ ARZINDAKİ AĞIRLIĞINI KORUYOR
Raporda enerji yatırımlarına ilişkin veriler de paylaşıldı.
Küresel temiz enerji yatırımları 2025 yılında 2,1 trilyon dolara ulaşırken fosil yakıtların dünya enerji arzındaki payı yüzde 80'in üzerinde kalmaya devam etti.
Araştırmada, temiz enerji yatırımlarındaki artışa rağmen fosil yakıt kullanımının küresel enerji sisteminde belirleyici konumunu koruduğu belirtildi.
İKLİM KAYNAKLI SAĞLIK RİSKLERİ İÇİN ACİL ÇAĞRI
Lancet Geri Sayım Yürütücü Direktörü Marina Romanello, araştırma sonuçlarının iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine karşı daha hızlı hareket edilmesi gerektiğini gösterdiğini söyledi.
Romanello, durumu şu sözlerle değerlendirdi:
"İklim değişikliğinin sağlığa verdiği zararlar, dünyanın bunlara karşı geliştirdiği önlemlerden çok daha hızlı büyüyor, hatta birçok alanda ivme kazanıyor. Bu durum, kademeli bir kötüleşme değil, küresel bir sağlık acil durumu olarak kabul edilmesi gereken köklü bir değişimdir."
Raporda hükümetler ve uluslararası kuruluşlara, sağlık risklerini öncelikli gündem haline getirmeleri çağrısında bulunuldu.
Karbon emisyonlarının daha hızlı azaltılması, ülkeler arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi ve sağlık alanına yeterli finansman ayrılması gerektiği vurgulandı.
Araştırmacılar, sağlığın korunması için gereken kaynaklarla mevcut finansman arasında büyük bir fark bulunduğuna işaret etti.
Rapor, son aylarda Dünya Sağlık Örgütüne iklim krizi nedeniyle sağlık acil durumu ilan edilmesi yönünde yapılan çağrıların arttığı bir dönemde yayımlandı.
