Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, hava kirliliğinin önlenmesi amacıyla katı yakıtların üretim, ithalat, depolama, satış ve kullanımına yönelik kuralları yeniden belirledi. Resmî Gazete'de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği ile kömür başta olmak üzere katı yakıtların belirlenen kalite standartlarını karşılaması ve piyasadaki hareketlerinin kayıt altında tutulması esas alınacak. Düzenlemeyle katı yakıtlarla ilgili hükümler, Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinden de çıkarıldı. Böylece katı yakıtların kontrolüne ilişkin üretimden kullanıma uzanan süreç ayrı bir yönetmelik altında toplandı.
DÜŞÜK KALİTELİ YAKITIN KULLANIMI SINIRLANDIRILACAK
Yeni sistemin temel ayaklarından birini yakıt kalitesi oluşturuyor. Isınma, sanayi ve enerji üretiminde kullanılacak katı yakıtlar için kullanım alanına göre farklı şartlar uygulanacak. İthal ve yerli kömürlerde kükürt, ısıl değer, nem ve kül gibi özelliklere ilişkin sınırlar bulunuyor. Isınma amaçlı yerli kömürlerde kullanılacak bölgeye göre de farklı standartlar uygulanacak. Bakanlık ayrıca gerekli gördüğü durumlarda hava kalitesinin korunması amacıyla yönetmelikte belirlenen değerlerden daha sıkı yakıt özellikleri belirleyebilecek.
UYGUNSUZ YAKITIN SATIŞI DURDURULACAK
Piyasadaki katı yakıtlardan numune alınarak analiz yapılacak. Belirlenen şartları karşılamadığı tespit edilen yakıtın satışı ve dağıtımı durdurulacak. Firma üç iş günü içinde şahit numune analizi talep edebilecek. İkinci analiz sonucunda da uygunsuzluk tespit edilmesi halinde yakıt piyasadan toplanacak ve uygun şartları sağlayan bir sanayi tesisine yönlendirilebilecek. Toplama, taşıma ve depolama dahil oluşacak giderler ilgili firmalar tarafından karşılanacak.
KÖMÜRÜN HAREKETİ DİJİTAL OLARAK İZLENECEK
Denetimin yalnızca laboratuvar analizleriyle sınırlı kalmaması için Katı Yakıt Modülü (KYM) kullanılacak. Üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcıların yakıtın miktarı, gönderildiği yer ve stok hareketleri gibi bilgileri sisteme kaydetmesi gerekecek. Böylece katı yakıtın üretim veya ithalat aşamasından kullanım noktasına kadar izlenebilirliği artırılacak. İthal yakıtlar ise gerekli Uygunluk Belgesi olmadan Türkiye'ye getirilemeyecek.
SANAYİ TESİSLERİNDE EMİSYON TAKİBİ ÖNE ÇIKACAK
Düzenleme sanayide kullanılan katı yakıtları da kapsıyor. Yerli kömür kullanan bazı tesislerde kullanılabilecek yakıt kalitesi, tesisin emisyon ölçümleri dikkate alınarak belirlenecek. Belirlenen kaliteden daha düşük özelliklere sahip yakıt kullanılmak istenmesi halinde yeniden emisyon ölçümü yapılması gerekecek. Ölçümlerde emisyon sınırlarının sağlanamaması durumunda söz konusu yakıt tesiste kullanılamayacak. Petrol koku kullanımında da çevre izni ve sürekli emisyon ölçümü şartları öne çıkıyor. Emisyon sınırlarını aşan tesislerin tahsisatı iptal edilebilecek.
ISINMADA HAVA KİRLİLİĞİNE YOL AÇAN MADDELERE YASAK
Yönetmelikte ev ve iş yerlerinin ısıtılmasında kullanılamayacak maddeler de açıkça sıralandı. Petrol koku, mineral yağ, araçların plastik parçaları, lastik, kablo, boyalı odun, plastik, tekstil atıkları, tıbbi atıklar ve çeşitli atıkların ısınma amacıyla yakılmasına izin verilmeyecek. Bu düzenlemeyle özellikle kontrolsüz yakma sonucu ortaya çıkabilecek kirletici emisyonların önüne geçilmesi amaçlanıyor.
TORBALAR DA DENETİM SİSTEMİNİN PARÇASI OLACAK
Isınma amaçlı katı yakıtların tüketiciye sunulmasında da yeni takip sistemi uygulanacak. 1 Haziran 2028'den itibaren kömür torbaları yakıt türüne ve kullanım bölgesine göre farklı renklerde olacak. Yakıtın özellikleri ve belge bilgileri torba üzerinde gösterilecek veya QR kod aracılığıyla elektronik ortamda izlenebilecek.
KATI YAKITLAR İÇİN KURALLAR TEK ÇATI ALTINDA
Bakanlık aynı gün yaptığı başka bir değişiklikle eski Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğindeki katı yakıt hükümlerini de yürürlükten kaldırdı. İthal ve yerli kömür, briket ve biyokütle yakıtları ile bunların kontrol ve torbalanmasına ilişkin eski hükümler böylece yeni düzenlemeye taşındı. Katı yakıtların kalitesi, üretimi, ithalatı, depolanması, piyasaya sunulması, kullanımı ve denetimi, hava kalitesinin korunması hedefi doğrultusunda ayrı bir mevzuat çatısı altında ele alınacak.
