Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ile İklim ve Temiz Hava Koalisyonu (CCAC), “Gizli kazanımlar: İklim ve temiz hava eyleminin ekonomik ve sağlık getirileri” başlıklı yeni raporunu yayımladı. Mavi Gökyüzü İçin Uluslararası Temiz Hava Günü’nde yayımlanan çalışma, iklim değişikliği ile hava kirliliğine karşı eş zamanlı mücadelenin ekonomik ve sağlık açısından sağlayabileceği kazanımları gözler önüne serdi.
1 DOLARLIK YATIRIMA 15 DOLARLIK FAYDA
Rapora göre iklim değişikliği ve hava kirliliğiyle birlikte mücadele için harcanan her 1 ABD doları, yaklaşık 15 ABD doları ekonomik fayda sağlayabilir. Bu hesaplamada piyasa kaynaklı kazanımların yanı sıra piyasa dışı ekonomik faydalar da dikkate alınıyor.
Çalışmada enerji ve fosil yakıt sistemleri, sanayi, ulaşım, tarım ve gıda sistemleri, konutlarda yemek pişirme ve ısıtma ile atık yönetimini kapsayan 25 önlem bulunuyor. Önlemler, uzun vadeli karbonsuzlaştırmanın yanı sıra metan, siyah karbon ve hidroflorokarbonlar gibi kirleticilerin azaltılmasını amaçlıyor.
25 ÖNLEM İÇİN 6 SEKTÖRE ODAKLANILIYOR
Raporda yenilenebilir enerji ve enerji verimliliğinin artırılması, temiz pişirme ve ısıtma çözümlerinin yaygınlaştırılması, araç emisyon standartlarının sıkılaştırılması ve elektrikli araçların artırılması öne çıkan uygulamalar arasında gösteriliyor.
Düşük kükürtlü gemi yakıtlarının kullanılması, petrol ve gaz sızıntılarının azaltılması, hayvancılık ve gübre yönetiminin iyileştirilmesi, tarımsal atıkların yakılmasına alternatifler geliştirilmesi, katı atık ve atık su yönetiminin güçlendirilmesi ile HFC'lerin aşamalı olarak azaltılması da öneriler arasında bulunuyor.
2100'DE KÜRESEL GSYİH'NİN YÜZDE 11,4'ÜNE ULAŞABİLİR
Rapordaki hesaplamalara göre 25 önlemin uygulanmasıyla sağlanabilecek yıllık ekonomik fayda, 2035'te küresel GSYİH'nin yüzde 2,8'ine ulaşabilir. Bu oranın 2050'de yüzde 4,5'e, 2100'de ise yüzde 11,4'e çıkabileceği belirtiliyor.
Çalışmada ayrıca geciken her yılın piyasa ve piyasa dışı faydaların toplamında 1,5 trilyon doların üzerinde kayba yol açabileceği ifade ediliyor.
“TEMİZ HAVA YATIRIM YAPILMASI GEREKEN BİR VARLIK”
UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, temiz havanın kalkınma, sağlık, gıda ve enerji güvenliği ile iklim istikrarının temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı.
Andersen, kanıtlanmış çözümlerin halihazırda bulunduğunu ancak bunların gereken hız ve koordinasyonla uygulanabilmesi için hükümetler, finans kuruluşları ve işletmelerden kararlı liderliğe ihtiyaç olduğunu ifade etti.
2050'YE KADAR 144 MİLYON ERKEN ÖLÜM ÖNLENEBİLİR
Raporda, 2025 yılında insan kaynaklı dış ortam hava kirliliğine maruz kalmanın dünya genelinde tahmini 6,4 milyon erken ölümle bağlantılı olduğu belirtiliyor. Ev içi hava kirliliğinin ise yaklaşık 300 bini çocuk olmak üzere 2 milyon erken ölümle ilişkilendirildiği aktarılıyor.
25 önlemin tam olarak uygulanması halinde 2050'ye kadar hava kirliliğiyle bağlantılı 144 milyon erken ölümün ve yüz milyonlarca kronik hastalık vakasının kümülatif olarak önlenebileceği hesaplanıyor.
TÜRKİYE İÇİN 138 MİLYAR DOLARLIK MALİYET
Temiz Hava Hakkı Platformu Yürütme Kurulu Üyesi ve Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, hava kirliliğinin Türkiye ekonomisine yıllık maliyetinin 138 milyar dolara ulaştığını belirtti. Çağlayan, bunun Türkiye'nin GSYİH'sinin yaklaşık yüzde 10'una karşılık geldiğini ifade etti.
Çağlayan, raporda ortaya konulan önlemlerin Türkiye'de uygulanmasının ekonomik yükü azaltabileceğini ve her yıl hava kirliliği nedeniyle gerçekleşen 62 binden fazla ölümün önlenmesine katkı sağlayabileceğini söyledi.
KÖMÜRDEN ÇIKIŞ İÇİN SOMUT PLAN ÇAĞRISI
Türkiye açısından en somut adımlardan birinin elektrik üretiminde kömür kullanımından vazgeçilmesi olduğunu belirten Çağlayan, Türkiye'nin kömürden çıkış için tarihli ve somut bir plan ortaya koyması gerektiğini söyledi. Çağlayan ayrıca bu sürecin güçlü bir adil geçiş stratejisiyle desteklenmesi çağrısında bulundu.
