Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi’nde dip çamuru temizliği ile Göcek-Dalaman koylarında deniz ekosisteminin korunmasına yönelik çalışmalar yürütüyor. Körfez’de yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamuru temizlenecek, Göcek koylarında ise teknelerin çapa atmadan bağlanmasını sağlayan Mapa-Şamandıra Sistemi uygulanacak.
Emine Erdoğan’ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi ve Göcek-Dalaman koylarında deniz ekosisteminin korunmasına yönelik çalışmalar sürüyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında Fethiye Körfezi’nde dip çamuru temizliği yapılacak. Göcek-Dalaman koylarında ise deniz çayırlarının teknelerin çapalarından zarar görmesini önlemeyi amaçlayan Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri devreye alındı.
KURUM: AKDENİZ’İN EN BÜYÜK ÇEVRE KORUMA SEFERBERLİĞİNİ BAŞLATIYORUZ
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, projeye ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Fethiye Körfezi'ndeki dip çamuru temizliği ile Mapa-Şamandıra Sistemi hakkında bilgi verdi.
Bakan Kurum, “Denizlerimizin mavisi gelecek nesillere ulaşsın diye Akdeniz’in en büyük çevre koruma seferberliğini başlatıyoruz. Fethiye’de deniz ekosistemini tehdit eden 16,2 milyon metreküp dip çamurunu temizliyoruz. Deniz çayırlarını koruyacak, çapa atmaya gerek kalmayacak Mapa-Şamandıra Sistemini devreye alıyoruz. Kontrolsüz tekne bağlamanın önüne geçerek deniz trafiğini düzenliyoruz” ifadelerini kullandı.
GÖCEK’TE 17 KOYDA MAPA-ŞAMANDIRA SİSTEMİ
Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında “denizlerin ormanları” olarak nitelendirilen deniz çayırlarının korunması için 2024 yılında Bakanlık koordinasyonunda TÜÇA tarafından Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi başlatıldı.
Teknelerin koylarda çapa atmadan deniz tabanına sabitlenen tonoz ve mapa sistemlerine bağlanmasını sağlayan proje kapsamında Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Göcek-Dalaman koyları pilot bölge ilan edildi.
Mapa-Şamandıra Sistemlerini kurmak ve deniz araçlarına atık alım hizmeti vermek amacıyla TÜÇA iştiraki Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi Anonim Şirketi (DERİA) hizmete alındı.
İlk etapta Göcek’te 17 koyda 896 deniz mapası ve 876 tonoz kullanılarak 856 tekneye hizmet verebilecek sistem kuruldu.
TEKNE SAHİPLERİ DİJİTAL REZERVASYON YAPABİLİYOR
Proje kapsamında DERİA mobil sistemi de devreye alındı. Telefon ve tabletlere indirilebilen sistem üzerinden tekne sahiplerine dijital rezervasyon imkanı sunuldu.
Uygulamayla teknelerin gelişigüzel çapa atması yerine Mapa-Şamandıra Sistemlerinin bulunduğu noktalara yönlendirilerek bağlanması sağlandı. Göcek’teki tekne trafiği ile kullanım ve konaklama süreleri de belirli kurallara bağlandı.
Bir koyda en fazla 3 gün kalmak koşuluyla Fethiye ve Dalaman koylarında toplam 11 günlük konaklama kuralı uygulanmaya başlandı.
DERİA atık alım gemisiyle teknelere atık alma hizmeti sunulurken, TÜÇA91 deniz süpürgesiyle de günlük temizlik devriyesi gerçekleştiriliyor.
DENİZ SÜPÜRGESİYLE GÜNLÜK DEVRİYE
Koyların çevreye duyarlı ve adaletli kullanımı için DERİA kontrol ekipleri de sahada bağlama düzenini ve sistem kullanım kapasitesini takip ediyor.
DERİA sistemi kapsamında Göcek’te 14 palamar botu, 4 deniz denetim botu, 1 hizmet botu, 1 atık alım gemisi ve 1 deniz süpürgesi görev yapıyor.
“AMACIMIZ DENİZ TABANINDAKİ TAHRİBATI ENGELLEMEK”
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi’nde Mapa-Şamandıra Sistemi, deniz süpürgeleriyle yüzey temizliği, gemilerle atık alımı ve dip çamuru temizliği çalışmalarının yürütüldüğünü belirtti.
Mapa-Şamandıra Sisteminin bu yıl ilk olarak Göcek-Dalaman koylarında devreye alındığını belirten Öztürk, “Amacımız deniz tabanındaki tahribatın, çapa atmanın engellenmesi. Bu bölgede Mapa-Şamandıra Sistemi’yle deniz tabanının tahribatını engellemeye başlıyoruz. Çapa atmayı yasaklıyoruz. Bu sayede ekolojik sistemin geri dönmesini amaçlıyoruz” dedi.
Koylardaki konaklama sistemine ilişkin de bilgi veren Öztürk, “Koylarımızda konaklamak isteyen misafirler sistemden rezervasyon yapıyorlar. Maksimum 11 gün kalabiliyorlar” ifadelerini kullandı.
ATIK İÇİN DE REZERVASYON İMKANI
DERİA Operasyon Müdürü Ömer Gökçen ise deniz süpürgelerinin günlük devriyelerinin yanı sıra vatandaşlardan gelen ihbarlar doğrultusunda koylardaki kirliliğe müdahale edildiğini belirtti.
Gökçen, “Deniz yüzeyi temizleme teknemiz, haftanın her günü Göcek Körfezi'ndeki tüm koylarda dolaşıp oluşan deniz kirliliklerine anında müdahale ediyor” dedi.
Tur teknesi kaptanı Vahdet Kasarcı da uygulamanın koyların korunmasına katkısına dikkat çekerek, “Göcek’e her yerden tekne geliyor. Burası tercih edilen bir yer. Benim için de tercih edilen yerin korunması daha önemli” diye konuştu.
“DERİA SİSTEMİ TEKNE YOĞUNLUĞUNU AZALTTI”
Yaklaşık 20 yıldır tekne kaptanlığı yapan Murat Karataş ise uygulamayla Göcek koylarındaki tekne yoğunluğunun azaldığını belirtti.
Deniz tabanındaki ekosistemin korunmasının önemine işaret eden Karataş, “Deniz eriştesi dediğimiz, denizin altında bir ekosistem var. Onu koruma amaçlı yapılmış bir sistem. Biz de buna saygı duyuyoruz. DERİA sistemi tekne yoğunluğunu azalttı. Daha da güzelleşti” dedi.
Karataş, önceki dönemde koylarda uzun süre kalan tekneler nedeniyle yer bulunamadığını ve atıkların deniz ekosistemine zarar verdiğini belirterek uygulamanın bu sorunların önüne geçmek amacıyla hayata geçirildiğini söyledi.
16 MİLYON 268 BİN METREKÜP DİP ÇAMURU ÇIKARILACAK
Fethiye Körfezi’ni korumaya yönelik çalışmaların bir diğer ayağını ise dip çamuru temizliği oluşturacak.
Bakan Kurum’un katılımıyla başlatılacak proje kapsamında Fethiye Körfezi’nde yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken ve ortalama yüksekliği 2,7 metreye ulaşan toplam 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamuru, TÜÇA’ya ait 2 dip tarama gemisiyle çıkarılacak.
Körfezin tabanını kaplayarak doğal yaşamı olumsuz etkileyen çamurun temizlenmesiyle Fethiye Körfezi ekosisteminin doğal yapısına kavuşturulması amaçlanıyor.
Projenin tamamlanmasının ardından Fethiye Körfezi’nde ortalama 3,4 metre derinliğe ulaşılması hedefleniyor.
