ÇEVKO Vakfı, tüketim sonrası ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanmasına yönelik belediye uygulamalarını inceledi. Kadıköy, Ataşehir, Pendik ve Muratpaşa belediyelerinin 2025 yılı verileri üzerinden hazırlanan araştırma, geri dönüşüm sistemlerinin geliştirilmesi için finansman, koordinasyon ve vatandaş katılımının önemine dikkat çekti.
“Belediyelerde Değerlendirilebilir Atıkların Kaynağında Ayrı Toplanması Çalışmaları” başlıklı araştırmada, dört belediyenin yıllara dayanan toplama deneyimleri, kullandıkları yöntemler ve sistemin sürdürülebilirliği için ihtiyaç duyulan adımlar değerlendirildi.
DÖRT BELEDİYENİN GERİ DÖNÜŞÜM DENEYİMİ İNCELENDİ
Araştırmada İstanbul’dan Kadıköy, Ataşehir ve Pendik ile Antalya’dan Muratpaşa belediyelerinin ambalaj atığı toplama uygulamaları değerlendirildi.
Kadıköy’de çalışmalar 2000 yılından, Muratpaşa’da 2007 yılından, Ataşehir’de 2009 yılından, Pendik’te ise 2010 yılından bu yana sürüyor.
Belediyeler, yerel koşullara göre farklı yöntemler kullansa da kapıdan kapıya toplama, geri dönüşüm kumbaraları, mobil atık getirme merkezleri ve özel toplama noktaları ortak uygulamalar arasında yer alıyor.
KAYNAĞINDA AYRI TOPLAMA YÖNTEMLERİ ÇEŞİTLENİYOR
Pendik’te ambalaj atıkları belediye tarafından toplanırken, 2018 yılından itibaren belediyeye ait Ambalaj Atığı Ayırma Tesisi’nde ayrıştırılarak lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderiliyor.
Kadıköy’de ambalaj atıkları mavi poşetler, geri dönüşüm kumbaraları ve mobil atık getirme noktaları aracılığıyla toplanıyor.
Ataşehir’de okullar, alışveriş merkezleri, konutlar, siteler ve kamu binalarında bulunan geri dönüşüm kutuları kullanılırken, ilçede 16 mobil atık getirme merkezi bulunuyor.
Muratpaşa’da ise nüfusun yaklaşık yüzde 55’ini kapsayan kaynağında ayrı toplama sistemi uygulanıyor. İlçede konteyner, kafes, iç mekân kutuları, mobil atık getirme merkezleri ve akıllı geri dönüşüm otomatları kullanılıyor.
FİNANSMAN VE VATANDAŞ KATILIMI
Araştırmada belediyelerin karşılaştığı en önemli sorunların başında toplama maliyetleri gösterildi.
Araç, personel, yakıt, ekipman ve toplama giderlerinin belediyeler üzerinde önemli bir yük oluşturduğu belirtilirken, sürdürülebilir bir sistem için finansman mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Vatandaşların atıkları doğru şekilde ayırmasının da geri dönüşüm verimliliğinde kritik rol oynadığı ifade edildi. Yanlış ayrıştırma veya hiç ayrıştırmama nedeniyle sistemin etkinliğinin azaldığı belirtildi.
GENİŞLETİLMİŞ ÜRETİCİ SORUMLULUĞU
ÇEVKO Vakfı Genel Sekreteri Mete İmer, belediyelerin kaynağında ayrı toplama konusunda önemli bir deneyim oluşturduğunu belirterek, bu çalışmaların daha geniş ölçekte sürdürülebilmesi için tüm paydaşların sorumluluk alması gerektiğinin altını çizdi.
Araştırmada; üreticiler, piyasaya sürenler, satış noktaları, belediyeler ve vatandaşların birlikte hareket ettiği Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu temelli bir yapının geri dönüşüm sistemlerinin güçlendirilmesi açısından önemli olduğu vurgulandı.
