IEA, Çin'in kritik mineral ihracat kısıtlamalarının genişlemesi halinde otomotivden savunmaya kadar birçok sektörde 6,5 trilyon dolarlık üretimin risk altına girebileceği uyarısını yaptı.
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayımladığı "Küresel Kritik Mineraller Görünümü" raporu, Çin'in kritik mineraller üzerindeki hakimiyetinin küresel ekonomi açısından oluşturduğu riski ortaya koydu. Rapora göre Çin'in nadir toprak elementleri ve bazı stratejik madenlerde ihracat kontrollerini tamamen uygulaması halinde Çin dışındaki yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık üretim zinciri tedarik sorunlarıyla karşı karşıya kalabilir.
ELEKTRİKLİ ARAÇTAN SAVUNMAYA KADAR HERKES ETKİLENEBİLİR
Kritik mineraller; elektrikli araçlar, batarya sistemleri, akıllı telefonlar, rüzgar türbinleri, savunma teknolojileri ve yüksek teknoloji ürünleri için vazgeçilmez konumda bulunuyor.
IEA'ya göre olası ihracat kısıtlamaları özellikle otomotiv, enerji, elektronik ve savunma sektörlerinde üretim süreçlerini zorlayabilir. Ekonomik etkinin yaklaşık yarısının ABD ve Avrupa'da hissedilebileceği tahmin ediliyor.
Çin ayrıca elektrikli araç bataryalarında kullanılan grafit üretiminde de büyük bir hakimiyete sahip. Batarya sınıfı grafit ticaretinin aksaması halinde Çin dışında yıllık 300 milyar doların üzerinde üretimin etkilenebileceği hesaplanıyor.
ÇİN KRİTİK MADENLERDE ZİRVEDE
Dünya kritik minerallerin sadece üretiminde değil, işlenmesinde de Çin'e bağımlı durumda. Çin, nadir toprak elementlerinin yanı sıra birçok stratejik mineralin rafinajında küresel lider konumunda bulunuyor.
IEA verilerine göre Çin'in kritik minerallerdeki işleme kapasitesindeki payı 2023'te yüzde 70 seviyesindeyken 2025'te yüzde 72'ye yükseldi. Son iki yıldaki rafine mineral arz artışının büyük bölümü Çin ve Endonezya kaynaklı gerçekleşti.
DÜNYA ÇİN'E ALTERNATİF ARAYIŞINDA
Çin'in hakimiyetini azaltmak isteyen ülkeler yeni maden, rafineri ve üretim yatırımlarına yöneliyor. Ancak IEA, yalnızca yeni maden açmanın yeterli olmayacağına dikkat çekiyor.
Rapora göre asıl ihtiyaç; madenden rafineriye, teknolojiden üretim ekipmanına kadar bütün tedarik zincirini güçlendirmek. Kritik minerallerde alternatif oluşturmak isteyen ülkeler için yüksek maliyet, uzun izin süreçleri ve teknik altyapı eksikliği en büyük engeller arasında bulunuyor.
IEA, nadir toprak mıknatısı tedarik zincirlerini çeşitlendirmek için önümüzdeki 10 yılda yaklaşık 60 milyar dolarlık yatırım gerektiğini belirtiyor.
