Elektrikli araç dönüşümü hızlandıkça devletlerin akaryakıttan elde ettiği vergi gelirlerinin nasıl karşılanacağı yeni bir tartışma başlığına dönüşüyor. Fransa’da gündeme gelen kilometre bazlı vergilendirme seçeneği, elektrikli otomobillerin vergi sistemini nasıl değiştirebileceğini yeniden gündeme taşıdı.
Kedge Business School ekonomisti Éric Pichet’in değerlendirmesine göre Fransa’da binek otomobillerin akaryakıt tüketiminden 2024 yılında yaklaşık 24 milyar euro vergi geliri elde edildi. Araç parkının büyük ölçüde elektrikliye dönüşmesi halinde ise elektrik üzerinden sağlanacak vergi gelirinin bunun oldukça altında kalabileceği hesaplanıyor. Fransa’da kilometre bazlı yeni bir vergi için alınmış resmi bir karar bulunmuyor.
BAZI ÜLKELER KİLOMETRE ÜZERİNDEN ÜCRET ALIYOR
Kilometre bazlı sistem bazı ülkelerde şimdiden uygulanıyor. Yeni Zelanda, elektrikli araçları 1 Nisan 2024’te Yol Kullanım Ücreti sistemine dahil etti. Ücretlendirme aracın kat ettiği mesafeye göre yapılıyor.
İzlanda da kilometre esaslı modeli elektrikli ve hidrojenli araçlarla başlattı ve 2026 itibarıyla sistemi içten yanmalı motorlu araçları da kapsayacak şekilde genişletti. Birleşik Krallık’ta ise elektrikli araçlar için mesafeye dayalı yeni bir vergilendirme sisteminin 2028’de devreye alınması planlanıyor.
Bu modellerin ortak noktası, akaryakıt tüketiminden sağlanan gelirin azalması durumunda verginin aracın kullandığı mesafeye kaydırılması.
TÜRKİYE’DE ELEKTRİKLİ ARAÇ SAYISI HIZLA ARTIYOR
Tartışma Türkiye açısından da dikkat çekiyor. Trafiğe kayıtlı elektrikli otomobil sayısı Ağustos 2026 itibarıyla 472 bin 157’ye ulaştı. Elektrikli ve hibrit araçların yeni otomobil pazarındaki ağırlığı da hızla yükseliyor.
Ancak Türkiye’de elektrikli araçlardan kilometre başına vergi alınmasına ilişkin açıklama veya plan yok. Elektrikli otomobiller mevcut sistemde satın alma aşamasında ÖTV ve KDV’ye, kullanım döneminde ise Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne tabi.
Elektrikli araçlara geçiş, vergileri ortadan kaldırmaktan çok benzin ve motorine bağlı vergi gelirlerinin sistemdeki ağırlığını değiştirebilir.
KİLOMETRE VERGİSİ BERABERİNDE YENİ SORULAR TAŞIYOR
Mesafe bazlı model, daha fazla araç kullananın daha fazla ödeme yapmasını öngörse de uygulama biçimi tartışmaları beraberinde getiriyor. Toplu taşıma imkanlarının sınırlı olduğu bölgelerde sürücüler için ek maliyet yaratabilecek sistem, konum ve kullanım saatine göre farklı tarifeler uygulanması halinde kişisel verilerin korunması ve gizlilik sorunlarını da gündeme taşıyabilir. Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla akaryakıta bağlı vergi gelirlerinin nasıl telafi edileceği önem kazanırken, Türkiye’de kilometre bazlı vergilendirmeye ilişkin şu aşamada açıklanmış bir düzenleme bulunmuyor.
