Türkiye’de 2017’de başlayan Sıfır Atık Hareketi 9’uncu yılına ulaşırken, geri dönüşümden enerji ve su tasarrufuna kadar geçen sürede elde edilen sonuçlar da açıklandı. Projenin başlangıcından 2025 sonuna kadar 90 milyon ton geri kazanılabilir atık ekonomiye kazandırılırken, geri kazanım oranı yüzde 37,53’e çıktı.
Bu yıl “0'dan COP31'e Dünya için Hep Birlikte” temasıyla 9’uncu yılını kutlayan Sıfır Atık, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı COP31’in Eylem Gündemi’nde de yer alıyor. Antalya’da gerçekleştirilecek konferansın 10 öncelikli tematik başlığından biri olan sıfır atık kapsamında, dünya genelindeki atık üretimindeki artışın 2035’e kadar yarı yarıya azaltılması amaçlanıyor.
GERİ KAZANIM ORANI YÜZDE 37,53’E ULAŞTI
Sıfır Atık’ın başladığı 2017’de yüzde 13 seviyesinde bulunan Türkiye’nin geri kazanım oranı, 2024’te yüzde 36,08’e, 2025’te ise yüzde 37,53’e yükseldi.
Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçilirken, 28 milyon kişiye eğitim verildi. Türkiye, geri kazanım oranını 2035’te yüzde 60’a, 2053’te ise yüzde 70’e çıkarmayı amaçlıyor.
90 MİLYON TON ATIK YENİDEN EKONOMİYE KAZANDIRILDI
2017’den 2025 sonuna kadar lisanslı işletmeler tarafından işlenerek ekonomiye kazandırılan atık miktarı 90 milyon tona ulaştı.
Bu miktarın 36,1 milyon tonunu kağıt ve karton, 10,2 milyon tonunu plastik, 3,5 milyon tonunu cam, 9,6 milyon tonunu metal oluşturdu. Organik ve diğer geri kazanılabilir atıkların miktarı ise 30,6 milyon ton olarak kaydedildi.
EKONOMİK KATKI 365 MİLYAR LİRAYA ÇIKTI
Geri kazanılan atıkların ülke ekonomisine sağladığı katkının 365 milyar liraya ulaştığı hesaplandı.
Aynı dönemde 270 milyar kilovatsaat enerji ve 2 trilyon litre su tasarrufu sağlandı. Petrol tasarrufu 60 milyar litreye ulaşırken, 390 milyon metreküplük depolama alanının kullanılmasının da önüne geçildi.
Geri dönüşüm sayesinde 613 milyon ağacın kesilmesinin önlendiği, sera gazı salımındaki azalmanın ise 180 milyon tona ulaştığı bildirildi.
DENİZLERDEN 375 BİN TON ÇÖP TOPLANDI
Sıfır Atık'ın denizlerdeki ayağı olan Sıfır Atık Mavi kapsamında da çalışmalar sürüyor. 2019’da başlayan uygulamayla Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 375 bin ton deniz çöpü toplandı. Bu miktar yaklaşık 29 bin çöp kamyonunun taşıyabileceği atığa karşılık geliyor.
Fethiye Körfezi’nde yürütülen çalışmalarda ise yaklaşık 600 hektarlık alanda biriken 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamurunun üç yıl içinde çıkarılması planlanıyor. Göcek'teki 17 koyda oluşturulan mapa-şamandıra sistemlerinin 856 tekneye hizmet vermesi öngörülüyor.
326 MİLYONDAN FAZLA AMBALAJ TOPLANDI
Sıfır Atık kapsamındaki bir diğer uygulama olan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Yönetim Sistemi’nde ulusal entegrasyon süreci 1 Temmuz 2026’da başladı.
25 Eylül itibarıyla DOA logolu PET, alüminyum ve cam içecek ambalajlarından 326 milyon 622 bini sisteme geri döndü. Kayıtlı kullanıcı sayısı 3,3 milyonu aşarken, vatandaşlara sisteme teslim edilen her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli ödeniyor.
Yılda 25 milyar ambalajın toplanmasının planlandığı sistemin Türkiye ekonomisine 30 milyar lira katkı sağlaması hedefleniyor.
TEK KULLANIMLIK PLASTİKLER İÇİN YENİ DÜZENLEME HAZIRLIĞI
Sıfır Atık'ın önümüzdeki dönem başlıklarından biri de tek kullanımlık plastikler olacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmaya yönelik yeni yönetmelik çalışmalarını tamamlanma aşamasına getirdi.
COP31 hazırlıkları kapsamında Antalya’nın Aksu, Manavgat ve İbradı ilçelerinde belirlenen üç mahallede “Sıfır Atık Köyleri” de kuruluyor. Bu alanlarda yeniden kullanım, geri dönüşüm, ileri dönüşüm ve organik atıkların değerlendirilmesine yönelik uygulamaların hayata geçirilmesi planlanıyor.
2017’de Türkiye’de başlayan Sıfır Atık girişimi, geçen dokuz yılda uluslararası alanda da çeşitli adımlara taşındı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2022’de Türkiye’nin ana sunuculuğunda kabul edilen kararla 30 Mart’ı “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan etti. Proje ayrıca bugüne kadar farklı uluslararası kuruluşlardan yedi ödül aldı.
