Çin’in Şanşi eyaletindeki Liuşınyü Kömür Madeni’nde meydana gelen gaz patlamasında 90 işçi hayatını kaybetti. 247 işçinin bulunduğu madende arama kurtarma çalışmaları sürerken, uzmanlar havalandırma, gaz ölçümü, denetim ve iş güvenliği kültürünün bu tür faciaların önlenmesinde hayati rol oynadığını vurguluyor.
CAN KAYBININ ARTMASINDAN ENDİŞE EDİLİYOR
Şanşi’deki patlama, Çin’de son yıllarda en fazla can kaybına yol açan maden kazalarından biri olarak kayıtlara geçti. Madende halen göçük altında kalan işçiler bulunduğu için ölü sayısının artmasından endişe ediliyor.
HAVALANDIRMA, GAZ ÖLÇÜMÜ VE DENETİM BİRLİKTE OLMALI
Maden uzmanı, kömür ocaklarında yaşanan gaz patlamalarının büyük bölümünün metan kaynaklı olduğuna dikkat çekti. Bu tür patlamaların önlenebilmesi için metan seviyesinin yasal sınırların altında tutulması gerektiğini; bunun da sürekli havalandırma, düzenli gaz ölçümü ve anlık takip sistemiyle mümkün olduğunu söyledi.
Gaz patlamalarını önlemede tek bir unsurun yeterli olmayacağını belirten uzman, “Havalandırma, gaz ölçümü ve denetim bir arada olmalı. Bunlardan biri eksik olursa facia yaşanabilir” dedi.
“BU ÖLÇEKTE CAN KAYBI GÜVENLİK AÇIĞINA İŞARET EDER”
247 işçinin bulunduğu bir madende 90 kişinin hayatını kaybetmesinin ciddi bir güvenlik açığına işaret ettiğini belirterek, böyle bir tabloda gaz denetimi, dedektör sistemleri, havalandırma ya da takip mekanizmasında sorun yaşanmış olabileceğini ifade etti.
Değerlendirmede, “Bu tür kazalar büyük ölçüde önlenebilir. Elbette madencilikte kaçınılmaz riskler vardır ancak bu çapta facialar çoğu zaman denetim, tecrübe, iş güvenliği kültürü ve teknik takip eksikliğiyle bağlantılıdır” ifadelerini kullandı.
“ŞİRKET KÜLTÜRÜNDE İŞ GÜVENLİĞİ YOKSA RİSK DEVAM EDER”
Madenlerde yalnızca teknik ekipmanların değil, işletme anlayışının da belirleyici olduğunu vurgulayan uzman, iş güvenliği kültürünün şirket politikası haline gelmesi gerektiğini belirtti.
“Ne kadar tecrübeli mühendis ya da personel çalıştırırsanız çalıştırın, şirket kültüründe iş güvenliği mekanizması yoksa bu tür olaylar yaşanabilir. Tecrübeli personel, sürekli denetim, yetkin mühendislik ve iş güvenliği kültürü birbirine bağlı bir zincirdir” değerlendirmesinde bulundu.
GÖÇÜK ALTINDAKİLERE ULAŞMAK NEDEN ZOR?
Uzman, patlama sonrası göçük altında kalan işçilere ulaşmayı zorlaştıran en önemli konulardan birinin yer altındaki çalışma alanlarının doğru ve güncel şekilde takip edilmemesi olduğunu söyledi.
Yer altında üretim yapılan galerilerin ve çalışma alanlarının imalat haritalarına günlük olarak işlenmesi gerektiğini vurgulayarak, “Olayın nerede yaşandığı doğru bilinirse yeryüzünden sondajla müdahale edilebilir” dedi.
Ayrıca, yer altında çalışan işçilerin anlık takip sistemleriyle izlenmesinin kaza sonrası müdahale açısından hayati olduğunun altını çizdi. Bu sistemlerle hangi işçinin hangi noktada olduğunun kısa aralıklarla takip edilebildiğini kaydetti.
ÇİN TARİHİNİN EN AĞIR MADEN FELAKETLERİ
Çin’de maden faciaları, ülkenin yakın tarihinde derin izler bıraktı. Nisan 1942’de Japon işgali altındaki Liaoning eyaletinde bulunan Honkeiko Kömür Ocağı’nda meydana gelen kömür tozu patlamasında 1549 işçi hayatını kaybetti. Bu olay, Çin tarihinin en ölümcül maden faciası olarak kaydedildi.
1960 yılında ise Şanşi eyaletindeki Datong kenti yakınlarında bulunan Laonaydong Kömür Ocağı’nda yaşanan grizu patlaması 684 işçinin ölümüne yol açtı. Bu iki olay, ülkenin en ağır maden kazaları arasında yer alıyor.
2000’Lİ YILLARDA KAZALAR ARTTI
Çin’de 2000’li yılların başında hızlı ekonomik büyüme, sanayide enerji ihtiyacını artırdı. Termik enerji talebinin yükselmesiyle yeni kömür sahaları açıldı, mevcut madenlerde üretim yoğunlaştı.
Bu dönemde kömür işletmelerinde ölümlü kazalarda ciddi artış görüldü. 2000-2005 yılları arasında kömür madenlerinde 21 bin 232 kaza meydana geldi, 36 bin 906 işçi yaşamını yitirdi. Yıllık ortalama can kaybı 6 binin üzerine çıktı.
DENETİMLER ARTTI AMA KAZALAR SÜRÜYOR
Sonraki yıllarda denetimlerin sıklaştırılması ve iş güvenliği standartlarının iyileştirilmesiyle ölümlü kazalarda düşüş yaşandı. Yıllık can kaybı 2008’de 3 bine, 2013’te ise 1049’a geriledi.
Ancak özellikle taşra bölgelerindeki eski altyapıya sahip işletmelerde büyük kazalar tamamen önlenemedi. Son yıllarda yangın, göçük, gaz patlaması ve karbonmonoksit sızıntısı sebebiyle çok sayıda işçi yaşamını yitirdi.
YAKIN DÖNEMDE ÇOK SAYIDA ÖLÜMLÜ KAZA YAŞANDI
Çin’de 2020’den bu yana kömür madenlerinde birçok ölümcül kaza meydana geldi. Çongçing’de 2020’de bir kömür madeninde çıkan yangında 16 işçi hayatını kaybederken, aynı yıl Yongçuan ilçesindeki karbonmonoksit sızıntısı 23 işçinin ölümüne neden oldu.
2021’de Çinghay eyaletinde çöken madende mahsur kalan 19 işçi yaşamını yitirdi. 2023’te İç Moğolistan’da açık maden ocağında meydana gelen göçükte 53 işçi hayatını kaybetti. Hınan’da 2024’te yaşanan gaz patlamasında 10 işçi, Yünnan’da 2025’te meydana gelen patlamada ise 7 işçi yaşamını yitirdi.
Şanşi’deki son patlama, Çin’de kömür madenciliğinde güvenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre bu tür faciaların önlenmesinde teknoloji kadar denetim, tecrübe ve iş güvenliği kültürü de belirleyici rol oynuyor.
