Türkiye, demir-çelik sektöründe kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinde verimliliği artıracak yerli ve milli çözümler geliştirmek için yeni bir dönüşüm programını hayata geçiriyor. Programla, eski nesil DC motor sistemlerinin yerine yüksek verimli AC tahrik sistemlerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
YERLİ VE MİLLİ ÇÖZÜMLER GELİŞTİRİLECEK
Dünya Bankası desteğiyle, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen SAYEM 1833 - Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektörüne yönelik önemli bir teknoloji programı desteklenmeye hak kazandı.
Program kapsamında, demir-çelik sektöründe yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajı sağlayan yerli ve milli AC tahrik sistemleriyle dönüştürülmesi hedefleniyor.
WAT Motor yürütücülüğünde gerçekleştirilecek Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesinden oluşacak. Bu kapsamda motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini içeren bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturulacak.
8 PAYDAŞLI AR-GE ÇALIŞMASI YÜRÜTÜLECEK
Programda WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor tarafından AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor tarafından yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturulacak. PGR ile Toprakkale Sac ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarımı üzerinde çalışacak.
Üniversite ve sanayi işbirliğiyle yürütülecek 8 paydaşlı AR-GE ve ürünleştirme çalışmasıyla, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Çalışmayla elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniğinde yerli yetkinliğin artırılması, ihracat potansiyeli yüksek sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi hedefleniyor.
YÜZDE 96,5 VERİMLİLİK
Programın temel hedeflerinden biri, halen sanayide yaygın olarak kullanılan ve verimlilikleri yüzde 82-88 seviyelerinde kalan DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimlilik seviyesine sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek olacak.
Bu dönüşümle enerji tüketiminin ve karbon emisyonlarının azaltılması, bakım ihtiyacının düşürülmesi ve işletme sürekliliğinin artırılması amaçlanıyor.
Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle desteklenecek. Böylece modern haddehane uygulamalarının ihtiyaçlarına uygun yeni nesil çözümler tasarlanacak.
Program kapsamında, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayabilecek ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek.
İHRACAT POTANSİYELİ TAŞIYAN ÜRÜNLER HEDEFLENİYOR
Program sonunda ortaya çıkacak yerli ve özgün teknolojilerin yalnızca Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılması değil, Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda rekabetçi ürünlere dönüşmesi hedefleniyor.
Geliştirilecek yeni nesil tahrik sistemlerinin enerji verimliliğini artırması, karbon emisyonlarını azaltması ve sürdürülebilir üretimi desteklemesi bekleniyor.
Bu yönüyle programın, Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine katkı sağlaması amaçlanıyor.
DEMİR-ÇELİK ENERJİ YOĞUN SEKTÖRLER ARASINDA
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin en enerji yoğun sanayi alanları arasında yer alıyor. Sektör, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini, sanayi sektöründeki enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor.
Bu nedenle üretim süreçlerinde kullanılan teknolojilerin daha verimli hale getirilmesi, hem enerji maliyetlerinin düşürülmesi hem de karbon emisyonlarının azaltılması açısından önem taşıyor.
Avrupa Birliği tarafından uygulamaya alınan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması da demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret açısından kritik hale getiriyor.
Türkiye’nin Avrupa Birliği ile güçlü ticaret ilişkileri ve demir-çelik ürünlerinin önemli bir bölümünün Avrupa pazarına ihraç edilmesi, üretim teknolojilerinin karbon ayak izini stratejik bir rekabet unsuruna dönüştürüyor.
HADDEHANELER İÇİN ENTEGRE ÇÖZÜM GELİŞTİRİLECEK
Demir-çelik üretiminin kritik aşamalarından biri olan haddeleme proseslerinde yüksek güçlü elektrikli tahrik sistemleri kullanılıyor. Türkiye’deki birçok haddehanede bu sistemler halen büyük ölçüde eski nesil DC motor tabanlı teknolojilerle çalışıyor.
DC motorlar geçmişte yüksek kalkış momenti ve geniş hız kontrol aralığı gibi avantajlar nedeniyle tercih edilse de yüksek bakım ihtiyacı, düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle sürdürülebilirlik hedefleri açısından sınırlılıklar oluşturuyor.
Son yıllarda elektrik makineleri ve güç elektroniği teknolojilerindeki gelişmelerle yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri demir-çelik sektörü için güçlü bir alternatif haline geldi.
Program kapsamında geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini birlikte ele alan entegre bir sistem yaklaşımıyla tasarlanacak.
