Enerji sektörü, yapay zekânın en çarpıcı dönüşüm yaratacağı alanların başında geliyor. Yapay zekâ; şebeke yönetimi ve dengeleme, kestirimci bakım, dijital ikiz uygulamaları, enerji ticareti ve fiyat tahmini ile enerji depolama optimizasyonu gibi kritik alanlarda kullanılıyor. Firmalar daha çok kendi üretim süreçleri kapsamında noktasal çözümler geliştirirken, elektrik sektöründeki yenilenebilir enerji entegrasyonu, üretici-tüketici yapısının yaygınlaşması gibi hızlı dönüşümler yapay zekâ uygulamalarını zorunlu kılıyor. “Akıllı Şebeke 3.0”, sektörün geleceği için umut vaat ediyor.
Sektör temsilcilerine göre Türkiye'de yapay zekâdan henüz istenen düzeyde faydalanılamıyor. Astor Enerji Genel Müdür Yardımcısı Dr. Fatih Işık, bu konu henüz yeterince olgunluğa ulaşılmadığını söyledi.
HENÜZ PİLOT ÖLÇEKTE
Özellikle elektrik sektöründe yapay zekânın geniş bir kullanım alanına sahip olması, konuyu küresel ölçekte gündemde tutuyor. Astor Enerji Genel Müdür Yardımcısı Dr. Fatih Işık, yapay zekâ uygulamalarının çok fazla verinin depolanması ve önemli veri merkezi yatırımlarını da beraberinde getirdiğine dikkat çekti. Işık, “Türkiye elektrik sektörü, 2026 Mart sonu itibarıyla 125 bin 78 megavat kurulu güç kapasitesine ulaştı ve bu büyüklükteki bir sistemin yapay zekâ desteği olmadan optimum yönetilmesi giderek imkânsız hale geliyor” dedi
Türkiye’de bu konuda UNDP ve EBRD ortaklığında yürütülen bazı projeler olduğunu belirten Işık, “Ancak üretim tarafındaki sanayi kuruluşlarına bakıldığında, yapay zekâ uygulamaları daha çok pilot ölçekte ya da nokta atışı çözümler olarak kalıyor” diye konuştu.
FİYAT TAHMİNİNDEN DİJİTAL İKİZE GENİŞ YELPAZE
Işık, yapay zekâ çözümlerinin enerji sektöründe kullanım alanlarını sıraladı. Şebeke yönetimi, rüzgâr ve güneş üretiminin saatlik tahmininden, talep yanıtı, frekans stabilizasyonu, arıza tahmini gibi birçok konuda yapay zekâdan yararlanılabileceğini ifade eden Işık, “Ayrıca, dijital ikiz uygulamaları, enerji ticareti ve fiyat tahmini ve enerji depolama optimizasyonu gibi alanlarda kullanılması hedefleniyor” dedi.
AKILLI 3.0’A DOĞRU
Işık, şunları kaydetti:
“Yakın gelecekte her trafo merkezinin kendi dijital ikizine sahip olacağı; elektrikli araçların, fotovoltaik invertörlerin, akıllı ısı pompalarının ve rüzgâr güç istasyonlarının da bu ilkeyle birbirleriyle haberleşip optimize edileceği öngörülüyor. Bu vizyona ‘Akıllı Şebeke 3.0’ deniyor ve temelinde blokzincir, yapay zekâ ve genişletilmiş gerçekliğin entegrasyonu var.”
AJANTAJI KADAR MALİYET YÜKÜ DE VAR
Işık, yapay zekâ çözümlerinin verimlilik artışı ve maliyeti düşürdüğünü ancak firmaların enerji tüketimini artıracağını belirtti. DeepMind'ın makine öğrenmesi sisteminin, Google veri merkezlerinde soğutma için kullanılan enerjide yüzde 40 azalma sağladığını dile getiren Işık, “Ancak KPMG raporu veri merkezlerinin yapay zekâya bağlı enerji kullanımının yüzde 8'den yüzde 36'ya çıkacağını öngörüyor. Siber güvenlik konuları da çok daha önemli hale geliyor yapay zekâ ile birlikte” dedi.
İŞ GÜCÜ İÇİN TEHDİT Mİ?
Astor Enerji Genel Müdür Yardımcısı Işık, yapay zekânın iş gücü için bir tehdit oluşturmayacağını hatta yeni iş alanları doğurabileceğini söyledi. Yapay zekânın doğrudan ikame edeceği işlerin daha çok rutin izleme, raporlama, basit veri girişi ve birinci kademe arıza tasnifi gibi alanlarda olduğunu belirten Işık, ilerleyen dönemlerde veri ve model mühendisleri, yapay zekâ güvenliği ve mühendislik bilgisi ile model çıktılarını birleştiren hibrit uzmanlıklar gibi yeni iş alanları doğabileceğini ifade etti.
